Föstudagur 24.6.2016 - 12:48 - 15 ummæli

Brexit

Niðurstaða þjóðaratkvæðagreiðslunnar í Bretlandi eru stórtíðindi. Hún vekur upp áhyggjur af áhrifum popúlista og rasista í Evrópu og hún gengur þvert á ráðleggingar flestra sérfræðinga, atvinnulífs og forystumanna í breskum stjórnmálum. Breska þjóðin er klofin og mikið verk framundan hjá Bretum að vinna úr stöðunni og sætta fylkingar. Skotland og Norður Írland kusu með áframhaldandi aðild og óljóst hver viðbrögð þeirra verða.

En ekki síst verður þörf á að sætta á afstöðu kynslóðanna, unga fólksins og þeirra sem eldri eru. Ungt fólk vildi frekar vera áfram innan ESB, en verður nú ekki lengur hluti af hinu opna evrópska samfélagi. Það verður að gefa þeim von um að framtíð þeirra sé þrátt fyrir það björt og örugg.

Í hönd fer nú efnahagsleg óvissa sem enginn veit hvar endar. Fyrstu viðbrögð eru að markaðir falla, pundið veikist umtalsvert og forsætisráðherrann segir af sér. Bretland er enn ósjálfbært um orku og mun þurfa að tryggja sér gas og olíu, rétt eins og um miðja síðustu öld þegar tryggja þurfti aðgang að kolum og stáli. Þessi niðurstaða mun væntanlega breyta Evrópusambandinu og Evrópusamvinnu, og við Íslendingar verðum að fylgjast vel með og meta stöðuna hverju sinni með hagsmuni okkar að leiðarljósi.

Ein leið væri að hvetja til þess að Bretar verði innan EES eða EFTA. En ef til vill munum við nú heyja varnarbaráttu fyrir þá samninga, á meðan Bretar og Evrópusambandið semja um úrsögn.

Samfylkingin er alþjóðlegur og opinn flokkur og við viljum mikla samvinnu við aðrar þjóðir. Þessi niðurstaða breytir því ekki. Við viljum að þjóðin fái að ráða um aðild að ESB, en við höfum hvorki fengið að klára samninginn til að bera hann undir þjóðina, né fengið að kjósa um áframhald viðræðna. Stjórnmálamenn í Bretlandi voru ekki smeykir við að spyrja þjóðina. Sennilega hefur svokallaður „ómöguleiki“ ekki verið uppgötvaður í breskum stjórnmálum.

Tryggja þarf stöðugleika í Evrópu, og að þjóðernisrembingur nái ekki yfirhöndinni yfir friðarbandalaginu sem tryggt hefur góð lífskjör og öryggi borgara sinna allt frá síðari heimstyrjöld. Vonum að Bretland og Evrópusambandið finni leiðina áfram í sameiningu.

 

Flokkar: Óflokkað

Þriðjudagur 21.6.2016 - 15:59 - 5 ummæli

Búvörusamningar – fyrir hvern?

Vegna þeirra búvörusamninga, sem nú eru til umræðu í atvinnuveganefnd Alþingis, verða greiddir beint úr ríkissjóði um 14 milljarðar króna á hverju ári næstu 10 árin. Þegar slík upphæð rennur úr sameiginlegum sjóðum okkar þurfa rökin fyrir því að vera skotheld og almannahagur augljós. Ef ekki, geta alþingismenn ekki samþykkt frumvörpin.

Mörg sjónarmið og rök eru fyrir sérstökum stuðningi við landbúnað, bæði hér á landi og í öðrum löndum. Lægra verð á vöru, byggðasjónarmið og matvælaöryggi eru þau algengustu. Samfylkingin vill að stuðningi ríkisins við framleiðslu landbúnaðarvara verði breytt og að tekið verði upp árangursríkara fyrirkomulag sem styrkir um leið byggðir, eykur frelsi bænda, gerir nýliðun þeirra auðveldari, stuðlar að nýsköpun, eykur hagkvæmni framleiðslunnar og bætir hag neytenda.

Ungir bændur

Við fyrstu sýn er afar jákvætt að í samningunum er gert ráð fyrir að horfið verði frá framseljanlegu greiðslumarki, sem skaðað hefur hagsmuni yngri og nýrra kúabænda. En það á ekki að gerast fyrr en eftir fimm ár og til staðar er endurskoðunarákvæði sem gæti gert þau áform að engu. Framseljanleikinn hefur leitt til þess að opinber stuðningur, sem ætlaður var til að skapa framboð af góðri vöru á góðu verði, lendir hjá fjármagnseigendum, lánastofnunum og þeim sem hættir eru búskap. Ungur bóndi sem kaupir sig inn í kerfið er því í sömu stöðu og ef enginn opinber styrkur væri í boði. Þessu verður að breyta.

Neytendur

Hvað eru neytendur að fá fyrir þá miklu fjármuni sem settir eru í búvörusamninga? Hvers vegna eru engin skref tekin sem leyfa aukna samkeppni? Mat Samkeppniseftirlitsins er að samningarnir treysti fákeppni í sessi og það sé ekki aðeins skaðlegt fyrir neytendur heldur líka bændur. Koma samningarnir í raun til móts við byggðasjónarmið eða eru það aðeins örfá svæði sem njóta góðs af? Þessum  spurningum er enn ósvarað þrátt fyrir ítrekaðar yfirlýsingar ráðherra málaflokksins um að ekki komi til greina annað en að samþykkja samningana. Óboðlegt er að þingmenn og almenningur fái ekki skýrari svör við þessum spurningum áður en frumvörpin koma til afgreiðslu Alþingis nú í haust.

Hvað væri góður samningur?

Skynsamleg landnýting, dýravelferð, sjálfbærni  og umhverfisvernd ættu að vera skilyrði fyrir opinberum stuðningi, en nýju samningarnir mæta alls ekki þessum áherslum Samfylkingarinnar og fjölmargra annarra sem hafa gert athugasemdir. Byggðastyrkir eða landræktarsamningar, eins og eru gerðir af hálfu Evrópusambandsins hafa mætt byggðasjónarmiðunum ágætlega og þær áherslur má nýta betur til að efla byggðir landsins og auka fjölbreytni í atvinnulífi.

