Ég er smeykur um að ég þurfi að láta af blogg skrifum. Þetta hefur svo sem verið gaman, en gengur ekki lengur.

Ég veit að þetta hefur svo sem verið þokkalega lesið en ég á svo sem ekki von á að færslnanna minna verði sérstaklega saknað, nóg er framboðið af bloggi.

Nýlega var sonurinn, Andrés Helgi, dæmdur til að greiða háar skaðabætur í héraðsdómi og síðan neitaði Hæstiréttur að taka málið fyrir. Dómurinn var að mínu viti fráleitur og þeir lögfræðingar sem ég hef rætt við eru mér sammála. Dómurinn er í innra ósamræmi, fullyrðir hluti sem ekki hefur verið sýnt fram á og notar nýstárlegar skilgreiningar á þekktum hugtökum. Annar bloggari var sömuleiðis dæmdur nýlega til að greiða háar skaðabætur fyrir ummæli þar sem dómarinn skildi ekki ensku.

Á meðan sleppa ofbeldismenn með væga dóma.

Og það er handahófskennt hverjir fá að áfrýja til Hæstaréttar.

Þetta er vont. Þetta er ömurlegt. Og til háborinnar skammar í ríki sem er að myndast við að vera réttarríki.

En það sem verra er.. það virðist öllum vera nákvæmlega sama. Við höfum óskað eftir stuðningi frá netmiðlum. Þeim kemur þetta ekki við. Við höfum bent fjölmiðlum á þetta. Þeim er nákvæmlega sama – eru of uppteknir við að fjalla um þjóðþrifamál eins og hundaskít í Árborg. Þegar málfrelsi er troðið í svaðið af réttarkerfinu er ekki áhugi. Einhvern veginn hefði ég haldið að vefmiðlar sem treysta á líflegar og opnar umræður myndu taka afdráttarlausa afstöðu. Jafnvel hefði ég fyrirfram haldið að öðrum bloggurum væri ekki bókstaflega skítsama. Röðin kemur nefnilega bráðum að þeim. Veiðileyfið hefur jú verið gefið út.

En ég er hættur að blogga. Og tjá mig á Facebook. Ég ætla ekki að verða næsta fórnarlamb réttarkerfisins.

Og afsakið, en þetta er ekki til umræðu.

Ég hef alltaf jafn gaman af stórmótum í fótbolta. Nei, reyndar hef ég mismikið gaman af þeim. EM 2004 var frekar slappt og niðurstaðan skelfileg. EM 2008 var hins  vegar stórskemmtilegt mót.

Ég náði reyndar, vinnunnar vegna, ekki að hafa nema annað (eða hálft) auga á leikjunum í gær, en sá ekki betur en að mótið byrjaði vel.

Partur af stemmingunni er að spá fyrir um úrslitin.

Mér þykir líklegast að Spánverjar vinni. Ég hef enga trú á Þjóðverjum, þó þeir fari væntanlega langt af gömlum vana. Hollendingar gætu klárað þetta, en vonandi fara þeir aftur í að spila fótbolta og hætta þessu rugli frá HM 2010. Ég hef í gegnum tíðina haft gaman af Hollendingum og síðasta heimsmeistarakeppni var leiðinleg undantekning.

En það er ekkert gaman að veðja á það sem er augljóst. Tvær þjóðir gætu komið á óvart, Frakkarnir sem hefur ekki gengið vel á síðustu tveimur stórmótum og svo hefur Arnar vinur minn bent á Rússana. Rússarnir byrjuðu vel, en það hefur sjaldan gefist vel að byrja stórmót með látum, nánast eina tilfellið sem ég man eftir er HM 1990 á Ítalíu.

Englendingar mæta, að mér sýnist, í fyrsta skipti á stórmót sem þeir eru ekki öruggir um að fara að vinna. Ég hef varla trú á þeim upp úr riðlakeppninni. Ítalir hafa held ég ekki nógu gott lið, hvað þá Portúgalar.

En hvað veit ég svo sem. Það er auðvitað vonlaust að spá fyrir um svona mót. Og væri lítið gaman að þeim ef það væri hægt.

Ég er að  minnsta kosti farinn að horfa á leiki dagsins með góðum vinum í góðu yfirlæti.

