Sunnudagur 21.8.2016 - 12:23 - FB ummæli ()

Eygló stendur vaktina

Það vakti athygli í vikunni að Eygló Harðardóttir, félags- og húsnæðismálaráðherra, sat hjá við afgreiðslu fjármálaáætlunar núverandi ríkisstjórnar, sem nota bene er fyrir árin 2017 til 2021.

Sjálfstæðismenn hafa brugðist sérstaklega harkalega við og sumir kallað eftir afsögn Eyglóar.

Ástæða fyrirvara Eyglóar um málið er sú, að hún telur áætlunina ekki sinna nógu vel þeim markmiðum að bæta hag lífeyrisþega og barnafjölskyldna.

Og það er alveg rétt hjá Eygló. ASÍ hefur einnig tekið sömu afstöðu til málsins.

En hvers vegna er allur þessi stormur út af þessu máli?

Á núverandi ríkisstjórn að móta stefnu í fjármálum fyrir næstu ríkisstjórn, sama hverjir þar sitja?

Það er þá nýtt! Og stríðir gegn leikreglum lýðræðisins.

Vinstri stjórn Jóhönnu og Steingríms samþykkti á síðasta valdaári sínu fjárfestingaráætlun fyrir árin 2013 til 2015. Að mörgu leyti gott plagg með vænlega uppbyggingarstefnu.

Núverandi ríkisstjórn sendi því máli hins vegar langt nef er hún tók við völdum árið 2013 og jafnvel hæddist að þeirri stefnu sem þar var boðuð. Hafnaði áætluninni.

Þannig verður væntanlega með næstu ríkisstjórn líka. Hún mun ekkert gera með fjárhagsáætlun Bjarna Benediktssonar og stjórnarinnar – nema þá hugsanlega ef sama stjórn situr áfram.

Núverandi ríkisstjórn á ekki að geta bundið hendur næstu ríkisstjórnar í fjármálum. Fjárveitingavaldið er í höndum Alþingis og nýr meirihluti þar fer sínu fram. Það eru leikreglur lýðræðisins.

Eygló gerði því hárrétt er hún setti fram fyrirvara sína gagnvart þessari fjárhagsáætlun næsta kjörtímabils.

Sérstaklega af því hún hafði rétt fyrir sér um skakkar áherslur sem þar er að finna.

Eygló hefur því áfram staðið velferðarvaktina með sóma.

Hins vegar hefur þetta mál varpað ljósi á þá fyrirstöðu sem velferðarmálin gjarnan mæta á vettvangi Sjálfstæðisflokksins.

 

Síðasti pistill:  Fjármagnshöftum létt af efnafólki

Flokkar: Stjórnmál og samfélag

Miðvikudagur 17.8.2016 - 07:47 - FB ummæli ()

Fjármagnshöftum létt af efnafólki

Gjaldeyrishöftin (fjármagnshöftin) frá 2008 hafa ekki snert almenning á neinn afgerandi hátt.

Það er vegna þess að lítil sem engin höft hafa verið á milliríkjaviðskiptum með vöru og þjónustu og almenningur hefur að auki getað ferðast nokkuð frjálslega til annarra landa með greiðslukort sín.

Helstu fórnarlömb fjármagnshaftanna voru efnamenn (atvinnurekendur og fjárfestar). Þeir gátu ekki flutt fjármagn úr landi að vild, eins og tíðkaðist fyrir hrun.

Nú þegar fjármagnshöftunum verður að mestu aflétt á næstunni þá eru það einkum efnamenn sem munu njóta aukins frelsis til að flytja fé úr landi, þar á meðal í erlend skattaskjól.

Í því ljósi er vægast sagt skondið að við alla kynningu á málinu og í fjölmiðlaumfjöllun er nú lögð sérstök áhersla á að þessi aflétting fjármagnshafta sé “í þágu almennings”!

Hún er hins vegar einkum í þágu þeirra efnuðustu. Það er eina fólkið sem getur flutt fjármagn úr landi, þannig að máli skipti.

Þetta má glögglega sjá þegar menn lesa lista fjármálaráðuneytisins um lykilatriði frumvarpsins um losun haftanna. Hann er hér:

  • Bein erlend fjárfesting innlendra aðila ótakmörkuð en háð staðfestingu Seðlabanka Íslands.
  • Fjárfesting í fjármálagerningum útgefnum í erlendum gjaldeyri, öðrum peningakröfum í erlendum gjaldeyri og fyrirfram- og uppgreiðsla erlendra lána verði frjáls upp að ákveðnu fjárhæðarmarki,  að uppfylltum tilteknum skilyrðum
  •  Einstaklingum veitt heimild til kaupa á einni fasteign erlendis á almanaksári, óháð tilefni og kaupverði. (NB! Þeir sem ekki hafa efni á að kaupa hóflega íbúð á Íslandi fagni þessu sérstaklega!)
  • Dregið úr skilaskyldu innlendra aðila á erlendum gjaldeyri. Hún verði afnumin vegna lántöku einstaklinga hjá erlendum aðilum til kaupa á fasteign eða farartæki eða til fjárfestinga erlendis.
  • Ýmsar sértækar takmarkanir afnumdar eða rýmkaðar, m.a. heimildir einstaklinga til kaupa á ferðagjaldeyri. (NB! Þetta skiptir flesta litlu máli)
  • Heimildir Seðlabanka Íslands til upplýsingaöflunar verða auknar svo hann geti betur stuðlað að verðlags- og fjármálastöðugleika.

