“Íslendingar þurfa að læra að það er mjög mikilvægt að hafa stöðugt regluverk, það skiptir öllu fyrir heimilin í landinu og fyrirtæki sem þurfa lán……..Nokkrir bankar hafi farið í þrot (í Danmörku) en enginn húsnæðislánveitandi….. Engir hafa tapað á kerfinu síðan það var sett á fót 1797, skömmu eftir eldsvoðann mikla í Kaupmannahöfn”
Haft eftir Peter Jayaswal, aðstoðarframkvæmdastjóri samtaka húsnæðislánveitenda í Danmörku í frétt í Ríkisútvarpinu.
Dæmigerður munur á dana og íslending. Þeir lærðu af brunanum en við skrifuðum skáldsögu.
Stefán Benediktsson
Fjöldi (venjulegs) fólks tapar nú miklu fé vegna húsnæðiskaupa í Danmörku. Íbúðarhúsnæði hefur lækkað þar mjög undanfarin ár og lækkar enn. Margir skulda meira en fasteignin getur selst fyrir. Tekjur fólks lækka og mörgum reynist erfitt að greiða af lánum. Það er sannarlega engin skáldsaga, heldur bitur veruleiki fjölda danskra borgara. Ekki veit ég hver staðan er á Realkredit. Vera má að hún sé betri en á íslenska húsnæðislánasjóðnum, en haldi fólk að engir fari flatt á húsnæðismarkaðnum í Danmörku er það endemis kórvilla.
Auðvitað á fólk í erfiðleikum í Danmörku vegna áhrifa heimskreppunnar en það er mikið minni hluti húseigenda en hér á landi og ekki vegna vanhæfni í efnahags- og fjármálastjórn og svika í bankastarfsemi sem endaði með algeru hruni gjaldmiðils og banka. Í Danmörku eru ástæðurnar þær sömu og menn hafa reglulega barist við síðan 1797 en ekki svikamilla banka og stjórnvalda eins og hér fyrir hrun.
Ekki veit ég hvort það er lægra hlutfall Dana en Íslendinga sem á nú í efnahagserfiðleikum vegna húsnæðiskaupa. Getur þú bent á tölur því til staðfestingar að hlutfallið sé hærra á Íslandi en í DK?
Vinnuveitanda Peters Jayswals, Realkreditrådet, þykir danska veðlánakerfið hafa komið vel undan kreppu og auglýsir það mjög á heimasíðu sinni. Það er langt síðan að ég heyrði að margir Danir teldu kerfi sitt hið besta í heimi (heimsmeistaratal heyrist víðar en á Íslandi) og einnig einstætt í heimi hér. Ekki skil ég hvers vegna þjóðir heims hafa ekki fylgt Dönum eftir ef þetta er raunin. Ríflega 200 ár hafa gefist til þess.
En allt um það. Það getur vel verið rétt að realkreditkerfið í Danmörku komi vel undan kreppunni. Fjöldi danskra húseigenda gerir það hins vegar ekki og skal forðast að blanda saman matinu á ásigkomulagi veðlánakerfisins og ásigkomulagi lántakenda þegar um þessi mál er fjallað. Hafa til dæmis íslensku bankarnir það ekki orðið alveg sæmilegt þótt annað megi segja um fjölda íslenskra lántakenda?
Allt alveg satt og rétt hjá þér Kristján. Danir hafa eða höfðu að minnsta kosti opinbert eftirlaunakerfi fjármagnað með sköttum sínum. Því treystir fólk þar meira á húsnæðisöryggi gegn sanngjörnu gjaldi en þarf ekki að pæla í ” eignamynduninni” á heimili sínu. Þar er hægt að komast í nokkuð trygga leigu. Ísland er hinsvegar þjóðfélag sem Eimreiðarhópurinn og frjálshyggjan tók yfir. Hættulegustu frjálshyggjumennirnir eru þessir sem nú stýra landinu en halda að þeir séu félagshyggjumenn.
Fasteignaverð er ekki stöðugt heldur tekur breytingum eins og öll gæði á frjálsum markaði. Þeir sem kaupa á þeim tímum þegar miklar hækkanir hafa átt sér stað eins og gerðist víða á vesturlöndum á síðasta áratug mega búast við því að tapa peningum þegar verðið lækkar. Þetta er eðli markaðarins. En væntanlega eru flestir fasteignakaupendur að hugsa sér að eiga fasteignina til langs tíma þ.a. þeir eiga ágæta möguleika að endurheimta eignastöðu sína í næstu fasteignabólu sem mun koma einhverntíma á þessari öld.