Ef það er eitthvert eitt atriði sem gæti bætt opinbera umræðu verulega þá er það að fækka rökvillum. Rökvillur eru allt of oft áberandi í stjórnmálum, “blogg” rifrildum, “facebook” umræðum, ritdeilum og nánast hvaða dægurþrasi sem er. Ég hef til dæmis fengið minn skammt af rökvillum í athugasemdum við færslurnar hér á Eyjunni. Ég vona að ég hafi ekki gerst sekur um margar.

Rökvillur gera nefnilega meira en að afvegaleiða umræðuna og sóa tíma og kröftum – þær verða oftar en ekki til að komist er að rangri niðurstöðu. Nú eða þá að aðilar halda áfram að vera ósáttir þegar eðlilegar rökræður gætu skilað niðurstöðu sem allir eru sáttir við.

Ég keypti nýlega bækur Michael LaBossiere “42 Fallacies” og “30 More Fallacies”. Í þessum bókum er mjög fín samantekt og góð dæmi um rökvillur.

Ég ætla að fá að henda inn nokkrum dæmum um rökvillur úr bókum LaBossiere – með hans samþykki, að sjálfsögðu – á næstu vikum og mánuðum.

En aðeins meiri inngangur.

Ég vona að mér fyrirgefist að nota ekki alltaf kórrétt hugtök rökfræðinnar, ég geri það vísvitandi í þeirra von að þetta læsilegra.

Í örstuttu máli þá er rökfærsla (eða “rökhenda”) einfaldlega ein eða fleiri forsendur og ein niðurstaða. Forsenda er setning sem er annað hvort sönn eða ósönn sem sett er fram til að styðja niðurstöðu – sem er svo aftur annað hvort sönn eða ósönn.

Það eru svo tvær tegundir af rökfærslum. Annars vegar eru algildar (“afleiðsla”, “alhæfandi”, á ensku “deductive”) þar sem enginn vafi leikur á að niðurstaðan er sönn, þeas. ef forsendurnar eru sannar þá er niðurstaðan óhjákvæmilega sönn.

Á hinn bóginn eru almennar rökfærslur (“aðleiðsla”, “tilleiðsla”, “sumhæfandi”, á ensku “inductive”) þar sem hægt er að leiða líkur að niðurstöðu án þess að hún sé endilega sönn í öllum tilfellum eða hægt sé að fullyrða að ekki finnist undantekningar.

Rökvillur eru, eins og nafnið bendir til, villa í rökfærslu. Og ekki má gleyma staðreyndavillum.

Algild rökfærsla:

• Forsenda 1: Allir kettir eru spendýr.
• Forsenda 2: Högni er köttur.
• Niðurstaða: Högni er spendýr.

Almenn rökfærsla 1:

• Forsenda 1: Flestir íslenskir kettir eru heimiliskettir.
• Forsenda 2: Högni er íslenskur köttur.
• Niðurstaða: Högni er heimilisköttur.
• (En það eru auðvitað til flækingskettir).

Almenn rökfærsla 2:

• Forsenda 1: Allir kettir sem ég hef séð hafa skott.
• Niðurstaða: Allir kettir hafa skott.
• (Bæði gæti einhver köttur hafa misst skottið og svo eru að mér skilst til skottlausar tegundir).

Staðreyndavilla:

• Akureyri er fjölmennasta sveitarfélag Íslands.
• (Nei, það er víst Reykjavík)

Villa við algilda rökfærslu:

• Forsenda 1: Ef Húsavík væri höfuðborg Íslands þá er Húsavík á Íslandi.
• Forsenda 2: Húsavík er á Íslandi.
• Niðurstaða: Húsavík er höfuðborg Íslands.
• (Þó Húsavík sé á Íslandi þá er Reykjavík höfuðborgin, amk. þegar þetta er skrifað)

Villa við almenna rökfærslu:

• Forsenda 1: Þegar ég var nýkominn til Keflavíkur sá ég appelsínugulan bíl.
• Niðurstaða: Allir bílar í Keflavík eru appelsínugulir.
• (Þó einhverjir finnst þá eru þeir sennilega frekar sjaldgæfir)

Þá er rétt að taka fram að ég leit inn á Vísindavefinn og WikiPedia við að færa þetta á íslensku.

Það fer ekki á milli mála að lögin um kosningu forseta eru meingölluð. Einstaklingur – sem stór hluti þjóðarinnar vill ekki fá sem forseta – getur hæglega náð kosningu vegna þess að dreifing atkvæða annarra frambjóðenda er honum hagstæð.

