Sl. haust fjallaði ég aðeins um náttúrulyfið magnyl (aspirín), gamalt varasamt lyf með nýtt hlutverk. Þá sérstaklega sem segavörn og til blóðþynningar fyrir sjúklinga í sérstakri áhættu fyrir æðastíflum tengt kransæðasjúkdómi. En líka í seinni tíð sem hugsanlega tengist vörn gegn ákveðnum ristilkrabbameinum. Varað var þó við aukinni blæðingaráhættu af völdum aspiríns, jafnvel lífshættulegum heilablæðingum og blæðingum frá meltingarvegi, auk hættu á miklum blæðingum sem geta orðið eftir jafnvel minniháttar slys. Þetta á ekki síst við þegar magnyl er tekið í litlum skömmtum sem hjartamgnyl 75-150 mg á dag. Eins hefur lengi verið varað við hærri skömmtum í seinni tíð, en sem notaðir voru hér áður gegn sótthita og gigtarverkjum, ekki síst meðal barna vegna ýmissa annarra alvarlegra aukaverkana. Nú er þannig frekar mælt með inntöku parasetamóls í þeim tilgangi.
Eins og fram kemur í grein í nýjasta hefti amerísku læknasamtakana JAMA, Journal of the American Medical Association sem kom út 6. júní sl., virðist áhættan á að fá fyrirvaralausar hættulegar blæðingar aukast um 55% samanborið við þann hóp sem ekki tekur magnyl (<300 mg á dag) eða sem samsvarar í tveimur tilfellum af hverjum 1000 á hverju ári. Áhættan er þannig svipuð og að fá alvarlegt hjartaáfall vegna kransæðastíflu og þegar magnylið er ekki tekið inn reglulega og áhættan er reiknuð út undir 10% líkum yfir 10 ára tímabil. Rannsóknin sem er ítölsk náði til um 200.000 einstaklinga sem tóku aspirin yfir nokkra ára tímabil, árin 2003-2008.
Ef áhættan er þannig metin meiri en 10% (eins og t.d. reikna má út í áhættureikni Hjartaverndar) er þannig hugsanlega réttlætanlegt að gefa aspirín sem blóðþynnandi lyf. Þótt bandarísk heilbrigðisyfrvöld (US Preventive Services Task Force) hafi hingað til mælt með aspiríni sem fyrstu forvörn hjá körlum 45-79 ára og konum 55-79 sem telja sig í áhættu fyrir kransæðablóðþurrð, hafa evrópsku hjartasamtökin (European Society of Cardiology) ekki ráðlagt slíka meðfeð sem fyrstu forvörn. Og þótt koma megi í veg fyrir 7 slæm hjartaáföll hjá 1000 einstklingum á ári hverju þegar áhætta á að fá kransæðastíflu er metin milli 10-20% yfir 10 ára tímabil, að þá fáum við að meðaltali a.m.k. eina slæma heilablæðingu og 3 lífshættulegar aðrar blæðingar á móti, auk hugsanlegra annarra aukaverkana sem tengjast stöðugri lyfjagjöf með hjartamagnyli. Og til að hugsanlega 2-3 njóti þannig einhvers ávinningsins, að þá þarf að meðhöndla alla hina 997 með sömu áhættuna í upphafi og ekki gagnast meðferðin.
Þannig ætti enginn að taka hjartamagnyl nema samkvæmt læknisráði og helst aðeins þegar um staðfestan slæman kransæðasjúkdóm er að ræða. Ekki síst gamalt fólk sem þegar er í stóraukinni áættu á að fá lífshættulegar blæðingar m.a í heila. Eins hefur sýnt sig að sjúklingar með alvarlega sykursýki gagnast lyfið verr en öðrum. Annað gildir auðvitað þegar hjartamagnyl er tekið vegna gruns um bráða kransæðastíflu og sem getur þá bjargað miklu ef tekið er inn tímalega. Þetta allt bera að hafa í huga þar sem hjartamagnyl er lausasölulyf og mjög vinsælt meðal þeirra sem telja sig í aukinni áhættu fyrir kransæðasjúkdómnum.
Reyklaus lífstílsbreyting með aukinni hreyfingu og góðu mataræði er hins vegar miklu líklegri til ávinnings í þessum efnum auk þess sem stjórna þarf oft blóðþrýstingi, kólesteróli og blóðsykri með góðum lyfjum og eftirliti. Eins má ekki gleyma ýmsum öðrum lyfjum (anticoagulant) sem gefin eru þegar veruleg hætta er á blóðþurrð hvort sem um er að ræða í heila eða hjarta og eins þegar leysa þarf upp blóðtappa sem þegar hefur myndast t.d. í fæti eða lunga.
http://www.medscape.com/viewarticle/765163?sssdmh=dm1.791635&src=nldne
http://blog.eyjan.is/vilhjalmurari/2011/10/30/gamla-goda-magnylid-varasamt-en-med-nytt-hlutverk/
Vilhjálmur Ari Arason
Bara forvitni. Magnýl, hvernig varð þetta nafn á “Acetylsalecylic acid” (Aspirin) til?
