Jórunn Frímannsdóttir

Velferðarráð samþykkti í dag afar vel útfærða áætlun um það hvernig einstaklingum á fjárhagsaðstoð hjá Reykjavíkurborg verður boðið að taka þátt í námskeiðum og virkniverkefnum. Námskeiðin og verkefnin verða fjölbreytt og eiga allir að geta fundið eitthvað við sitt hæfi þar.

Til að þessi vinna verði markviss og skili tilætluðum árangri er nauðsynlegt að kortleggja þann hóp sem er á fjárhagsaðstoð og  meta hvern og einn út frá neðangreindri flokkun, tilboð um úrræði og stuðning til handa viðkomandi mótast af neðangreindri flokkun.   

I.       Fólk sem  er móttækilegt fyrir ráðgjöf og þiggur þau úrræði sem bjóðast

II.    Fólk sem vill breytingu á lífi sínu, en þarf meiri ráðgjöf , eftirfylgd og hvatningu

III. Fólk sem er ekki móttækilegt fyrir ráðgjöf eða virkni, t.d. vegna neyslu en þarf mikla ráðgjöf

Markviss ráðgjöf á þjónustumiðstöðvum, kynningarnámskeið og almenn úrræði geta hentað vel fyrsta hópnum. Annar hópurinn þarf sérhæfðari úrræði sbr. smiðjurnar sem hafa verið reknar af Velferðarsviði  (átaksverkefnin, s.s. karla- og kvennasmiðjur auk  Grettistaks)  fyrir langtímanotendur og ný úrræði og verkefni sem stæðu til boða hjá borginni. 

Þriðja hópinn þarf að skoða sérstaklega og bjóða uppá langtíma einstaklingsbundin úrræði.

2.        Virkni

Mikilvægt er að ná sem fyrst til fólks sem leitar eftir fjárhagsaðstoð, kynna fyrir því mikilvægi virkni í lífi hvers og eins og upplýsa ítarlega um stuðning, ráðgjöf og úrræði sem standa til boða.    

Öllum sem sækja um og eiga rétt á fjárhagsaðstoð verður boðið upp á sérstakt kynningarnámskeið.  Boðið verður upp á regluleg kynningarnámskeið einu sinni í mánuði fyrir alla notendur fjárhagsaðstoðar í borginni.   Á slíku námskeiði verði kynnt ítarlega öll þau úrræði og tilboð um virkni sem í boði eru í samfélaginu fyrir atvinnulausa.  Einnig verði farið yfir mikilvægi þess að vera í virkni meðan atvinnuleit stendur yfir og upplýst um helstu afleiðingar atvinnuleysis.

Þeir sem óska eftir frekari stuðningi  og ráðgjöf fá tíma hjá ráðgjafa á þjónustumiðstöð innan tveggja daga frá námskeiðinu. Lögð skal áhersla á að nýta greiningartæki s.s. ASEBA sem Velferðarsvið þekkir til að meta og vinna með viðkomandi einstaklingi í framhaldi af námskeiði.   Einstaklingar verði síðan boðaðir í viðtal á nýjan leik innan þriggja mánaða þar sem farið er yfir stöðu mála – hvað hafi áunnist/breyst frá fyrra viðtali og viðkomandi metinn og boðinn viðeigandi stuðningur.

Meðal þess sem einstaklingum verður boðið  upp á í ferlinu er þáttaka í verkefnum á sviðum borgarinnar, (sbr. bókun velferðarráðs frá 26. ágúst sl.).  Þannig geta  einstaklingar kynnst margvíslegum störfum og verkefnum innan borgarinnar og viðhaldið samfélagslegri virkni með því að fá hlutverk og vera hluti af starfsmannahóp. 