Fyrsta janúar 2017 verði:

  • Fjárhæðarmörk hækkuð til fjárfestinga í fjármálagerningum útgefnum í erlendum gjaldeyri, öðrum peningakröfum í erlendum gjaldeyri og fyrirfram- og uppgreiðslu erlendra lána.
  • Innstæðuflutningur heimilaður innan ofangreindra fjárhæðarmarka.  Skilyrði um innlenda vörsluaðila erlendra verðbréfafjárfestinga fellt niður. Þar með munu innlendir og erlendir aðilar geta flutt innstæður og verðbréf til og frá landinu og átt viðskipti með verðbréf erlendis innan þeirra marka sem frumvarpið setur þeim. (NB! Vaxtamunaviðskipti geta aukist enn frekar með þátttöku íslenskra fjárfesta og braskara)
  • Heimildir einstaklinga til kaupa á gjaldeyri í reiðufé rýmkaðar verulega. (NB! Gott fyrir þá sem vilja flýja íslensku krónuna með fé sitt)

Frelsi efnamanna til að flytja fé úr landi og til að taka þátt í fjármálabraski milli landa er sem sagt aukið á ný. Við nálgumst nú aðstæður eins og voru hér fram að hruni.

Það er þó vissulega leiðinlegt að sjá, að íslenskir efnamenn munu eitthvað áfram búa við þau höft að mega ekki kaupa meira en eina fasteign erlendis á hverju almanaksári.

Það er þó bót í máli, að fasteignin má að því er virðist kosta hvað sem er og vera óháð tilefni (eða eins og ráðuneytið segir: “…óháð tilefni og kaupverði”)!

Þegar þessar skýringar fjármálaráðuneytisins eru lesnar blasir þannig við að þetta afnám fjármagnshafta er ekki atriði sem snertir almenning sérstaklega eða yfirhöfuð.

Þetta er einkum í þágu efnafólks.

Það er því afar villandi að segja þetta sérstaklega í þágu “almennings”.

 

Síðasti pistill: Hrunið skýrt með klassískum kenningum

Flokkar: Stjórnmál og samfélag

Mánudagur 11.7.2016 - 09:46 - FB ummæli ()

Hrunið skýrt með klassískum kenningum

Í nýjasta hefti fræðitímaritsins Stjórnmál og stjórnsýsla er birt grein eftir mig, þar sem hrunið á Íslandi er skýrt með klassískum kenningum um fjármálakreppur.

Eftirfarandi er útdráttur um efni greinarinnar, sem var ritrýnd af fagfólki á sviðinu áður en til útgáfu kom.

Útdráttur

Hér er leitast við að skýra íslenska bóluhagkerfið og fjármálahrunið 2008 með lærdómi af klassískum kenningum um fjármálakreppur. Þar er einkum um að ræða kenningar Keynes, Minskys, Kindlebergers, Reinharts og Rogoffs.

Spurt er hvers vegna bóluhagkerfið og hrunið komu til sögunnar á Íslandi; hvers vegna fjármálaþróunin hér fór jafn mikið afvega og raun ber vitni; hverjir voru helstu gerendurnir; og hvað þeim gekk til með háttarlagi sínu?

Sýnt er að stefnubreyting í stjórnmálum og skipulagsbreytingar í fjármálum og atvinnulífi gátu af sér bæði ný tækifæra og nýjar áhættur og greiddu jafnframt götu nýrra áhrifaaðila í samfélaginu, ekki síst með einkavæðingu ríkisbankanna.

Mikil oftrú á óhefta markaðshætti einkageirans ýtti undir andvaraleysi stjórnvalda og annarra gagnvart nýju áhættunum, um leið og nýju tækifærin voru sótt af miklum krafti.

Af hlaust klassísk en óvenju stór fjármálabóla, er náði hámarki á árunum 2003-2008, með ofurvexti bankakerfisins og aukinni áhættutöku er stefndi fjármálastöðugleika Íslands í hættu.

Helsta sérkenni íslensku bólunnar var viðamikil spákaupmennska viðskiptalífsins með hlutabréf og aðrar eignir, sem einkum var fjármagnað með lántökum. Afleiðingin varð óhófleg söfnun erlendra skulda þjóðarbúsins, sem er einmitt algengasta beina orsök fjármálakreppa.

Helstu gerendurnir voru hátekju- og stóreignafólk, sem hagnaðist gríðarlega á árunum að hruni. Tekjur þeirra jukust mjög langt umfram tekjur annarra, ekki síst fjármagnstekjurnar, sem spruttu öðru fremur af ósjálfbæra bóluhagkerfinu.

 

Hér er tengill á greinina í heild sinni:  Hrunið skýrt – Sjónarhorn klassískra kenninga um fjármálakreppur

 

Síðasti pistill:   Heimilin – Skattar hækka og bætur lækka

 

Flokkar: Stjórnmál og samfélag

Fimmtudagur 30.6.2016 - 13:42 - FB ummæli ()

Heimilin: Skattar hækka og bætur lækka

Árlegt uppgjör ríkisskattstjóra, þegar álagningu er lokið, gefur oft góða mynd af framvindu skattgreiðslna og velferðarbóta á síðastliðnu ári.

