Ég hyggst nú taka upp þráðinn þar sem ég lét hann falla niður í síðustu færslu.
Ég ræddi þá hugdettu mína guðdómleg vera gæti hafa gert tilraunir með heima í þeim tilgangi að skapa heim sem hæfði vitrænu lífi. Ýmsar tilraunir kunni að hafa mistekist en loks hafi verunni tekist að skapa heim sem rétt stilltur var fyrir vitrænt líf, okkar heim.
En þetta hefur að forsendu að Guð sé ekki almáttugur, athugið að það er engan veginn gefið að Guð hljóti að vera almáttugur og alvitur. Kannski má skýra tilveru hins illa með því að Guð hafi skort mátt til að koma í veg fyrir það. Kannski er djöfullinn líka til, sé svo er hann líkleg uppspretta hins illa.
Athugið líka að ekki er hægt að útiloka tilveru fleiri en eins Guðs, kannski orsakast eymd mannkynsins af togstreitu milli Guðanna. Þess utan er ekki gefið að Guð sé góður, Bertrand Russel sagði að sé almáttugur Guð til mætti ætla að hann sé illur. Vald spilli og algert vald spilli algerleg.
Bæta má við að Guð gæti verið handan góðs og ills, hvorki góður né illur. Guðshyggjumenn (e. deists) segja að Guð hafi skapað heiminn en skipti sér ekkert af honum.
Þess utan gæti Guð verið til en okkur mönnum ekki skapað að skilja hann (?) og sanna tilvist hans. Rafeindir halda áfram að vera til þótt hundum sé ekki kleift að skilja tilveru þeirra.
Ekki er heldur gefið að Guð (eða Guðirnir) séu andlegar verur, kannski er hann samsettur úr einhverju sem er hvorki andi né efni.
Hvað um það, ekki er hægt að útiloka þann möguleika að margnefnd meint fínstilling hafi haft annan tilgang en þann að skapa mannveruna. Kannski er Guð á bak við fínstillinguna en mannskepnan hafi orðið til sem aukaafurð, Guð hafi ætlað sér eitthvert óþekkt X með fínstillingunni (svo kann kenningin um fínstillinguna auðvitað að vera röng).
Sem sagt: Jafnvel þótt hægt væri að sanna tilveru guðdómsins (eða gera hana sennilega) er ekki víst að guðdómurinn sé einn, alvitur, algóður, eða almáttugur. Né heldur að hann ætli mönnum eitthvert meginhlutverk í drama alheimsins.
Stefán Snævarr
Sveinn Ómar, þakka þér fyrir fróðlegar athugasemdir.
En þú skilur ekki hvað ég er að fara einfaldlega vegna þess að þú veist ekki nógu mikið um heimspeki.
Ég get ekki bætt úr því öðru vísi en með því að hvetja þig til að kynna þér fagið.
Ég er reyna að lýsa því hvernig raunverulegt fólk er það sem það er m.a. í krafti beitingu hugtaka og þekkingu á máli en þú heldur að ég sé að tala um sjónarhorn heimspekinga á því.
Ég er að tala um fyrstupersónu sjónarhorn sérhvers einstaklings. Enginn getur fengist við rannsóknir á huga og heila og látið sem þessi sé ekki til.
Hugsanatilraunir í heimspeki eru oft liður í greiningu hugtaka, tilraunir að finna út hvað er röklega nauðsyn og hvað ekki.
Efnishyggjumaðurinn Derek Parfitt gerir til dæmis hugsanatilraunir á borð við hvað myndi gerast ef hægt væri að setja hægra heilahvel Nonna í Gumma og vinstraheilahvelið úr Siggu i Gumma líka.
Spurningin er: Er Gummi áfram Gummi, er hann hálfur Nonni og hálf Sigga eða alveg nýr einstaklingur.
Partfit telur að hugsanatilraunir af þessu tagi sýni að eitthvað sé bogið við venjulegan skilning á hugtakinu “persóna”.
til að gera langa sögu stutta kemst hann að þeirri niðurstöðu að hugtakið um persónu sé í vissum skilningi falshugtak, það eina sem sé raunverulegt sé efnið.