Gæta þarf mun betur að hagsmunum neytenda sérstaklega þegar semja á til 10 ára, binda hendur Alþingis í meira en tvö kjörtímabil, án sýnilegs ávinnings og neinna kerfisbreytinga sem máli skipta. Stærsta breytingin er á verðlagningu búvöru án þess að útskýrt sé hvernig breytingarnar gagnast almenningi. Mat Samkeppniseftirlitsins er að ef frumvörpin verði að lögum muni það skapa réttaróvissu og skaða almannahagsmuni. Eftir stendur þá spurningin: Fyrir hvern vann ríkisstjórnin þegar hún samdi við bændur?

Greinin birtist í Morgunblaðinu 21. júní 2016

Flokkar: Óflokkað

Sunnudagur 19.6.2016 - 16:33 - 1 ummæli

Leiðin að betri heilbrigðisþjónustu

Við í Samfylkingunni viljum leiða stærsta verkefni næsta kjörtímabils sem verður endurreisn heilbrigðisþjónustunnar. Við veljum leið samhjálpar, umhyggju og jöfnuðar í stað samkeppni um sjúklinga.
Hrunið og kreppan sem henni fylgdi leiddi óhjákvæmilega til niðurskurðar í heilbrigðismálum, en hnignun heilbrigðiskerfisins hófst því miður löngu fyrir hrun. Skortur á fjárfestingum og rekstrarfé blasir við hvert sem litið er. Þótt sjúklingum hafi á sama tíma fjölgað vegna hækkandi aldurs þjóðarinnar, hefur uppbygging sjúkrahúsa og heilsugæslustöðva ekki fylgt þeirri þróun undanfarna áratugi. Aftur á móti hefur hlutur sjúklinga í rekstri kerfisins vaxið jafnt og þétt.

En sjúklingar eiga ekki að þurfa að taka upp veskið þegar þeir þurfa á læknishjálp að halda, og Íslendingar munu seint sætta sig við lakari og dýrari þjónustu en þekkist hjá nágrannaþjóðum okkar. Þess vegna viljum við í Samfylkingunni að heilbrigðisþjónustan verði í framtíðinni gjaldfrjáls.

Svo að heilbrigðisþjónustan verði betri viljum við jafnframt:

  • Efla heilsugæsluna um allt land.
  • Hefja byggingu nýs Landspítala við Hringbraut.
  • Eyða löngum biðlistum eftir nauðsynlegum aðgerðum hratt og örugglega.
  • Uppbyggingu hjúkrunarheimila fyrir aldraða og langveika þar sem búið er vel að fólki með persónulegri þjónustu.
  • Betra aðgengi að geð- og sálfræðiþjónustu með áherslu á börn og ungt fólk.
  • Og lögfesta notendastýrða persónubundna aðstoð.

Markmiðið er skýrt því öll viljum við betri heilbrigðisþjónustu, en það skiptir máli hvernig verkefnið verður leyst. Við vitum að með gildi og forgangsröðun Samfylkingarinnar – jafnaðarmannaflokks Íslands að leiðarljósi, munum við gera það vel.

Greinin birtist áður í Fréttablaðinu

 

Flokkar: Óflokkað

Þriðjudagur 17.5.2016 - 10:24 - 5 ummæli

Forysta jafnaðarmanna

Það er alvarlegt mál fyrir íslenskt samfélag þegar að Samfylkingin jafnaðarmannaflokkur Íslands, sem ætti að vera stærsti stjórnmálaflokkurinn hér á landi, mælist samkvæmt könnunum undir 10%. Samfylkingin hefur ákveðið að blása til formannskosninga og kosningu í önnur forystuhlutverk í byrjun júní. Þannig verði ný forysta með skýrt umboð til að undirbúa kosningar með samþykktir landsfundar í farteskinu. Ég vil leggja mig alla fram við að bæta íslenskt samfélag. Þess vegna hef ég ákveðið að gefa kost á mér til formanns Samfylkingarinnar.

Verkefni okkar er að styrkja stöðu ungs fólks, barnafjölskyldna, aldraðra, fatlaðra og öryrkja. Ójöfnuð sem birtist í óréttlátri skattastefnu og aukinni gjaldtöku í heilbrigðis- og menntakerfinu þarf að stöðva strax. Til þess þarf samstillt átak jafnaðarmanna og verkalýðshreyfingarinnar.

Ég vil vinna af krafti að því að heilbrigðisþjónusta verði ókeypis, að sett verði ný stjórnarskrá, að arðurinn af auðlindum skili sér til okkar allra og lífvænlegu umhverfi til komandi kynslóða. Til þess þarf sterka Samfylkingu.

Ríki og sveitarfélög

Húsnæðimálin brenna á ungu fólki og vandinn verður ekki leystur nema með aðkomu stjórnvalda. Þar skiptir mestu húsnæðisstuðningur sem munar um fyrir þá sem minnst hafa handa á milli og að sá stuðningur sé jafnt við þá sem vilja eiga, leiga eða velja að vera í félagslegu húsnæðiskerfi. Framboð á góðu húsnæði verður að auka verulega.

Ég vil að félagsþjónusta og heilsugæsla verði samstillt á einni hendi sveitarfélaga. Það er bæði betra fyrir þá sem þurfa á þjónustunni að halda og fyrir okkar sameiginlegu sjóði.

Barnafjölskyldur eiga að fá sambærilegan stuðning og á hinum Norðurlöndunum og lengja á fæðingarorlofið í eitt ár. Gott aðgengi að menntun fyrir alla er grundvallaratriði. Samofin Byggðastefna og menntastefna varðar hagsmuni fólks út um allt land.

Lýðræði og auðlindir

Ný stjórnarskrá verður helsta mál næsta kjörtímabils. Það á að klára ferlið sem lagt var upp með á síðasta kjörtímabili og leggja nýja fullbúna stjórnarskrá fyrir þjóðina.

Auðlindirnar skipta miklu. Það á að gera skýra kröfu um beinar tekjur af öllum takmörkuðum auðlindum. Í  sjávarútvegi með útboði á veiðiheimildum og að sama skapi skili orkufyrirtækin arði. Ferðaþjónusta í almennu virðisaukaskattþrepi gæfi tekjur til að efla innviði sem láta nú undan álagi eins og vegi, löggæslu og læknisþjónustu. Hlutdeild sveitarfélaga í tekjum ríkisins af auðlindum er sjálfsögð krafa.