Um daginn birti fjármálaráðuneytið yfirlit um þróun helstu liða skatta og bóta frá 2014 til 2015 (sjá hér).

Niðurstöðurnar eru í megindráttum þessar:

  • Velferðarbætur til heimila (vaxta- og barnabætur, sem einkum fara til barnafjölskyldna) rýrna verulega.
  • Skattbyrði almennra heimila eykst umtalsvert, vegna rýrnunar persónuafsláttar. Menn greiða nú tekjuskatt af stærri hluta tekna sinna en áður.
  • Skattbyrði fjármagnstekna eykst minna, en það hlífir hátekju- og stóreignafólki, sem eru helstu þiggjendur fjármagnstekna.

Hér eru nokkrar tölur úr yfirliti fjármálaráðuneytisins um þessi mál:

  • Álagður tekjuskattur heimila hækkar umfram hækkun launavísitölu (þ.e. um 14,3% á meðan hækkun launavísitölunnar var 7,2% og hækkun tekjuskattstofns var 7,4%).
  • Þeim sem greiða tekjuskatt fjölgar um 7,3% þó framteljendum í heild fjölgi aðeins um 2,1%. Fleiri eru sem sagt fangaðir í tekjuskattsnetið og almenn tekjuskattbyrði eykst.
  • Ráðuneytið segir það vera vegna óvenju lítillar hækkunar persónuafsláttar. Hann fylgir aðeins verðlagi núna, en þarf alltaf að fylgja launahækkunum ef ekki er stefnt að aukinni skattbyrði.
  • Gjaldendum fjármagnstekjuskatts fjölgar einungis um 1,1% og álagning á fjármagnstekjur hækkar aðeins um 6,6% (á móti 14,3% hækkun tekjuskatts á heimilin almennt).
  • Samt jukust arðgreiðslur (sem eru stærsti liður fjármagnstekna þetta árið) um 18% frá fyrra ári. Það er einkum hátekju- og stóreignafólk sem fær arð og fjármagnstekjur almennt (sjá einnig hér).
  • Fjármagnstekjur til hátekju- og stóreignafólks hafa aukist talsvert umfram almenn laun frá 2012 til 2015.
  • Þeim sem fá barnabætur fækkar um 7,4%, vegna þess að viðmið barnabótanna hækka ekki í takt við launin. Heildargreiðslur til barnafjölskyldna lækka.
  • Vaxtabætur lækkuðu um 25% á árinu 2015 og þeim sem þær fá fækkaði um 21%. Það er mikill samdráttur á alla mælikvarða.
  • Vaxtabætur hafa rýrnar verulega (um meira en 40%) frá árinu 2013. Þessi rýrnun er vegna þess að viðmið vaxtabótakerfisins voru hækkuð of lítið. Stuðningur þess við ungar fjölskyldur er nú veikari en áður.
  • Í fjármálaáætlun til næstu 5 ára boðar fjármálaráðherra að draga enn frekar úr barna- og vaxtabótum og auka tekjutengingar þeirra, svo þessir bótaflokkar verða þá væntanlega einungis fátækrastyrkir, en ekki almennur stuðningur við ungt fjölskyldufólk.

Ég geri ráð fyrir að þingmönnum og ráðherrum Framsóknarflokksins sé þessi þróun ekki beinlínis að skapi.

Félags- og húsnæðismálaráðherra Framsóknar hefur nýlega lagt fram ný frumvörp um húsnæðismál sem miða að bættum hag húsnæðiskaupenda og leigjenda. Þar er sem sagt öndverð stefna (en þó er enn óvíst hversu mikið fé fæst í nýju húsnæðisbæturnar).

Það er stefna Sjálfstæðismanna í fjármálaráðuneytinu sem ræður mestu um mótun og dreifingu skattbyrðarinnar og um upphæðir barna- og vaxtabóta til heimilanna.

Laun hækkuðu og fólk fékk skuldaleiðréttingu upp á 80 milljarða og greiddi til viðbótar sjálft niður skuldir sínar um 13 milljarða með eigin séreignasparnaði á árinu 2015.

Þeirri þróun var svo mætt með hærri tekjuskattbyrði og lækkun vaxtabóta.

Það rýrir kjarabæturnar sem fylgdu ágætum kauphækkunum og skuldaleiðréttingunni.

 

Síðasti pistill:  Ævintýrið heldur áfram

Flokkar: Stjórnmál og samfélag

Mánudagur 27.6.2016 - 23:44 - FB ummæli ()

Ævintýrið heldur áfram!

Hvað getur maður sagt um árangur strákanna í Nice?!

Þeir voru frábærir, einfaldlega betri en Englendingar.

Það er ótrúlegt að verða vitni að þessum góðu sigrum okkar manna á EM.

Stórkostleg skemmtun.

Samstaða og fagmennska eru trúlega lyklarnir að þessum árangri.

Bretar segja að þjálfari þeirra sé með nærri 700 milljónir króna í laun – en að þjálfari Íslands sé tannlæknir í hlutastarfi! Hann og Lagerbäck hafa væntanlega bara brot af launum þess enska.

Og þá á eftir að bera saman laun bresku landsliðsmannanna við laun þeirra íslensku. Þar munar verulegu.