Um er að ræða þátttöku í ýmsum störfum og verkefnum skv. nánari útfærslu s.s. við hellulagnir, hreinsun veggjakrots, viðhald leiktækja og skönnun teikninga.  Þátttakendur undirrita þátttökuyfirlýsingu þar sem þeir skuldbinda sig til þátttöku í verkefni. Á þátttökuyfirlýsingunni er tiltekið hvers konar verkefni um er að ræða, mætingarskylda og tryggingar á meðan verkefni stendur.  Gert er ráð fyrir að einstaklingar mæti 2-3 í viku, í 3 tíma í senn allt að 3 mánuði.  Í lok námskeiðs fái þátttakendur viðurkenningu fyrir þáttöku ef þeir hafa uppfyllt skilyrði fyrir mætingu.  Viðurkenningarskjalið nýtist  svo viðkomandi í áframhaldandi atvinnuleit.  Einnig leitað eftir nánari samvinnu við Vinnumálastofnun um samnýtingu úrræða fyrir atvinnulausa.

Hugað verður sérstaklega að ungu fólki með því að boða það í viðtal aftur innan þriggja mánaða frá námskeiði ef staða viðkomandi hefur ekki breyst á þeim tíma og/eða viðkomandi er ekki að þiggja markvissan stuðning eða nýta sér úrræði.  Viðkomandi verður þá boðið til viðbótar við almenna kynningarnámskeiðið sérstakt námskeið fyrir ungt fólk sem verður þróað í samstarfi við ÍTR/Hitt húsið.  Þar verður ennfrekar farið yfir þau úrræði og þær leiðir sem standa ungu fólki til boða til að viðhalda sinni virkni.

Það er von okkar að með þessum breytingum og þessum sérstöku áherslum á virkni einstaklingsins og almenna samfélagsþátttöku takist okkur að minnka verulega félagslegan vanda ört stækkandi hóps til framtíðar. Samhliða því að við samþykktum þessar tillögur voru gerðar breytingar á fjárhagsaðstoðarreglunum. En auk þess bókaði meirihluti Velferðarráðs um mikilvægi tímabundinna breytinga á lögum 40/1991 um Félagsþjónustu sveitarfélaga, með það fyrir augum að sveitarfélögum verði gert kleift að skilyrða fjárhagsaðstoðina.  Án skilyrðingar er hætt við því að erfitt verði að ná til þess hóps sem þarf mest á því að halda og þau námskeið og úrræði sem við bjóðum uppá verði lítið nýtt.

Hver mætir best og hver mætir verst?  Hver á dýrasta fundinn? Er það næsta spurning?  Hvers vegna erum við að setja pólitíkina á þennan stað?  Hvers vegna að hnýta hvert í annað með þessum hætti?  Þurfa pólitískir fulltrúar að upphefja sjálfa sig með því að gera lítið úr öðrum? Þessi umræða er engum til góðs. Fólk hefur mætt misvel á fundi í nefndum, stjórnum og ráðum.  Ástæður þess að kjörnir fulltrúar mæti ekki á fundi eru eflaust misjafnar og margar. Þó fulltrúi mæti á fundi þarf það heldur ekki að segja til um það hversu vel hann er að sinna vinnunni sinni. 

Vinna í borgarstjórn er miklu meira en það að mæta á fundi. Undirbúningsvinna liggur að baki hverjum einasta fundi sem mætt er á og mikið lesefni oft á tíðum. Ég mun samviskusamlega svara þeim spurningum sem ég hef nú fengið frá blaðamönnum um það hvernig mætingar hafa verið hjá aðalmönnum í Velferðarráði og veit að þar er enginn sem þarf að hafa áhyggjur af sinni mætingu. Það breytir ekki því að mér finnst þessi umræða á lágu plani og sorglegt hvernig okkur stjórnmálamönnum tekst að gera lítið hvert úr öðru með skollaleik eins og þessum. Svona umræða gerir ekkert annað en rýra traust til stjórnmálamanna yfirleitt, sama hvar í flokki þeir eru.

Sumir virðast ekki skilja hvers vegna sjónir manna beinast að álveri í Helguvík nú um stundir. Sagt er að þeir sem eru hlynntir Helguvík séu álverssinnar, að þeir vilji engan annan iðnað, og að þeir setji öll eggin í sömu körfuna.