Fjármálakerfið á að skera upp og tryggja aðhald og samkeppni á þeim mörkuðum. Við eigum að tryggja gott fjármálakerfi sem þjónar fólki og fyrirtækjum. Það tækifæri má ekki fram hjá okkur fara.

Jöfnuður og réttlæti

Ég er sannfærð um að þegar að baráttumálin snúast um jafnrétti og réttlæti er auðvelt að stækka hópinn og fá hugsjónaeldinn til að brenna í hjörtum jafnaðarmanna. Um leið og við leggjum áherslu á öflugt atvinnulíf og sanngjörn viðskipti er velferðin ávallt í öndvegi.

Baráttan fyrir jöfnum tækifærum allra barna og jafnrétti kynjanna, baráttan gegn misskiptingu auðs og misbeitingu valds, baráttan fyrir bættum kjörum láglauna fólks, aldraðra, fatlaðra og öryrkja er í mínum huga allt ein og sama baráttan.  Barátta jafnaðarmanna fyrir betra samfélagi.

Formannskjör í Samfylkingunni fer fram með rafrænum hætti 28. maí til hádegis 3. júní. Nánari upplýsingar eru á síðunni samfylking.is.

Flokkar: Óflokkað

Laugardagur 14.5.2016 - 21:32 - 6 ummæli

Slóð peninganna

Íslendingar eiga heimsmet í að nýta sér erlend skattaskjól samkvæmt Panamaskjölunum. Sú uppljóstrun hefur kallað skömm yfir alla þjóðina. Sama hvað hver segir þá er eitt á hreinu. Skattaskjól eru fyrst og fremst notuð til að fela eignir og komast undan skattgreiðslum. Íslendingar sem nota skattaskjól gera það til að komast hjá því að greiða skatta af tekjum og eignum og vilja láta aðra bera sinn hlut í ríkisrekstrinum, s.s. að halda hér uppi heilbrigðisþjónustu og menntakerfi. Einkenni aflandsfélaga í skattaskjólum eru skattleysi eða lágir skattar, leynd og ógagnsæi.

Afskriftir og aflandsfélög

Meðal eigenda aflandsfélaga eru aðilar sem hafa fengið háar fjárhæðir afskrifaðar í kjölfar falls bankanna haustið 2008. Dæmi eru einnig um að kröfur í þrotabú bankanna hafi verið vistaðar í aflandsfélögum. Háar fjárhæðir hafa komið til landsins í gegnum gjaldeyrisútboð Seðlabankans og eigendur fengið þar verulega ábót. Um þau viðskipti ríkir trúnaður sem aðeins opinber rannsókn getur aflétt. Ef þessir hópar yrðu bornir saman, þ.e. þeir sem fengu háar fjárhæðir afskrifaðar hjá bönkunum, kröfur aflandsfélaga í þrotabú bankanna og þátttaka í gjaldeyrisútboðum Seðlabankans, fengjust svör við því hvort um sömu aðila sé að ræða í einhverjum tilvikum.

Réttlæti og niðurstaða

Eðli málsins samkvæmt þá eru allir sem eiga eða hafa átt aflandsfélög í skattaskjólum tortryggðir vegna þess að tilgangurinn er leynd og skjól. Þá getur einnig verið að í einhverjum tilvikum sé ekki hægt að skýra eignamyndun aflandsfélaga með heiðarlegum viðskiptum. Svo virðist sem stofnuð hafi verið eignarhaldsfélög hér á landi gagngert til að skuldsetja þau. Lánsféð hafi síðan verið fært til aflandsfélaga án þess að um nokkur viðskipti hafi í raun verið að ræða og jafnvel reynt að hylja slóðina með flóknum millifærslum. Það er mögulegt að rekja þessi viðskipti með opinberri rannsókn.

Þessi mál verður að upplýsa. Íslensk þjóð getur ekki unað því að fólk í forréttindaaðstöðu gerist eins konar yfirstétt í landinu á grundvelli auðgunarbrota. Aldrei getur orðið sátt og friður í samfélaginu nema sannleikurinn komi í ljós. Panamaskjölin hafa aukið möguleikana á því að upplýsa þessi mál og það er mikilvægt að íslensk stjórnvöld nýti sér þá möguleika.

Birt í Morgunblaðinu 14. maí 2016

 

Flokkar: Óflokkað

Þriðjudagur 26.4.2016 - 08:53 - 1 ummæli

Bann við skattaskjólum

Sergei Stanishev fyrrum forsætisráðherra Búlgaríu fer fyrir flokki jafnaðarmanna á Evrópuþinginu. Hann ræddi skattaskjólin á mjög góðum og vel sóttum fundi Samfylkingarinnar sem haldinn var á Grand Hóteli 24. apríl síðast liðinn. Sergei  minnti á að jafnaðarmenn hafi ætíð barist gegn skattaundanskotum hvers konar. Afhjúpanir með Panamskjölunum um þá sem hafa nýtt sér skattaskjól hafi snortið hug og hjörtu almennings víða um heim. Þau hafa vakið upp reiði og fólk getur ekki sætt sig við óréttlætið. Óréttlætið sem fylgir því að ríka fólkið sem nýtir sér skattakjól skuli vera til í að almenningur beri þeirra hlut með skattgreiðslum. Ríkisstjórnir hafa skorið niður í velferðarkerfum eftir hrun og bent á að ekki séu til nægir peningar í ríkiskössunum og því þurfi að skerða þjónustu við þá sem þurfa á henni að halda. Á meðan eru milljarðar í skattaskjólum sem ríka fólkið felur svo það þurfi ekki að greiða sinn hlut til samfélagsins, til heilbrigðisþjónustu, í vegi, löggæslu eða þrónunarhjálp.

Átök og réttlæti
Jafnaðarmenn um allan heim verða að stíga fram og berjast fyrir banni á skattaskjólum og viðurlögum ef bannið er ekki virt. Kallað er eftir gildum jafnaðarmanna um réttlæti, samstöðu og lýðræði og fólki sem ræður við að berjast gegn spillingu.