Rooney er með 50 milljónir á viku, 2600 milljónir á ári. Einhver álitsgjafi sagði á SKY fréttastöðinni að Rooney hefði eytt meiru í hárkollu sína en næmi launum alls íslenska landsliðsins! Sel það ekki dýrar en ég keypti…

Það eru sem sagt ekki launin sem ráða úrslitum!

Ekki heldur fólksfjöldi. Við erum 330 þúsund en Englendingar eru 51 milljón!  Englendingar hafa því ævintýralega yfirburði í fjölda leikmanna sem þeir geta valið úr.

Líkindin eru þannig öll gegn okkur – í meira lagi. Ævintýrið sjálft er ævintýralegt!

Lars og tannlæknirinn hafa unnið frábært starf og strákarnir gefa allt sem þeir eiga í leikina.

Vonandi gengur þeim vel gegn Frakklandi…

Flokkar: Stjórnmál og samfélag

Laugardagur 25.6.2016 - 00:32 - FB ummæli ()

Guðni fyrir alla – konur og karla!

Guðni Th. Jóhannesson er eini frambjóðandinn sem er með góðan stuðning í öllum þjóðfélagshópum.

Hann hefur því bestu forsendurnar til að verða forseti allra.

Sameiningartákn, eins og Kristján Eldjárn og Vigdís Finnbogadóttir.

Óhætt er að óska Guðna til hamingju með prúðmannlega framkomu hans í kosningabaráttunni, þrátt fyrir að hart hafi verið sótt að honum, oft með ósanngjörnum og jafnvel ósvífnum hætti.

Samt hefur hann haldið ró sinni og forðast að láta etja sér út á foraðið.

Guðni er með mikla þekkingu á sögu forsetanna og stjórnmálanna. Hann býr einnig að öðrum ágætum mannkostum sem vel munu nýtast á Bessastöðum.

Ég ætla því að kjósa Guðna á morgun.

 

Ég hrífst þó einnig af Andra Snæ. Hann er með áhugaverðar hugsjónir og sterka framtíðarsýn.

Hann á skilið að fá góða kosningu.

Halla Tómasdóttir hefur sótt á, þrátt fyrir að hafa haft náin tengsl við Viðskiptaráð á þeim árum er peningaöflin keyrðu samfélagið fyrir björg. Hún kemur ágætlega fyrir, segist hafa lært sína lexíu og vilji nú bæta samfélagið með auknu réttlæti.

Sturla Jónsson hefur einnig sótt á og kemur mun betur fyrir en áður. Hann er líklega ákveðnasti talsmaður réttlætis í hópi frambjóðenda.

En morgundagurinn verður dagur Guðna.

Og það er vel.

Flokkar: Stjórnmál og samfélag

Fimmtudagur 23.6.2016 - 16:44 - FB ummæli ()

Halla og Davíð auglýsa mest

Það er áberandi hversu mikið Halla Tómasdóttir og Davíð Oddsson auglýsa í baráttunni um forsetaembættið.

Bæði eru mjög mikið með keyptar auglýsingar:  á prenti, í sjónvarpi, á strætóskýlum og á netinu.

Auk þess hefur Morgunblaðinu verið beitt í ríkum mæli til að styðja framboð Davíðs, með miklum tilkostnaði.

Kosningabaráttan er því  væntanlega langdýrust hjá Höllu og Davíð.

Það er hins vegar skemmtilegt að sjá, að Guðni Th. Jóhannesson er mjög hófsamur í auglýsingum.

Samt nær hann miklu meiri árangri en þau sem mest auglýsa.

Aðrir þættir en skrautmálaðar auglýsingar ráða sem betur fer úrslitum.

Það er heilbrigðara þannig.

 

Síðasti pistill:  Guðni sameinar þjóðina

Flokkar: Stjórnmál og samfélag

Þriðjudagur 21.6.2016 - 06:45 - FB ummæli ()

Tímamót á laugardag

Það er bjart yfir Íslandi núna. Sumarið komið og flest gengur vel.

Landsliðið í fótbolta stendur sig vel og yljar öllum um hjartarætur.

Forsetakosningarnar á laugardaginn eru síðan frábært tækifæri til að hleypa framtíðinni að og setja fortíðina aftur fyrir okkur.

Allir ættu því að taka þátt í kosningunni. Setja mark sitt á framtíðina.

 

Síðasti pistill:  Guðni sameinar þjóðina

 

Flokkar: Stjórnmál og samfélag

Laugardagur 18.6.2016 - 12:15 - FB ummæli ()

Frambjóðandi útvegsmanna?

Kristinn H. Gunnarsson, sá reyndi og heilsteypti stjórnmálamaður, skrifaði mjög athyglisverða grein á þjóðhátíðardaginn um forsetaframboð Davíðs Oddssonar, ritstjóra Morgunblaðsins (sjá hér).

Kristinn setur framboðið í samhengi við hagsmuni útvegsmanna og eignarhald þeirra á Morgunblaðinu. Hann vekur sérstaka athygli á hvernig blaðinu hefur markvisst verið beitt í þágu framboðsins.

Í ljósi umræðu í samfélaginu um breytingar á stjórnarskrá, sem meðal annars eigi að tryggja almenningi eðlilega hlutdeild í rentu af náttúruauðlindum landsins, þá dregur Kristinn fram mjög mikilvæg atriði sem ástæða er til að huga að.