Að mörgu að hyggja

Vandi orkufyrirtækjanna felst m.a. í því að þurfa að fjármagna framkvæmdir að fullu áður en þær hefjast. Til að fjármagna byggingu virkjunar þarf að vera til staðar orkusölusamningur. Margt hefur verið skoðað og auðvitað eru margir aðrir áhugaverðir kostir, en því miður er fátt ef nokkuð annað í hendi en orkusölusamningar til álvera. Gagnaverin, svo dæmi sé tekið, vilja aðeins gera orkusölusamning til fimm ára á meðan álversfyrirtækin eru tilbúin að skuldbinda sig til 20-25 ára. Aðeins með svo löngum orkusölusamningum geta orkufyrirtækin fjármagnað virkjanaframkvæmdir að fullu. Þá þarf ríkissjóður ekki að leggja orkufyrirtækjunum til skattfé en getur þess í stað lagt meira af mörkum í þjónustu við skattgreiðendur.

Þegar fullyrt er að hvert starf í álveri kosti mikla peninga má ekki gleyma að það kostar skattgreiðendur ekki neitt ef ríkið þarf ekki að fjármagna virkjanir. Þeir peningar sem ríkið myndi þurfa að setja í orkunýtingu og störf í orkufrekum iðnaði yrðu þá ekki notaðir í annað. Þeir peningar gætu þá ekki farið í annars konar uppbyggingu s.s. ferðaþjónustu. Miklir möguleikar geta skapast í ferðaþjónustu með tilkomu virkjana og hefur ferðamönnum sem heimsækja Hellisheiðavirkjun fjölgað jafnt og þétt. Á þessu ári er áætlað að um 100.000 ferðamenn skoði virkjunina samanborið við 30.000 árið 2008, þá er ótalinn allur sá fjöldi sem heimsækir Hengilssvæðið og nýtur útivistar.

Arðsemisútreikningar OR

Orkuveita Reykjavíkur setur sér það markmið að ná 15% arðsemi eiginfjár vegna virkjanaframkvæmda í þágu stóriðju. Miðað við það má niðurgreiða lánin á innan við 20 árum. Raforkusölusamningar sem gerðir eru vegna stóriðju eru til 20-25 ára eins og áður segir. Reynslan sýnir að í tilfelli Nesjavalla megi búast við að virkjunin borgi sig upp á skemmri tíma, eða 16-17 árum.

Orkuveita Reykjavíkur hefur haldið til haga upplýsingum um starfsmannafjölda og þann tíma sem þarf til undirbúnings og framkvæmda við virkjanir. Undirbúnings- og framkvæmdatími við virkjanir hefur lengst umtalsvert á síðustu árum vegna aukinna krafna stjórnvalda. Tölurnar sýna að framkvæmdatími jarðvarmavirkjana er að meðaltali um sex ár. Þar af má reikna með fjórum árum í rannsóknir á jarðhitasvæðunum, rannsóknarboranir og annan undirbúning. Framkvæmdirnar sjálfar taka svo aðeins um tvö ár, en þeim má skipta niður í borverk, mannvirki, lagnir og uppsetningu vélbúnaðar. Að meðaltali má reikna með um 1.000 mannárum við framkvæmdir við 90 MW virkjun. Gert er ráð fyrir um 100 störfum í fjögur ár og 300 störfum í tvö ár.

Við þurfum fjármagn til framkvæmda og til uppbyggingar á atvinnuskapandi starfsemi. Við þurfum störfin og verðmætin sem t.d. álver skapa. Skatttekjurnar gera okkur kleift að halda úti öflugu heilbrigðis-, mennta- og velferðarkerfi á Íslandi, sem forðar okkur frá þjóðfélagslegum vanda til langrar framtíðar. Okkur ber skylda til að nýta alla þá möguleika sem landið gefur okkur og láta þá ekki renna okkur úr greipum.

Þessi grein var birt í Morgunblaðinu í dag