Pólistísk átök munu fylgja því að uppræta skattaskjól því hagsmunir þeirra ríku eru miklir og þau munu standa saman og segja að það hafi ekkert upp á sig að banna skjólin. Þessa röksemd höfum við reyndar heyrt hér á landi frá sjálfum fjármálaráðherranum sem nýtt hefur sér skattakjól en vill ekki segja af sér. Afsögn hefði verið óhjákvæmileg alls staðar annars staðar í Vestur Evrópu. En ekki á Íslandi og það er áhyggjuefni því það segir til um siðgæði og kröfur til stjórnmálamanna.

Flokkar: Óflokkað

Föstudagur 22.4.2016 - 09:24 - 1 ummæli

Satt eða logið

Eftirlitshlutverk Alþingis byggir á því að þingmenn veiti ráðherrum og framkvæmdavaldi nauðsynlegt aðhald.  Það er hins vegar ekkert í lögum um ráðherraábyrgð sem segir til um ábyrgð ráðherra gagnvart Alþingi, ef hann greinir rangt frá, gefur þingmönnum og þinginu villandi upplýsingar eða leynir upplýsingum sem mikilvægar eru fyrir meðferð mála á Alþingi. Frumvarp í þessa veru var þó fyrst lagt fram árið 1993 og fyrsti flutningsmaður var Jóhanna Sigurðardóttir.  Mál í svipuðum dúr hefur oft verið lagt fram eftir það en ekki náð fram að ganga.

Lög um ráðherraábyrgð

Lög um ráðherraábyrgð eru að stofni til frá 1963 og hefur lítið verið breytt frá þeim tíma. Þau kveða á um ábyrgð ráðherra á stjórnarframkvæmdum og hvenær megi krefja ráðherra ábyrgðar. Meginreglan er sú að það skuli gert ef ráðherra hefur annaðhvort af ásetningi eða stórkostlegu hirðuleysi farið í bága við stjórnarskrá lýðveldisins, önnur landslög eða að öðru leyti stofnað hagsmunum ríkisins í fyrirsjáanlega hættu. Lög um ráðherraábyrgð taka hins vegar ekki sérstaklega til ábyrgðar ráðherra á að veita Alþingi réttar upplýsingar.

Ein af ábendingum rannsóknarnefndar Alþingis um aðdraganda og orsakir falls íslensku bankanna var að Alþingi hafi ekki náð að rækja eftirlitshlutverk sitt með framkvæmdarvaldinu með nægilega öflugum hætti. Undir þetta tók þingmannanefndin sem fjallaði um skýrsluna. Lögð var áhersla á að auka sjálfstæði þingsins gagnvart framkvæmdarvaldinu og meðal annars lagt til að þingskaparlög, lög um ráðherraábyrgð og Landsdóm yrðu endurskoðuð með þetta að leiðarljósi.

Þingskaparlög

Við endurskoðun þingskaparlaga í kjölfar vinnu þingmannanefndarinnar 2010 var eftirlitshlutverk Alþingis með framkvæmdarvaldinu styrkt til muna. Þar er meðal annars kveðið á um að ráðherra skuli leggja fram þær upplýsingar sem hann hefur aðgang að og hafa verulega þýðingu fyrir mat þingsins á máli sem er til meðferðar. Þessi skylda tekur til svara við fyrirspurnum frá alþingismönnum, við sérstakar umræður, við skýrslugerð, umfjöllun um þingmál og frumkvæðisathugun fastanefnda þingsins, hvort sem upplýsingagjöfin er að frumkvæði ráðherra eða samkvæmt beiðni þingsins. Í þingskaparlögum er hins vegar ekki kveðið á um afleiðingar þess að upplýsingaskyldan sé virt að vettugi. Ekki er heldur fjallað sérstaklega um almenna sannleiksskyldu ráðherra í upplýsingagjöf til Alþingis. Heildarendurskoðun á lögum um ráðherraábyrgð og landsdóm hefur ekki ennþá farið fram þrátt fyrir einróma samþykkt Alþingis um að það skuli gera.

Enginn vafi

Það þyrfti að taka af öll tvímæli um að lög um ráðherraábyrgð taki til upplýsingagjafar ráðherra til Alþingis og að hann verði að sæta tilgreindum viðurlögum, brjóti hann þá skyldu. Ábyrgð ráðherra ætti að skapast annars vegar ef hann veitir Alþingi rangar eða villandi upplýsingar og hins vegar ef hann leynir upplýsingum sem hafa verulega þýðingu við meðferð máls á Alþingi. Slíkt ákvæði er í dönskum lögum um ráðherraábyrgð og í Noregi var almenn upplýsingaskylda ráðherra til Stórþingsins sett í stjórnarskrá árið 2007 og á sama tíma var lögð refsing við því ef ráðherra vanrækir þá skyldu í lögum um ráðherraábyrgð.

Lýðræði

Það er grundvallarforsenda lýðræðis að þjóðkjörnir fulltrúar hafi réttar upplýsingar til þess að byggja ákvarðanatöku sína á. Rangar upplýsingar geta hæglega leitt til þess að þingið komist að annarri niðurstöðu en ella. Skortur á upplýsingagjöf getur leitt til trúnaðarbrests milli þings og ráðherra eins og nýleg dæmi sanna hér á landi. Svo að Alþingi geti sinnt eftirlitshlutverki sínu sem skyldi verða þingmenn að fá nægilegar, réttar og greinargóðar upplýsingar um þau mál sem eru til umfjöllunar hverju sinni. Í niðurstöðum vinnuhóps um siðferði í skýrslu rannsóknarnefndar Alþingis um bankahrunið var lögð áhersla á mikilvægi upplýstra skoðanaskipta og rökræðna fyrir aukið aðhald þingsins gagnvart framkvæmdarvaldinu. En við erum í vanda ef ráðherrar segja ekki satt og halda upplýsingum frá þinginu. Skýr ákvæði í lög skortir til að taka á þeirri stöðu hér á landi.