Stuðningur Davíðs við kvótakerfið, andstaða við hækkun veiðileyfagjalda, stuðningur hans við notkun auðmanna á skattaskjólum og andstaða hans við breytingar á stjórnarskrá eru allt atriði sem útvegsmönnum hugnast vel.

Spurningin er þó hvort þjóðin hafi ekki gefið útvegsmönnum nógu mikið með kvótakerfinu, þó fulltrúi þeirra sé ekki líka settur á Bessastaði?

Ég hef almennt litið svo á að framboð Davíðs væri veikluleg tilraun hans til að leita syndaaflausnar hjá þjóðinni fyrir mistök frjálshyggjutímans og hrunsins, sem hann átti stóran þátt í.

Hann var í lykilhlutverki þeirrar óheillaþróunar, bæði sem áhrifamikill stjórnmálamaður frá 1995 til 2005 og sem aðalbankastjóri Seðlabankans 2005 til 2008, þegar bóluhagkerfið keyrði um þverbak í ósjálfbærri þróun og almennum galskap – sem svo gat af sér hrunið.

Grein Kristins dregur athygli að dýpri tengslum framboðsins við víðtæka hagsmuni útvegsmanna, sem fá stærstan hluta af rentu sjávarauðlindarinnar í sinn hlut – á kostnað almennings.

Í lok greinar sinnar segir Kristinn þetta:

“Svo virðist sem betur fer að almenningur sjái í gegnum þetta sjónarspil og muni kjósa óháðan og óspilltan frambjóðanda sem næsta forseta lýðveldisins. Það er fagnaðarefni.”

Óhætt er að taka undir orð Kristins.

Forsetakosningarnar eru frábært tækifæri til að hleypa framtíðinni að og setja fortíðina aftur fyrir okkur.

 

Síðasti pistill:  Guðni sameinar þjóðina

Flokkar: Stjórnmál og samfélag

Föstudagur 10.6.2016 - 11:25 - FB ummæli ()

Guðni sameinar þjóðina

Það sýnir sig ítrekað í könnunum að Guðni Th. Jóhannesson er sá forsetaframbjóðandi sem líklegastur er til að sameina þjóðina.

Tvennt kemur þar til.

Í fyrsta lagi er hann með yfirburðafylgi í nær öllum þjóðfélagshópum. Í reynd er fylgi hans óvenju vel jafnað milli ólíkra hópa samfélagsins. Guðni getur því verið fulltrúi allra.

Í öðru lagi er hann í langflestum tilvikum næsti kostur fyrir þá sem velja einhvern hinna frambjóðendanna (ef þeir kynnu að draga sig til baka). Þetta þýðir að þeir sem nú segjast ætla að kjósa einhvern annan eru samt ekki fjarri Guðna. Það yrði því án efa mikil sátt um Guðna sem forseta.

Forsendur Guðna til að verða sameiningartákn þjóðarinnar, eins og Kristján Eldjárn og Vigdís Finnbogadóttir, eru því óvenju góðar.

Enginn hinna frambjóðendanna nálgast þessa stöðu Guðna.

Guðni er einnig einstaklega vel hæfur til að gegna forsetaembættinu. Hann þekkir sögu forsetanna og stjórnmálanna betur en flestir og mun búa vel að því í embætti.

Ekkert er mikilvægara veganest í slíku hlutverki en traust þekking á sögunni og þeirri reynslu sem þar býr.

En Guðni er einnig sérstaklega geðþekkur maður sem á myndarlega fjölskyldu. Þau munu sóma sér vel sem fulltrúar þjóðarinnar.

Nú er tímabært að hleypa framtíðinni að í íslensku samfélagi.

Við þurfum að setja fortíð hrunsins afturfyrir okkur. Það væri því mjög rangt að flytja óuppgerðar deilur hruntímans og óreiðuáranna sem á undan því fóru til framhaldslífs á Bessastöðum.

Við eigum að horfa sameinuð til framtíðar með bjartsýni og traustan lærdóm af sögunni til leiðsagnar.

Sameiningarhlutverk forsetans er mikilvægara nú en oftast áður.

Flokkar: Stjórnmál og samfélag

Laugardagur 4.6.2016 - 18:56 - FB ummæli ()

Oddný er traustvekjandi

Ég held að það hafi verið sterkur leikur hjá Samfylkingunni að kjósa Oddnýju Harðardóttur sem nýjan formann.

Oddný er enginn spjaldagosi, sem er bólginn af innistæðulausu sjálftrausti og yfirborðsmennsku.

Nei, hún virðist frekar vera traustvekjandi og málefnalegur vinnuþjarkur. Og hún er alvöru jafnaðarmaður. Það hefur hún sýnt.

Á okkar tíma ríkir mikið vantraust á stjórnmálum og stjórnmálamönnum. Þannig hefur það verið frá hruni og lítið batnað.

Birting Panama-skjalanna ýfði upp vantraustið á ný, þegar sást inn í völunarhús spillingarinnar og óréttlætið sem fylgir forréttindum yfirstéttarinnar, sem byggðust upp á frjálshyggjutímanum.

Þess vegna er mikilvægara en áður að fá traustvekjandi fólk í forystu.