Hvað hughyggju eðlisfræðinmga varðar höfðu menn eins og Niels Bohr og Werner Heisenberg sterka hughyggjuhneigðir, skoðandinn hefði augljóslega áhrif á efniseindir, ekki væri hægt að ákvarða staðsetningu og hröðun (e. momentum) efniseinda samtímis. Að ákvarða það væri háð horfi skoðandans.
Horf skoðandans réði hvort ljósið væri bylgju eða eindafyrirbæri.
Vitna í Christopher Hitchens:
Það sem hægt er að halda fram án sönnunargagna er hægt að hafna á sömu forsendum.
/endthread
Stefán
Gott og vel
Ég held við komumst líklega ekki mikið lengra með þetta spjall
En aðeins hvað varðar hughyggju Bohr og Heisenberg, þá hefur annsi mikið verið snúið útúr þeirra pælingum af nýaldarspekingum
Þó það sé rétt að ekki sé hægt að taka skoðandan út fyrir mengið þegar verið er að skoða minnstu ubbyggingar flæðiform atóma, þá er skýringin samt efnisleg: þ.e. ef þú gefur þér að ljós sé efnislegt (eða allavega ekkert yfirnáttúrulegt við það)
þ.e. ástæðn fyrir því að ekki er hægt að taka skoðandan út fyrir í þessum efnum er vegna þess að mælitækið er alltaf ljós (það þarf að nota rafeindasmásjá til að skoða þessa hluti) og þar sem ekki er hægt að búa til mælitæki sem ekki hefur áhrif, þá þessvegna er skoðandinn alltaf partur af tilrauninni og ekki hlutlægur áhorfandi
- en ekki útaf því að það sé eitthvað dularfullt samband á milli huga manna og rafsegulgeislabylgjuforms
Sveinn Ómar, aðrir drógu aðrar ályktanir af þessu en þú, eðlisfræðingar þess tíma (tíma Bohrs, Heisenbergs og Einsteins) voru margir veikir fyrir e.k. hughyggju.
Niðurstöður eðlisfræðinnar eru ekki verufræðilega gefnar, þær verður að túlka í ljósi ýmissa verufræðilegra nálgana.
guð er fyrir trúaða að sjálfsögðu ekki rökleiðsla þó þeir upplifi guð með einhverskonar skilningi eða sem einhverskonar vitund utan sinnar eigin vitundar. Það ætti ekki að skifta miklu máli hverra trúarbragða menn teljist til hvernig “upplifunin” af “guði” er ef menn skynja hann líkt í vitund sinni.
Guð trúarbragðanna hefur hinsvegar ekki yfirbragð þess að vera skynjaður heldur útskýrður með eiginleikum eða dæmum. Þá er saga trúarbragða nokkuð skýr hvað varðar “þróun” guðshugtaksins í vestrænum skilningi að minnsta kosti.
Við tölum um “frumstæða” trú á stokka og steina og upplifanir og transa sem sjamanisminn er dæmi um. Óhætt má telja að steinaldarguðdómar hafi verið “sjamanistisk” fyrirbæri. Akuryrkjusamfélagið tekur síðan upp fjölgyðisheima sem hverjum guðdómi var ætlað einhver hlutverk að minnsta kosti í yrirfærðri merkingu. Líklega eru einhverskonar “vísindi” að baki þessum lýsingum á guðunum vegna þess að eiginleikarnir vísa í reynsluheim manna frekara en “ytri” og “afstæðs” veruleika. Ef það ætti að vera hægt að útskýra guðdóma fyrir almenningi til að þeir virtu ákveðnar reglur og skipulag sem akuryrkjusamfélagið þarfnaðist til að þrífast varð að búa til “allegóríur” um guðlegt eðli og samræma það mannlegu og náttúrlegu til að ganga upp í vitund okkar. Val á guðdómum til að rækta fór þá eftir því hvað menn vildu taka sér fyrir hendur.