Kjallari DV 19. apríl 2016

Flokkar: Óflokkað

Föstudagur 18.3.2016 - 15:38 - 1 ummæli

Rukkað fyrir heilsu

Þegar við Íslendingar veikjumst þurfum við að borga fyrir læknisþjónustuna, lyf, þjálfun og hjálpartæki. Upphæðirnar eru orðnar svo háar að flestir Íslendingar þekkja einhvern sem hefur frestað því að fara til læknis eða sparað við sig þjálfun sem flýtir fyrir bata. Augljóslega leiðir slíkt til aukins kostnaðar í samfélaginu þar sem fullir kraftar fólks fá ekki notið sín. Þetta er grafalvarlegt mál og við eigum ekki að sætta okkur við þessa stöðu. Alls eru íslenskir sjúklingar að greiða rúma 30 milljarða úr eigin vasa fyrir heilbrigðisþjónustu til viðbótar við skattgreiðslur. Gjaldfrjáls heilbrigðisþjónusta ætti að vera aðalsmerki íslenska velferðarkerfisins.

Krafan um endurreisn

Nú hafa um 85.000 manns krafist þess með undirskrift sinni að heilbrigðiskerfinu verði raðað framar af stjórnvöldum og auknu fjármagni varið til heilbrigðismála. Þessu svarar heilbrigðisráðherra og ríkisstjórnin með því að tilkynna útboð á þremur heilsugæslustöðvum á höfuðborgarsvæðinu. Einkarekstur er svar þeirra við vandanum.

Markmiðið ætti að vera að heilsugæslan sé fyrsti viðkomustaður í heilbrigðiskerfinu, að þangað leiti allir fyrst nema í bráðatilvikum. Hugmynd stjórnvalda um aukinn einkarekstur byggir meðal annars á því að fólk geti valið sér heilsugæslustöð og að þær fái greitt eftir fjölda sjúklinga. Þó heilbrigðisráðherra hafi sagt að hann vilji ekki að rekstraraðilar greiði sér arð geta þau orð ekki komið í veg fyrir arðgreiðslurnar.

Hagnaðarvon

Það er ekkert í lögum sem bannar arðgreiðslur í einkarekstri í heilbrigðiskerfinu. Með lagabreytingum þarf að koma í veg fyrir að skattfé almennings, sem ætlað er til  heilbrigðisþjónustu, renni í arðgreiðslur til eigenda einkafélaga. Félaga,sem hafa með samningi við ráðherra  tekið að sér að veita nauðsynlega grunnþjónustu við velferð og heilsu landsmanna.

Þegar að teknar eru stefnumarkandi ákvarðanir svo sem um einkarekstur á grunnþjónustu fyrir almenning, er rétt að ráðherra hafi skýrt umboð lýðræðislega kjörinna fulltrúa þjóðarinnar til þess.  Að óbreyttum lögum um sjúkratryggingar getur ráðherra tekið slíkar stefnumótandi ákvarðanir fyrir heilbrigðiskerfið án þess að  bera þær undir þingið. Og það er hann að gera þessa dagana.

Markaðslögmálin

Það er ekkert í lögum sem setur ráðherra skorður við að fjölga einkareknum heilugæslustöðvum. Almenningur hefur krafist  þess að auknum fjármunum verði varið til heilbrigðismála. Gæta þarf þess að þeir fjármunir nýtist sem allra best.  Reynsla annarra hefur sýnt  að einkarekstur í heilbrigðiskerfi eykur frekar heildarkostnað kerfisins, fremur en að rekstrarformið dragi úr kostnaði.

Hægrimenn telja að markaðslögmálin eigi að gilda og að með þeim megi bæta heilbrigðisþjónustuna og draga úr kostnaði. Markaðurinn sem um ræðir er væntanlega samansafn veikra Íslendinga og hann vilja hægrimenn að einkaaðilar nýti sér til hagsbóta. En getur það orðið til hagsbóta fyrir sjúklingana og heilbrigðiskerfi sem á að vera aðgengilegt öllum óháð efnahag?  Það fæ ég ekki séð enda leikurinn ójafn sjúklingum í óhag.

Lagaumbætur

Nokkrir þingmenn Samfylkingarinnar undir forystu Sigríðar Ingibjargar Ingadóttur hafa lagt fram frumvarp sem breytir lögum um sjúkratryggingar. Breytingin sem vonandi fær brautargengi, felst í því að Alþingi sem veitir ráðherra leyfi til að gera samninga við einkaaðila í heilbrigðiskerfinu að uppfylltum ákveðnum skilyrðum og óheimilt verði að greiða arð út úr rekstrinum.

Nú þegar hafa verið gerðir þjónustusamningar um einstök verk innan heilbrigðiskerfisins en einkarekstur getur aldrei komið í staðinn fyrir trausta opinbera heilbrigðisþjónustu sem rekin er af myndarbrag. Aldrei má vafi leika á því hvort hagsmunir sjúklinga eða rekstraraðila heilbrigðisstofnana skuli vega  þyngra. Þess vegna vill þjóðin reka sína heilbrigðisþjónustu sjálf.

Kjallari DV 18. mars 2016

 

 

Flokkar: Óflokkað

Þriðjudagur 1.3.2016 - 11:06 - 4 ummæli

Leikur eða dauðans alvara

Það gengur á ýmsu hjá stjórnmálaflokkunum þessa dagana. Skoðanakannanir sýna mikla breytingu hjá flestum flokkum frá kosningum. Stjórnarflokkarnir tapa en Framsókn þó meira en Sjálfstæðisflokkur. Píratar eru í hæstu hæðum, Björt framtíð tapar miklu, Vinstri grænir standa um það bil í stað og Samfylkingin er samkvæmt könnunum ekki sá stóri jafnaðarmannaflokkur sem hún var stofnuð til að vera. Vangaveltur um af hverju þetta rót stjórnmálanna eigi sér stað nú um stundir er vinsæll samkvæmisleikur. En í þeim leik er mikilvægt að það gleymist ekki um hvað stjórnmálin snúast og hvað er þar mest um vert.

Það má ekki slaka á í baráttunni gegn misskiptingu auðs og misbeitingu valds eða baráttunni fyrir bættum kjörum láglaunafólks, aldraðra og öryrkja hvað þá baráttunni fyrir jöfnum tækifærum karla og kvenna eða sömu launum fyrir sömu vinnu. Við megum ekki gleyma okkur í skemmtilegu samkvæmisleikjunum og slaka á nauðsynlegu aðhaldi við stjórnvöld.