 

Erindi klassískrar jafnaðarstefnu

Ísland er mest alríkustu löndum heims, en samt eru kjör alltof margra Íslendinga ófullnægjandi. Yfirstéttin hefur víða á Vesturlöndum verið í mikilli sókn og tekið til sín sífellt stærri hluta þjóðarkökunnar og auðlindanna. Líka hér.

Eftir situr almenningur, milli og lægri tekjuhóparnir.

Það er því mikil þörf fyrir öfluga jafnaðarstefnu í íslenskum stjórnmálum.

Vestrænir jafnaðarmannaflokkar sem hafa færst um of til hægri hafa víðast misst fylgi. Þeir ættu að rifja upp erindisbréf sín og fylgja hjartanu, áður en það verður of seint.

Almenningur þarf ákveðna og sterka talsmenn, sem berjast fyrir almannahag og réttlátara samfélagi – og gegn sérhyggju og sérhagsmunum ójafnaðaraflanna.

Óheft markaðshyggja og Evrópusambandsaðild ættu því að verða meira víkjandi gildi á þessum vettvangi, en ekki ráðandi, eins og um of hefur verið á vettvangi Samfylkingarinnar.

Nýsköpun í anda réttlátara samfélags ætti að verða helsta leiðarstefið.

Oddný Harðardóttir getur stuðlað að því að Samfylkingin nái vopnum sínum á ný, ef hún vinnur vel og ræktar hina klassísku jafnaðarstefnu.

Það er stefnan sem skapaði bestu samfélög jarðarinnar – norrænu velferðarríkin.

 

Síðasti pistill:  Eygló sigrar Sjálfstæðismenn

Flokkar: Stjórnmál og samfélag

Föstudagur 3.6.2016 - 11:15 - FB ummæli ()

Eygló sigrar Sjálfstæðismenn

Þau tíðindi urðu á Alþingi í gær að þrjú frumvörp Eyglóar Harðardóttur um nýskipan húsnæðismála voru samþykkt. Áður hafði þingið samþykkt fjórða frumvarpið sem fjallar um húsnæðisamvinnufélög.

Þarna er um að ræða lög um almennar íbúðir sem fela í sér nýja umgjörð um fjármögnun, rekstur og úthlutun íbúða til leigu sem eiga að tryggja að húsnæðiskostnaður sé í samræmi við greiðslugetu leigjenda.

Þá eru lög um húsnæðisbætur sem stefna að lækkun húsnæðiskostnaðar efnaminni leigjenda og sem jafna stuðning við leigjendur því sem tíðkast hefur í stuðningi við kaupendur. Þar hefði þó mátt hækka upphæð húsnæðisbóta (bæði vaxtabóta og leigubótaþættina) yfir línuna, meira en gert er ráð fyrir, í ljósi þróunar markaðsverðs.

Loks eru ný lög um breytingu á húsaleigulögum sem styrkja réttarstöðu leigjenda og lögin um húsnæðissamfélög bæta skilyrði fyrir slíkri starfsemi og bæta jafnframt stöðu búseturéttarhafa.

Það er skemmst frá því að segja að Sjálfstæðismenn hafa lengi lagt staksteina í götu þessa umbótastarfs, sem Eygló Harðardóttir félags- og húsnæðismálaráðherra hefur beitt sér fyrir.

Framganga Sjálfstæðismanna hefur tafið málið og um hríð leit út fyrir að þeim tækist að stöðva það.

Sjálfstæðismenn vilja almennt engan eða lítinn velferðarstuðning við almenning, til dæmis með húsnæðisbótum, heldur vilja þeir styrkja fjárfesta og byggingaverktaka. Slíkur stuðningur er þó líklegastur til að auka arð þeirra aðila en ekki að auðvelda almenningi að koma þaki yfir höfuð sitt.

Eygló náði samstarfi við launþegahreyfinguna um málið, sem kom því inn í síðustu kjarasamninga, en það átti ríkan þátt í að tryggja framgang þessara mikilvægu umbóta. Það er einnig athyglisvert að stjórnarandstaðan hefur stutt málið.

Vonandi mun þessi nýskipan húsnæðismála duga vel til að bæta ófremdarástandið sem ríkt hefur á húsnæðismarkaði, þar sem markaðsöflin hafa bæði orsakað mikið misvægi milli framboðs og eftirspurnar og gert húsnæðisöflun alltof dýra fyrir of stóran hóp fjölskyldna, ekki síst fyrir ungt fólk.

Eygló getur því fagnað þessum sigri yfir Sjálfstæðismönnum. Það getur almenningur líka.

Þeir sem ekki fagna eru sérhagsmunaöflin sem Sjálfstæðismenn ætluðu að fóðra.

Flokkar: Stjórnmál og samfélag

Laugardagur 28.5.2016 - 07:33 - FB ummæli ()

Íslendingar vinna lengst allra fram eftir aldri

Íslendingar vinna lengur fram eftir aldri en aðrir í hópi vestrænna hagsældarþjóða.

Opinber eftirlaunaaldur er við 67 ára markið hér á landi, en flestir Íslendingar vinna lengur en það. Í öðrum vestrænum löndum er algengast að fólk fari fyrr á eftirlaun en opinberi eftirlaunaaldurinn segir til um – stundum mun fyrr.