Í tillögum stjórnlagaráðs er séð við þessu og kosið í raun aftur á milli efstu tveggja, þó það sé hagkvæmninnar vegna gert í sömu kosningum. Svona eins og gert er í öðrum löndum með einum eða öðrum hætti.

Nú skal ég játa að ég hef aldrei verið sérstakur stuðningsmaður núverandi forseta, ég var honum gjarnan ósammála í stjórnmálum þegar hann var í pólitík og mér líkaði illa framganga hans í stuðningi fyrir ákveðin fyrirtæki fyrir hrun, sem og galgopalegar ræður hans. En honum er auðvitað ekki alls varnað og stóð sig að mörgu leyti vel í kjölfar hrunsins – og að öðru leyti ekki. Eins og gengur.

En eftir framgöngu hans í kosningabaráttunni get ég eiginlega ekki hugsað mér að kjósa hann. Rangfærslur, útúrsnúningar og ómaklegar dylgjur um mótframbjóðendur eru fyrir neðan allar hellur.

Ég var reyndar nokkuð spenntur fyrir ákveðnum frambjóðanda, látum liggja á milli hluta hver það er, en nú er svo komið að mér finnast nokkrir koma til greina – og það er eiginlega meira virði að fá nýjan forseta.

Nú veit ég að margir styðja annan frambjóðanda skilyrðislaust.

En til að komast hjá gallanum í kosningakerfinu er hugmynd að efna til forkosninga meðal þeirra sem vilja umfram allt skipta um forseta.

Væri ekki einhver vænn netmiðill til í að stilla svona kosningum upp, td. með aðstoð bankakerfisins. Þessi kosning gæti farið fram 2-3 dögum fyrir endanlegan kjördag og hjálpað okkur að taka endanlega ákvörðun. Ég er nefnilega ekki viss um að skoðanakannanirnar gefi nægilega góða mynd.

Ég sé að páfinn er að hvetja þá ríkari til að styrkja þá efnaminni.

Það er kannski óþarfi að vera að staglast á tvöfeldninni á þessum bæ.

En gæti maðurinn ekki byrjað á að gefa fátækum þá fjársjóði sem hann situr á sjálfur?

Bara ferðin sem hann var að básúna þetta kostaði 13 milljónir Evra. Fórnarlömbum jarðskjálftanna á Ítalíu hefur örugglegar þótt þetta allt í lagi fyrst hann sagði að þau væru honum ofarlega í huga og hann myndi biðja fyrir þeim.

Ég hef áður nefnt hversu þreytandi það er að ræða við einhvern sem grípur til orðtaka og / eða málshátta um leið og rökin þrjóta.

Það er ekkert langt síðan umræðum um einfaldar deilur var snúið upp í páskeggjamálsháttaleik.

“Sjaldan veltur einn þá tveir deila” var staglkennt svar talsmanns þess sem einn og óstuddur bar ábyrgð á deilum. Í ljósi yfirgnæfandi staðreynda var endalaust hamrað á orðtökum til að komast hjá efnislegri umræðu.

Nú myndi einhver – í mínum sporum – nota tækifærið og fara á orðtaka fyllirí

• ber er hver að baki nema sér bróður eigi
• sjaldan fellur eplið langt frá eikinni – eða – sjaldan falla tvö epli langt frá hvort öðru frá sömu eikinni
• sækjast sér um líkir – eða sækjast sér um líkir, þegar þeir eru þeir eru nánast eins

En ekki ég, auðvitað…

Ég skal játa að ég hélt að ég ætti nú seint eftir að fara að syngja á jazz tónleikum.

En það er nú samt að fara að gerast í Salnum í Kópavogi, í kvöld, laugardagskvöldið 2. júní. Ég veit reyndar ekki hversu mikið jazz aðdáendur vilja flokka frammistöðu mína sem jazz.

Hvað kemur til? Jú, fyrir nákvæmlega þrjátíu árum véluðum við Fræbbblar ungan og bráðefnilegan gítarleikara, nýútskrifaðan, til að spila inn á þrjú lög á annarri stóru plötunni okkar, sem hét eiginlega fjórum nöfnum: “Poppþéttar melódíur í rokkréttu samhengi”, “Í kjölfar komandi kynslóða”, “Fræbbblarnir munu landið erfa” og bara “Fræbbblarnir”. Björn nokkurn Thoroddsen.