Ákall um endurreisn

Rúmlega 80.000 manns hafa krafist þess með undirskrift sinni að auknum fjármunum verði varið til heilbrigðismála. Stjórnvöld svara því kalli með því að bjóða út þrjár heilsugæslustöðvar á höfuðborgarsvæðinu! Heilbrigðisráðherra segir það vera í þágu sjúklinga en telur ekki ástæðu til að ræða málið á Alþingi. Fyrirspurn formanns velferðarnefndar, Sigríðar Ingibjargar Ingadóttur sem hún beindi til ráðherrans í nóvember sl. hefur til að mynda ekki verið svarað. Svíar hafa slæma reynslu af auknum einkarekstri í heilbrigðisþjónustunni þar á bæ, samkvæmt greiningu sænsku ríkisendurskoðunarinnar. Við eigum ekki að flytja inn þeirra mistök heldur læra af þeim.

Rekstur heilbrigðiskerfisins er ekki einkamál heilbrigðisráðherra og ríkissjórnarinnar. Stjórnvöld eiga að svara kalli fólksins í landinu um aukið fjármagn til heilbrigðismála því þörfin er sannarlega fyrir hendi. Rekstrarform breytir engu þar um. Einkarekstur gefur hins vegar færi á því að greiddur sé út arður, s.s. í formi hærri launa til rekstraraðila. Bann við beinum arðgreiðslum er því aðeins sýndarleikur til að slá á efasemdir um að hagur sjúklinga gangi framar rekstrarhagnaði.

Aðgerðarleysi

Engin ríkisstjórn undanfarin 20 ár hefur lagt fram jafn fá stjórnarfrumvörp og ríkisstjórn Sigmundar Davíðs Gunnlaugssonar. Aðgerðarleysið er þó stórkostlegast í málefnum sem varða ferðaþjónustuna og móttöku erlendra ferðamanna. Erlendir ferðamenn, sem verða vel á aðra milljón talsins í ár, valda miklu álagi á samgöngukerfið okkar, ferðamannastaði, löggæsluna og heilbrigðiskerfið. Þeim vanda sem álagið skapar er ekki hægt að mæta með samblandi af fumi og úrræðaleysi. Það verður aðeins til þess að auka líkurnar á því að ferðamenn hætti að sækja okkur heim og fjárfestingar í ferðaþjónustunni nýtist ekki sem skyldi með tilheyrandi tjóni í kjölfarið. Hér er kallað á styrka stjórnun og örugga fjármögnun en hvorugt er fyrir hendi.

Bankasala eður ei

Ríkisstjórnin vill selja hlut ríkisins í bönkunum og gerir ráð fyrir fjármunum í ríkissjóð vegna þess í fjárlögum 2016. Samfylkingin hefur varað sterklega við því að það sé gert núna þegar ríkið er með mikinn meiri hluta kerfisins í sínum höndum og góður möguleiki á að endurskipuleggja fjármálakerfið. Nú er tækifæri til að raða kerfinu saman upp á nýtt og ákveða hvernig það geti best þjónað fólkinu í landinu. Við þurfum fyrst að svara grundvallarspurningum eins og þessum: Hvaða kröfu eigum við að gera um eigið fé íslenskra banka? Hvað á kerfið að vera stórt? Eigum við að skilja á milli viðskiptabankastarfsemi og fjárfestingarbankastarfsemi? Og ef við ætlum að selja hvernig viljum við að eignarhaldið verði?

Alþingi hefur samþykkt rannsókn á einkavæðingu bankanna en hún er ekki enn hafin. Niðurstöðum rannsóknarinnar er m.a. ætlað að auðvelda mótun viðmiða fyrir sölu eignarhluta ef arbært þyki að ríkið selji eingarhluti sína í bönkunum.

Lærum af reynslunni og gleymum því ekki að það skiptir máli hverjir stjórna.

Kjallari DV 1. mars 2016

Flokkar: Óflokkað

Fimmtudagur 11.2.2016 - 11:32 - 6 ummæli

Mikilvægt að flokkurinn fari sterkur og samhentur inn í kosningaveturinn

Blaðið Reykjanes bað mig að svara nokkrum spurningum. Hér eru spurningarnar og svörin.

Hver verða helstu átakamálin á Alþingi í vetur?

Ég held að það verði nokkur mál sem muni bera hæst á vorþinginu. Þetta eru bæði mál sem beðið hefur verið eftir allt kjörtímabilið eins og húsnæðismálin og stjórnarskrárbreytingarnar en einnig önnur stór mál sem liggur á að þingiðtaki afstöðu til, svo sem um sölu á eignarhlutum ríkisins í bönkum, uppbyggingu hjúkrunarheimila og einföldun á kerfi almannatrygginga. Það sem helst gæti komið í veg fyrir góða afgreiðslu þessara mála er ágreiningur innan stjórnarflokkanna. Samfylkingin mun t.d. styðja þau húsnæðismál sem leggja til umtalsverða fjölgun lítilla og meðalstórra íbúða og á hækkun  húsnæðisbóta. Ástandið er þannig núna að ungt fólk getur í raun hvorki keypt né leigt. Stjórnvöld verða að koma að lausn þess vanda. Það þarf að gera ýmsar tæknilegar breytingar á húsnæðisfrumvörpunum eins og þau liggja fyrir þinginu núna en sennilega munu þau ekki fá framgang þar vegna andstöðu Sjálfstæðismanna við þau. Sama má segja um eignarhluti ríkisins í bönkunum. Þar er bullandi ágreiningur á milli stjórnarflokkanna.

Mikill ágreiningur er á Alþingi  um brennivín í búðir sem Sjálfstæðismenn leggja ofuráherslu á þó nánast enginn nema þeir séu að kalla eftir þeirri breytingu. Það mál gæti valdið því að brýn mál frá öðrum þingmönnum komist ekki á dagskrá.

Skoðanakannanir sýna að Samfylkingin nýtur ekki mikils trausts meðal kjósenda. Hver er skýringin?