Kennivald myndaðist í kringum þetta hlutverk og þeir sem fóru fyrir því voru vel að sér í reiknikúnstum og tölfræði þess tíma að maður tali ekki um stjarnfræðina og mýtólógíuna sem þeir tjáðu út frá athugunum sínum. Enn eru stjörnumerkin og reikistjörnurnar nefndar eftir þessari hugmyndafræði. Þá var yfirleitt ekki verið að efast mikið um staðreyndir heldur bara búnar til nýjar við hliðina á þeim gömlu og svona hafði hver það sem hentaði. Þarna hefði Valgeir verið í essinu sínu enda ekki búið að finna upp “núllið” eða “efann” og því
allt í fullkomnu jafnvægi þrátt fyrir sífellda óvissu og óvæntar uppákomur. Þær voru bara útskýðar með nýjum allegóríum. Hugmyndin um einn guð og engan annan kom frá Egyftum að því að séð verður en á sér stutta sögu þar nema hvað Gyðingar bjarga þessari hugmynd og flytja hana yfir Rauða hafið. Síðan hefur þessari hugmynd vaxið mikill fiskur um hrygg enda fór svo að hún hentaði vel misupplýstum einvöldum og við eigum að þekkja þá sögu nokkuð vel.
Búddisminn sem þróaðist út frá fjölgyðistrú er hinn póll eingyðistrúarinnar nema þeir gera sér ekki hugmynd um neinn guð í venjulegum skilningi.
Ateistar sem hafna guðshugtakinu gera það á þeirri forsendu að guð sé ekki nauðsynlegur til að líf og mannlíf geti þrifist og hvað þá að heimurinn hafi skapast eða myndast. Þetta er fullkomlega valid afstaða en hún svarar ekki því hversvegna kjarninn í trúarvitund manna er ennþá virkur og bara spurning um hvernig hann er virkjaður og af hverjum og hvað gagnast og hvað er til tjóns og hvernig má vera “trúaður” án þess að vera þræll misvísandi kennisetninga. En til að vera trúaður er ekki strangt tekið nauðsynlegt einusinni að hafa guð. Guðshugtakið virðist vera fundið upp af “vísinda/fræðimönnum” til að leiðbeina fólki og stundum til að stjórna því. Guð er því líklega nauðsynlegt fyrirbæri
til að skapa ytra viðmið fyrir sífellt flóknari samfélög. Það er því fyrir mér alls ekki ljóst að því hlutverki sé lokið.
Leitt að hafa misst að þessari fróðlegu umræðu. Jóhann frá Krossi sagði: “Þegar það ómögulegulega horfir við mér, þar mun Guð og vera..” Það ómögulega á sér fleiri myndir en taldar verða. Kjarni þess ómögulega hlýtur að búa að baki orðunum. Þegar við tölum um Guð af alvöru, þá er nauðsynlegt að hafa hugfast að við erum ekki að tala um eitthvað sem orðið vísar til, heldur þvert á móti. Við erum að vísa til skugga orðsins, ekki aðeins eins orðs, heldur skugga allra orða. Guð, felur ekki aðeins í sér neitun allra skipulegra orða, eða kennisetninga, heldur virðist sem sú neitun valdi undarlegri speglun í sál manneskjunnar. Það er líkt því sem ósýnileg skil milli hugsunar og máls, endurvarpi sífellt táknum sem hugsunin nærist á. Guð er kjarni manneskjunnar.
Hættum að miða umræðu okkar um Guð við froðufelllandi prédikara, beinum sjónum okkar inn á við. Veltum fyrir okkur vegferð manneskjunnar í óskiljanlegum heimi. Hún sökkti sér niður í dimma hella, teiknaði dýramyndir á hrjúfa hellisveggi, þreifandi eftir draumi sínum sem ef til speglaði á sinn hátt fæðingu tungumálsins, um leið fæðingu Guðs. Það tvennt hangir saman. Er það ekki augljóst? Tungumálið fól í sér viðskilnað við náttúruna. “Guð” eru fyrstu og síðustu bönd okkar við táknheim mennskunnar.
“Í upphafi var orðið …” orðið er hinsvegar logos, sem hefur vítækari merkingu í grísku. Heraclitus fjallaði um logos 500 árum f. kr.
Ég held að Sveinbjörn Halldórsson sé á góðum rekspöl
og að menn verði að vera nægilega gapandiundrandi
í háskaferð þar sem forvitnin drepur, eða ekki drepur kött Schrodingers
til að ná í tímans rétta guð-suð
orðanna og brjóta þau til mergjar og íhuga dýpri sannleika þeirra.
“… og orðið var hjá Guði”, en túlkun orðanna er hjá hverjum og einum,
þar sem hver og einn bögglast með orðið guð, sem biflíu-roð, eður ei.