Hann hringdi svo um daginn og sagðist þurfa að innheimta greiðann. Það var auðvitað engrar undankomu auðið. Og það sem meira er, ég get ekki gert að því að mér þykir þetta nokkuð spennandi tilhugsun. Var reyndar ansi óklár á hvað ég var að fara út í þegar ég mætti á fyrstu æfinguna… en gekk svo sem allt í lagi.

En… Óttar Felix Hauksson, Sigurður K Sigurðsson, Sunna Gunnlaugs mæta þarna líka og syngja og með Bjössa spila Scott Mclemore og Gunnar Hrafnsson.

Ég þarf aðeins að fjalla meira um fyrirlestur PZ Myers í boði Siðmenntar.

Honum varð tíðrætt um kenningar um greindarlega hönnun heimsins, “intelligent design”. Þetta er einhvers konar tilraun til að sætta sig við staðreyndir og að þróunarkenningin hafi staðist allar prófanir en reyna samt að halda einhverri guðlegri eða yfirnáttúrulegri veru inni í myndinni.

Forsendurnar eru hins vegar jafn fátæklegar og hugmyndir um guði voru fyrir þúsundum ára, þeas. engar.

Myers sýndi ágætlega fram á að þetta eru innantómar vangaveltur örfárra manna sem byggja á hugtökum sem þeir geta ekki skilgreint og vísa í “stofnanir” sem eru lítið annað en nafnspjald á bílskúr.

Enda hverjum dettur í hug að þessi hrákasmíð sem heimurinn er geti talist “greindarleg hönnun” í nokkrum skilningi??

Ég var að koma af fyrirlestri PZ Myers sem Siðmennt stóð fyrir. Yfirskrift fyrirlestrarins var “Vísindi og trúleysi” og fjallaði að mestu um óhugnanlegan uppgang sköpunarsinna í Bandaríkjunum. Myers var mjög skemmtilegur og fyrirlesturinn fróðlegur. En kannski situr aðallega eftir einhvers konar blanda af kjaftstoppandi undrun og hálfgerði skelfingu.

Ótrúleg umsvif og fjárráð alls kyns stofnana sem hafa það eitt að markmiði að útbreiða sköpunarkenningar – ýmist strangtrúaða samkvæmt biblíunni – eða einhvern undarlegan graut kallast eitthvað “greindarleg hönnun” eða eitthvað í þá áttina. Ég játa að ég hef aldrei fengið nokkurn botn í vangaveltur á þessum nótum, er þetta andstaðan við “heimskulega hönnun”? En í báðum tilfellum er stanslaust upplýsingaflæði af rangfærslum og tilraunum til að klæða alls kyns bábiljur í vísindalegan búning.

Og samkvæmt Myers trúir annar hver Bandaríkjamaður á bókstaflega frásögn biblíunnar af sköpunarsögunni, þar með talið að jörðin sé ekki nema 6.000 ára gömul. Og um 16% líffræðikennara í Bandarískum skólum, og um helmingur líffræði kennara trúir á einhvers konar sköpun!

Ég forvitnaðist um sambærilegar tölur fyrir Evrópu og hann taldi sig muna að Ísland væri efst á listanum yfir þau lönd sem sköpunarkenningu er hafnað, ásamt Evrópuþjóðum, Tyrkir virðast aftur á svipuðu róli og landar Myers.

Svo var fróðlegt að sjá tölfræðina á hversu margir Bandaríkjamenn eru á því að erfðabreyttir tómatar hafi gen en hefðbundnir tómatar ekki.

En í upphafi gerði hann að umtalsefni muninn á vísindum og trú. Vísindamenn skoða staðreyndir og draga ályktanir og finna svör út frá þeim. Þeir trúuðu byrja á hinum endanum, það er að segja, þeir byrja á svörunum og reyna svo að troða staðreyndum inn þau. Sem verður alltaf erfiðara eftir því sem þekking eykst.

Ég er aðeins farinn að hlakka til kvöldsins. PZ Myers heldur fyrirlestur um trúleysi og vísindi í (á?) Háskólatorgi.

Meyers er þekktur bloggari – að mér skilst mest lesni vísindamaðurinn sem bloggar – og þó ég hafi lesið eitt og annað eftir hann, skilst mér að hann sé enn skemmtilegri í “kjötheimum”.

Nánar á http://sidmennt.is/2012/05/18/p-z-myers-flytur-erindi-um-%E2%80%9Evisindi-og-truleysi-29-mai-2012/