Norðmenn eru með sama opinbera eftirlaunaaldurinn og við (67), en hinar norrænu þjóðirnar eru með 65 ára markið. Allar hinar norrænu þjóðirnar fara þó fyrr á ellilífeyri en þessi aldursmörk segja til um.

Íslenskir karlar fara að jafnaði nærri sjötugu á ellilífeyri, sænskir og norskir karlar fara að meðaltali um 65 ára aldurinn, Danir 63ja ára og Finnar 62ja ára. Meðaltal OECD-ríkja er 64 ára fyrir karla – nærri 6 árum lægra en á Íslandi.

Íslenskar konur fara um 68 ára á ellilífeyri, sænskar og norskar við 64 ára aldurinn, finnskar konur fara 62ja ára og þær dönsku fara að jafnaði við 61 árs aldurinn. Meðaltal kvenna í OECD-ríkjunum er 63 ár – 5 árum lægra en á Íslandi.

Íslendingar vinna sem sagt mun lengur en frændþjóðirnar á hinum Norðurlöndunum og eru einir um að vinna lengur en þeir eiga rétt á í opinbera lífeyriskerfinu.

Þetta má sjá nánar á myndinni hér að neðan.

Screen shot 2016-05-14 at 11.29.10 AM

 

Ef við lítum á þetta frá sjónarhóli atvinnuþátttökunnar þá eru yfirburðir Íslendinga af sama toga.

Myndin hér að neðan sýnir virkni fólks á aldrinum 65 til 69 ára í launaðri vinnu.

Screen shot 2016-05-14 at 11.44.17 AM

Yfirburðir Íslendinga meðal Evrópuþjóða eru miklir – raunar algerir. Um 48% fólks á aldrinum 65-69 ára er í launaðri vinnu hér en meðaltal ESB-ríkja er tæp 12%, eða einungis um fjórðungur þess sem er á Íslandi.

Norðmenn koma næst okkur með um 27%. Þar munar þó miklu.

 

Er ástæða til að hækka eftirlaunaaldur á Íslandi?

Nú er til umræðu að hækka eftirlaunaaldur í íslenska lífeyriskefinu. Sú umræða er m.a. komin til vegna þess að lífeyrissjóðirnir rukka ekki inn nógu hátt iðgjald til að standa undir lífeyrisloforðum sínum til lengdar, vegna hækkandi lífaldurs fólks.

Tap lífeyrissjóðanna í hruninu á einnig sinn þátt í því að lífeyrissjóðirnir geta ekki staðið við lífeyrisloforð sín, að óbreyttu (þeir töpuðu um 20% eigna sinna).

Í ljósi þess að Íslendingar eru þegar með hæsta lífeyristökualdur á Vesturlöndum og fara að auki enn síðar en það á eftirlaun/lífeyri, er að mörgu að huga í þessari umræðu.

Ein góð og viðeigandi spurning er þessi: Er ástæða til að bæta afgerandi heimsmet okkar í vinnu eldri borgara núna, svo um munar, með því að hækka eftirlaunaaldur allra í 7o ára markið?

Ætti ef til vill að huga að öðrum leiðum?

Gott er að hafa í huga í þessu sambandi, að sumum hentar að vinna lengur – en öðrum ekki.

Til dæmis hentar erfiðisvinnufólki sem fór snemma út á vinnumarkað almennt ekki að vinna lengur. Flestir þeirra eru útbrunnir, slitnir á líkama og sál og eru alveg búnir að fá nóg við 65-67 ára aldurinn.

Sumir geta alls ekki unnið lengur af heilsufarsástæðum eða vinnumarkaðsástæðum.

Einnig er gott að hafa í huga að hækkun eftirlaunatökualdurs er réttindamissir vinnandi fólks og eykur að öllum líkindum álag á örorkulífeyriskerfið.

Ég flutti fyrirlestur um þessi mál á nýlegu málþingi Lífeyrissjóðanna og Aðila vinnumarkaðarins og mun fjalla meira um efnið á næstunni hér á Eyjunni.

Flokkar: Stjórnmál og samfélag

Miðvikudagur 25.5.2016 - 04:44 - FB ummæli ()

Sjálfstæðismenn klofna

Stofnun Viðreisnar í dag virðist hafa verið vel skipulögð og vel heppnuð. Stofnfundurinn í Hörpu var fjölmennur og áhugi og ákveðni virtist skína úr hverju andliti.

Það er eitthvað að gerast þarna!

En enginn fjölmiðill sem ég hef séð bendir þó á það sem er stærsti fréttapunkturinn við þennan fund.

Þarna klofnaði Sjálfstæðisflokkurinn í fyrsta sinn síðan Sverrir Hermannsson klauf flokkinn með stofnun Frjálslyndaflokksins árið 1998 og setti réttlátara kvótakerfi, umhverfisvernd og velferðarkerfið á dagskrá. Allt mál sem þáverandi forysta Sjálfstæðisflokksins (þ.e. Davíð Oddsson) vildi lítið með hafa.

Albert Guðmundsson hafði áður klofið flokkinn árið 1987 og tekið rúman fjórðung fylgisins með sér.

Fyrsti formaður Viðreisnar var kosinn Benedikt Jóhannesson. Hann hefur ekki aðeins verið áhrifamikill Sjálfstæðismaður um langt skeið, heldur er hann einnig af Engeyjarættinni, sem lengst af var áhrifamikill hluti af valdakerfi Sjálfstæðismanna.