Veit ekki Haukur en tók það upp eftir vinum okkar Dönum upphaflega. Sennileg meining er svipuð og fyrir kvennmannsnafnið Magný og Magny á ensku “prefer to work independently, without direction or interference from others because you have very definite ideas of your own” http://www.kabalarians.com/Female/magny.htm
Sennilega hefur einhver annar betri skýringu og væri gaman að heyra hana. E.t.v. eittað tengt hugtakinu “magnað”.
Hvað segir þú um þá ráðleggingu sem margir hafa fengið að taka Hjartamagnyl fyrir langflug? Er það þá ekki óhætt?
Sæl Elín, nei aspirín hefur ekki áhrif á djúpbláæðablóðtappa í fótum sem mest hætta er á að við fáum ef við sitjum lengi kjurr í flugi, heldur slagæðablóðtappa í hjarta og heila. Hins vegar er meiri hætta á blæðingum hverskonar sem aukaverkun, ekki síst ef slys verður:(
Ýmislegt samt hægt að gera til að minnka líkur á bláæðablóðtappa í flugi sjá t.d. http://www.patient.co.uk/health/Deep-Vein-Thrombosis-Prevention-When-Travelling.htm
Er ekki Magnýl nafnið til komið vegna Magnesíumoxíðs, sem haft er með asperíni til að minnka líkur á magaertingu, en asperín er talsvert súrt. Nafnið er því sett saman úr Magnesíum (Magn-) og -yl úr Acetylsalicylic.
Namm namm, þá er ég mettur af órökstuddum hræðsluáróðri fyrir vikuna! (rop)
«virðist áhættan á að fá fyrirvaralausar hættulegar blæðingar aukast um 55% samanborið við þann hóp sem ekki tekur magnyl»
Líkurnar á fyrirvaralausum hættulegum blæðingum almennt (án asprín inntöku) eru, ef marka má þessa grein (sem er alls ekki gefið að sé að marka), um 3.60/1000 (0.36%) en með þessari svæsnu 55% aukningu hjá asprínætum fer þetta upp í svimandi 5.58/1000 (0.558%)
Úr 0.36% í 0.56%
Þegar maður notar prósentureikning til að kynna «gríðarlega» áhættu, þar sem áhættan eykst um tugi prósenta, þá er alveg heilbrigt að minnast hve fáránlega lítil áhættan var til að byrja með.
Það kann að vera að «hjarta-asprín» skaði, enda lengi þekkt neikvæð áhrif aspríns á maga og blóðþynnandi lyf gera engum gott sem er á mörkunum á að fá heilablóðfall, og ágætt að fólk sé meðvitað um það – en hugnist fólki að taka þetta, þá er það bara gott og blessað.
Ennfremur er það rétt sem þú skrifar að í okkar samfélagi er heilbrigður lífsstíll besta forvarnarleiðin gegn HÆ-sjúkdómum, en asprínát er ekki vandamál. Það er vandamál að fólk nennir ekki upp úr sófanum eða keyrir í vinnuna, tekur lyftuna, etc.
Þetta er alger tittlingaskítur. En takk fyrir hræðsluáróðurinn. Hann er bragðgóður.
Með öðrum orðum eins og sagði í greininni VTIG “Og til að hugsanlega 2-3 njóti þannig einhvers ávinningsins (með magnýl), að þá þarf að meðhöndla alla hina 997 með sömu áhættuna í upphafi og ekki gagnast meðferðin”. Mikill hræðsluáróður það, og það á lausasölulyfi sem er eitt vinsælasta lyf landsins!
Þakka þér skýringuna Guðmundur
Takk fyrir upplýsingarnar Vilhjálmur og ágætis link.
Sæll Vilhjálmur
Fyrir ca. 2 árum sagði læknir mér að það væri gott að taka reglulega hjartamagnyl (75 mg) þegar viðkomandi væri komin yfir 60 ára aldur. Ég hef gert það síðan og ekki orðið vör við nein einkenni.
Aftur á móti kemur óneitanlega smá uggur í mann þegar greinin þín er lesin. Er mér óhætt að hætta inntöku magnyls svona fyrirvaralaust eftir þennan langa tíma eða á ég að trappa mig niður? Mjög þakklát fyrir svar.
Kær kveðja, Ester