Á síðasta kjörtímabili tókst ríkisstjórn Jóhönnu Sigurðardóttir á við fordæmalausan efnahagsvanda sem krafðist aðgerða sem ekki voru líklegar til vinsælda. Svo virðist sem sumir séu búnir að gleyma hve slæm staðan var. Viðfangsefnið var að koma í veg fyrir gjaldþrot ríkissjóðs og stöðva skuldasöfnun með hallarekstri. Og það tóks á aðeins fjórum árum að loka 216 milljarða króna fjárlagagati. Það vekur aðdáun í nágrannaríkjum en minni hér heima. Það var einnig hávær krafa í samfélaginu um róttækar breytingar og nýtt Ísland. Við fórum af heilum hug út í margar lagabreytingar og breytingar á stjórnarskrá sem mættu sterkum úrtöluröddum og ég vil segja hreinum skemmarverkum þar sem allt var gert til að tefja fyrir brýnum breytingum. Við náðum auðvitað ekki að ljúka öllu á einu kjörtímabili við þessar slæmu aðstæður. Nú er enn verið að tefja það að tillögur stjórnlagaráðs um nýja stjórnarskrá verði að veruleika. Og hverjir eru það sem það gera? Það eru núverandi ríkissjónarflokkar sem eru enn við sama heygarðshornið.

Það er rétt að okkur skortir tiltrú nú um stundir en við munum öðlast hana að nýju og vinna traust kjósenda. Við verðum aftur öflugur jafnaðarmannaflokkur með afl til að leiða breytingar þannig að niðurstaðan verði eftirsóknarvert velferðarsamfélag fyrir alla.

Samkvæmt skoðanakönnunum eru Píratar með yfir 40% fylgi. Hver er þín skýring á þessu ótrúlega góðu gengi Pírata?

Ég kem ekki auga á neina augljósa skýringu. Þeir tala vissulega fyrir beinu og auknu lýðræði og opinni stjórnsýslu. En það gerum við líka. Píratar virðast vera ósamstæður hópur með ólíkar skoðanir og svo virðist sem margir geti fundið sér skjól undir þeirri regnhlíf. Þeir eru einnig flokkur án fortíðar og hafa ekki þurft að taka sér stöðu í erfiðum máum. Þingmönnum þeirra leyfist að greiða atkvæði þvers og kruss í sumum málum svo dæmi séu tekin en ef ágreiningur um afgreiðslu mála kemur upp hjá hinum flokkunum þá er það stór mál bæði innan flokks og utan. Þau fá mikla athygli og njóta meira umburðarlyndis en aðrir flokkar gera.

Ert þú fylgjandi viðskiptabanni okkar á Rússa?

Ákvörðun um viðskiptabann er ekki tekin í tómarúmi heldur varðar hún utanríkisstefnu landsins. Saga Evrópu ætti að kenna okkur eitt og annað um það hvernig ekki á að leysa úr ágreiningi ríkja. Við munum þá sögu sem betur fer og höfum undirritað sáttmála og samstarf við önnur lönd til að koma í veg fyrir að sagan endurtaki sig. Þess vegna erum við í Nató og þess vegna gengumst við undir Helsinki sáttmálann 1976, sem segir að óheimilt sé að breyta landamærum fullvalda ríkis nema með fullu samkomulagi beggja ríkja. Rússar komust upp með að innlima einhliða hluta af Georgíu án þess að það yrði stöðvað og nú var röðin komin að Úkraínu. Rök Rússa eru þau sömu og Hitlers þegar hann tók Súdetaland af Tékkum. Hvað gæti komið næst? Og í hvaða stöðu yrðum við á alþjóðavettvangi sem smáríki ef stórveldi ásældist okkar svæði? Við verðum að horfa á stóra samhengið í þessu máli og standa vörð um fullveldi ríkja. Viðskiptabannið við Rússa snýst um svo mikið annað en peninga og viðskipti með fisk. Þar með er ég ekki að segja að stjórnvöld í Úkraínu séu til fyrirmyndar, en það er bara annað mál.

Er eðlilegt að ríkisbanki eins og Landsbankinn geti verið alfarið sjálfstæður í öllum sínum aðgerðum? Þarf ekki Alþingi að hafa stjórnina á bankanum?

Það getur varla verið þannig að alþingismenn eða ráðherrar stýri bönkum frá degi til dags. Við þurfum skýra eigendastefnu, skýrari en sú sem er í gildi af hálfu ríkisins og á hluthafafundum geta eigendur haft áhrif á stefnu bankans. Við þurfum eigendastefnu sem leyfir ekki að eignir bankans séu seldar til einhvers valins hóps í lokuðu söluferli. Það er ekkert annað en spillingargildra og elur á tortryggni. Borgunar málið er skýrt dæmi um það hvernig hlutirnir eiga ekki að vera.

Staðan sem nú er komin upp þegar ríkið á sjálft stærsta hluta bankakerfisins gefur okkur gullið tækifæri til að ákveða hvernig bankakerfi við viljum hafa. Ég vil að við svörum lykilspurningum í þessari stöðu svo sem: Hvaða krafa verður gerð um eigið fé til íslenskra banka? Viljum við dreift eignarhald? Viljum við frekari aðskilnað viðskiptabankastarfsemi og fjárfestingarbankastarfsemi? Er mögulegt að aðskilja þá starfsemi í okkar litla landi? Viljum við svokallaða samfélagsbanka og hvernig eru þeir öðruvísi en hinir? Og síðast en ekki síst – hversu stórt á bankakerfið að vera? Við ættum að gefa okkur tíma til að ákveða hvernig við viljum sjá bankakerfið okkar til framtíðar og draga lærdóm af fyrri sölu og einkavæðingu áður en við rjúkum til við að selja banka. Sporin hræða. Okkur liggur ekkert á.

Ert þú sammála Kára Stefánssyni að auka þurfi framlag til heilbrigðismála um 50 milljarða? Er það framkvæmanlegt öðruvísi en skera verulega niður í mennta-og félagsmálum?

Já ég er sammála Kára að setja markið hátt þegar að kemur að heilbrigðismálunum og hef barist fyrir því að við setjum aukna fjármuni til heilbrigðiskerfisins. Okkur í Samfylkingunni er það mikið í mun að gefið sé til baka í heilbrigðiskerfið eftir endurreisnina. Heilbrigðiskerfið fór laskað inn í hrunið og nokkuð augljóst að þegar hagur ríkisins batnaði þyrfi að bæta þessa meginstoð velferðarkerfisins. Sanngjarnara tekjuskattskerfi og tekjur af auðlindum okkar myndu duga til þeirrar uppbyggingar. Hægristjórnin hefur gert miklar á breytingar skattheimtu sem gagnast fyrst og fremst þeim sem best standa. Það hefði átt að nota þá fjármuni í velferðarkerfið frekar en að rétta milljarðana til ríka fólksins.

