Ómar Ragnarsson

Á sjöunda áratug liðinni aldar fór að hljóma í eyrum landsmanna hugtakið “orkufrekur iðnaður” í sambandi við þá möguleika sem væru á Íslandi til að selja orkuna í fallvötnum landsins.

Í framhaldinu reis álverið í Straumsvík og nú var farið af stað ferli, sem ekki virtist mega stöðva, því að við framkvæmdirnar við álver og virkjanir sköpuðust störf  og ef hætt var að virkja, þurfti þessi vinnukraftur sem og verktakarnir að leita að öðrum verkefnum.

Af þessu leiddi að sífellt þurfti að selja meiri orku, stækka álver og fjölga þeim og virkja helst í samfellu:  Búrfellsvirkjun 1, Sigölduvirkjun, Hrauneyjafossvirkjun, Blönduvirkjun, Sultartangavirkjun, Búrfellsvirkjun 2, Vatnsfellsvirkjun, Kvíslaveita, Nesjavallavirkjun, Svartsengisvirkjun, Hellisheiðarvirkjun, Reykjanesvirkjun, Kárahnhjúkavirkjun.

Einn af helstu ráðamönnum þjóðarinnar orðaði þetta vel í mín eyru fyrir tólf árum: “Það verður að virkja stanslaust því að annars verður kreppa og atvinnuleysi.”

“En hvað gerist þegar búið verður að virkja allt, sem virkjanlegt er?” spurði ég.

“Það er ekki okkar mál, heldur mál þeirrar kynslóðar sem þá verður uppi” var svarið.

Allt fram á okkar dag hefur þetta verið hugsunin og við hverjar einustu virkjanaframkvæmdir hafa glumið orðin” orkufrekur iðnaður!” sem fyrir löngu eru farin að hafa svipuð áhrif og orðið “kjöt” á hunda Pavlovs sem slefuðu þótt ekkert kjöt kæmi.

En aðstæður allar hafa gjörbreyst síðan um 1970 þegar ég var í hópi þeirra sem slefuðu þegar orðin “orkufrekur iðnaður” voru nefnd sem trúarsetning.

Orkuþörfin og virkjanahugmyndirnar hafa margfaldast í veldisáhrifum (exponental) og í landi, sem býr yfir takmarkaðri orku og heimi sem þyrstir í orku, er það einungis græðgisbruðl að halda enn áfram að hrópa “orkufrekur iðnaður!” og ætla sér að selja þessa dýrmætu og takmörkuðu orku á útsöluprís með hrikalegum umhverfisspjöllum en vísa frá kaupendum sem nýta orkuna betur, passa betur inn í virkjanamöguleika okkar og skapa fleiri og betri störf á orkueiningu en “orkufrekur iðnaðar.”

Það er dapurlegt að enn skuli vera hrópað “orkufrekur iðnaður” í umræðu um orkumál .

Engum virðist detta í hug að í orðanna hljóðan: “.orkufrekur..” felst væri að nota orðin “orkunýtinn iðnaður”. bruðl og að nær væri að nota orðin “orkunýtinn iðnaður”.

Nei, það má ekki nefna. Hugsun skammtímagræðgi og bruðsl, sem skóp Hrunið, ræður ríkjum sem aldrei fyrr.