Bjarni Benediktsson er af sömu ætt, þó hann hafi líklega meira af eyjunni Tortólu en Engey að segja nú til dags.

Auk Benedikts eru margir fyrrverandi Sjálfstæðismenn áberandi í stjórn Viðreisnar og í hópi fundarmanna. Sumir þeirra hafa verið áhrifamenn í flokknum. Þarna er einnig nýtt áhugasamt fólk.

Þegar stefnumál og áherslur Viðreisnar eru skoðaðar blasir við að þetta eru viðbrögð við þeim harða einstrengingi, þjóðernisrembingi og sérhagsmunaþjónkun sem hefur orðið að megin einkennum hins nýja Sjálfstæðisflokks, sem varð til á tíma Davíðs Oddssonar og Hannesar Hólmsteins (sjá hér).

Viðreisn vill sinna hagsmunum almennings en bara ekki sérhagsmunum ríka fólksins, eins og einkennir Sjálfstæðisflokkinn nú á dögum (sjá hér).

Davíð Oddsson, sem nú kynnir sig sem sérstakan mann “sátta” í forsetaframboði, er sem sagt orsök þessa nýjasta klofnings í Sjálfstæðisflokknum (sjá hér).

Viðreisn er andsvar við þeim óheppilegu breytingum sem “friðarhöfðinginn” einráði Davíð Oddsson gerði á gamla Sjálfstæðisflokknum!

Viðreisn gæti hoggið umtalsverð skörð í fylgi Sjálfstæðisflokksins, sem þegar er í lægri mörkum.

Viðreisn gæti einnig fengið eitthvert fylgi frá ESB-sinnuðu Samfylkingarfólki og gömlum Alþýðuflokksmönnum, sem leggja meiri áherslu á vestræna samvinnu en jafnaðarstefnuna.

Það er sem sagt ekki bara upplausn á vinstri væng stjórnmálanna heldur ekki síður á hægri vængnum.

Það verður forvitnilegt að fylgjast með framvindunni.

Flokkar: Stjórnmál og samfélag

Sunnudagur 15.5.2016 - 18:27 - FB ummæli ()

Davíð leiðréttur

Það er ástæða til að leiðrétta Davíð Oddsson, þegar hann fullyrðir að hrunið sé okkur öllum að kenna (sjá hér).

Það er eiginlega eins langt frá því að vera rétt og hugsast getur.

Einfaldast er að vísa í hina viðamiklu úttekt Rannsóknarnefndar Alþingis á orsökum falls bankanna (sjá hér).

Þar er engin sök borin á almenning í landinu. Gáið að því!

Hestu ábyrgðarmenn hrunsins eru sagðir þessir:

  • Eigendur og stjórnendur einkabankanna sem þöndu þá út með allt of mikilli áhættu og ógnvænlegri skuldsetningu.
  • Eftirlitsaðilar sem áttu að aftra því að fjármálakerfið færi afvega brugðust skyldum sínum. Þeir voru þessir:
    • Seðlabanki Íslands
    • Fjármálaeftirlitið
    • Stjórnvöld

Davíð sjálfur kemur mjög víða við í þessari sögu, en einkum sem sá stjórnmálamaður sem öðrum fremur lagði grunn að því umhverfi taumlausrar gróðasóknar, sem gerði þetta stórslys mögulegt.

Og svo enn frekar sem aðalbankastjóri Seðlabankans á þeim tíma (2005-2008) er fjármálabóla blés út á fordæmalausan og ósjálfbæran hátt, sem hlaut að enda með hruni.

Hann sleppti fjármála- og markaðsöflunum lausum og stýrði hinni misheppnuðu einkavæðingu bankanna, ásamt Halldóri Ásgrímssyni.

Fjárfestar og atvinnurekendur nýttu sér frelsið öðrum fremur og drekktu þjóðarbúinu í skuldum, með viðamiklu braski/spákaupmennsku (sjá hér).

Sem aðalbankastjóri Seðlabankans átti Davíð öðrum fremur að gæta að fjárhagslegum stöðugleika í landinu.

Fjármálakerfið hrundi hins vegar á hans vakt og Rannsóknarnefnd Alþingis taldi hann hafa brugðist starfsskyldum sínum á alvarlegan hátt, ásamt hinum bankastjórunum. Fjármálaeftirlitið og stjórnvöld fengu einnig alvarlegar ákúrur hjá Rannsóknarnefndinni.

 

Það sem Davíð hefði átt að gera

Ég held að farsælla hefði verið fyrir Davíð að gangast við augljósri ábyrgð sinni og Sjálfstæðisflokksins fyrir löngu.

Bæði hefði honum liðið betur með það og lærdómur þjóðarinnar af mistökum hrunsins hefði betur nýst til að aftra því að slíkt gerðist aftur.

Það hefði verið allra hagur.

Hugsanlega hefði honum jafnvel verið fyrirgefið.

Slíkt gerist hins vegar ekki án auðsýndrar iðrunar.

Því er hins vegar ekki fyrir að fara hjá Davíð, ef marka má ofangrein ummæli hans.

 

Flokkar: Stjórnmál og samfélag

Eyjan Media ehf. - Kringlunni 4-12, Reykjavík - eyjan(hjá)eyjan.is