Staða margra eldri borgara er mjög erfið. Núverandi ríkisstjórn heldur því fram að aldrei hafi verið eins vel gert fyrir þennan hóp heldur en núna. Ert þú sammála?

Nei ég er aldeilis ekki sammála því. Mesta breytingin til batnaðar á þessari öld var með tillögu Jóhönnu Sigurðardóttur þegar að hún sem félagsmálaráðherra lagði til  hækkun upp á 9,6% og til viðbótar 19,9% hækkun á sérstakri framfærsluuppbót sem tók gildi 1. janúar 2009. Sú hækkun stóð í gegnum kreppuna með þeim sem minnst höfðu handa á milli og fengu bara greiðslur frá Tryggingastofnun en áttu ekki möguleika á öðrum tekjum. Á árinu 2016 munu greiðslur frá Tryggingastofnun hækka minna en lægstu laun og það gerðu þær líka í fyrra. Hér að neðan er tafla sem sýnir muninn á lægstu launum og greiðslum frá Tryggingastofnun til þeirra sem hafa engar aðrar tekjur á árunum 2015 og 2016. Við skulum ekki gleyma því að fáir eru á lægstu launatöxtunum og vinna sig hratt upp í betri kjör. Það geta aldraðir og öryrkjar hins vegar ekki.

Samanburður á lágmarkslaunum og kjörum aldraðra og öryrkja 
Samtals 2015 Samtals 2016 Alls 2015 og 2016
Lágmarkslaun VR og Flóabandalag      2.960.000      3.180.000              6.140.000
Greiðslur TR einhleypings með heimilisuppbót      2.700.840      2.962.824              5.663.664
Greiðslur TR einstaklingur sem býr með öðrum      2.327.544      2.553.312              4.880.856
Munur á ársgreiðslum
Lágmarkslaun og TR greiðslur til einhleypings með heimilisuppbót         259.160         217.176                 476.336
Lágmarkslaun og TR greiðslur til einstaklings sem býr með öðrum         632.456         626.688             1.259.144

Munurinn er sláandi eða tæp hálf milljón uppsafnað hjá öldruðum og öryrkjum sem búa einir en tæplega 1,3 milljónir hjá sambýlingum. Það er þjóðarskömm að halda þessum hópum fátækustum allra á landinu og fátækt fólk munar um þessar fjárhæðir. Þetta gerir hægristjórnin á meðan að gjalda- og skattalækkanir renna til þeirra sem búa við allsnægtir.

Athygli vekur að ekki er gert ráð fyrir neinum nýjum hjúkrunarrýmum á Suðurnesjum næstu árin þrátt fyrir mikla þörf. Nú eruð Þið sjö þingmennirnir hér frá Suðurnesjum. Eru þið nógu dugleg að vinna saman að mynda þrýstihóp?

Það er rétt að það blasir við alvarleg staða í málefnum aldraðra á Suðurnesjum. Þingmenn svæðisins leggjast ekki nógu fast á árarnar saman. Allra best væri að sveitarstjórnarmenn og allir þingmenn svæðisins sameinuðust um að koma þessum málum í lag. Hér eru lengstu biðlistar á landinu eftir hjúkrunarrýmum. Öldruðum fjölgar sem betur fer hratt en við því þarf að bregðast. Vinstri stjórnin gerði áætlun og vann eftir henni í miðri kreppunni, eins og Suðurnesjamenn hljóta að muna og við í Samfylkingunni höfum kallað eftir stefnumótun hægri stjórnarinnar í þessum málum og höldum því áfram. Það verður að gera raunhæfar áætlanir um málefni aldraðra þar sem fjármunir fylgja tímasettum aðgerðum.

Framundan eru forsetakosningar. Hvernig forseta viltu sjá í embættinu, pólitískan eins og núverandi eða forseta sem er sameiningartákn sem blandar sér ekki í pólitísku átökin?

Mér finnst að forsetinn eigi að vera sameiningartákn og boðberi menningar og friðar. En fyrst og fremst vil ég sjá breytingar á stjórnarskrá sem færa málsskotsréttinn til þjóðarinnar sjálfrar, en ekki á eina hönd nánast konunglegs yfirvalds eins og nú er. Mér þætti það góð ásýnd fyrir lýðveldið Ísland ef kona og móðir ungra barna yrði forsetinn okkar. Kona sem sameinaði og sætti þjóðina. Ég er ekki með neina ákveðna konu í huga. Þetta er bara draumur minn um ásýnd Bessastaða og ímynd fyrir nýja Ísland.

Það heyrist að nauðsynlegt sé fyrir Samfylkinguna að skipta um forystu. Ert þú að hugleiða að bjóða þig fram til formennsku í Samfylkingunni? 

Ég viðurkenni að ýmsir hafa haft samband við mig og beðið mig um að bjóða mig fram til formanns Samfylkingarinnar. En ég segi nú bara eins og maðurinn: „þeir eru þó mun fleiri sem hafa ekki haft samband.“  En grínlaust þá hef ég ekki verið að íhuga neitt slíkt. Mér finnst krafan um flýtingu landsfundar eðlileg viðbrögð við stöðu flokksins og þegar fjölmiðlar leita eftir álíti Samfylkingarfólks þá væri best að það varðaði stefnu og áherslur jafnaðarmanna við landsstjórnina en ekki bara  forystukreppu. Það er mikilvægt að flokkurinn fari sterkur og samhentur inn í kosningaveturinn með vel útfærða stefnu jafnaðarmanna og nái þannig eyrum almenningins sem skýrasti valkosturinn fyrir íslenska jafnaðarmenn. Þeir eru miklu fleiri en 9% kjósenda og Samfylkingin verður að svara þeirra kalli.

Flokkar: Óflokkað

Eyjan Media ehf. - Kringlunni 4-12, Reykjavík - eyjan(hjá)eyjan.is