Á stuttum tíma höfum við aumir lesendur eða hlustendur fengið að hlusta á tvo flokksformenn birtast í drottningar- eða kóngsviðtali í fjölmiðlum. Sigmundur Gunnlaugsson birtist í frétt á Eyjunni í gær og var hann með mjög drjúgar öfgayfirlýsingar, sem voru að hluta rangar. Það er eins og hann sé orðinn svo langsoltinn í stjórnarandstöðu að hann reynir að nota stórar yfirlýsingar til að reyna að ná til eyrna kjósenda.

- “Ef við leggjum saman tölur, þá er orðið meira tjón fyrir efnahag Íslands af þessari ríkisstjórn heldur en af efnahagshruninu sjálfu. Þar má nefna að menn hafa kastað á glæ tækifærum til þess að leiðrétta skuldir heimilanna, það má nefna að fjárfesting er hér í sögulegu lágmarki, atvinnuleysið. Tjónið af þessu öllu og röngum pólitískum viðbrögðum er orðið meira en af hruninu sjálfu.” -

Segir Sigmundur stórkarlalega en nýstrokinn í framan. En í fyrstu leyfi ég mér að halda því fram, að íslenskir blaða- og fréttamenn séu alveg ómögulegir. Þeir hlusta á þetta rugl í Sigmundi og gefa honum  drottningarviðtal. Þeir eiga að spyrja manninn nokkurra spurninga og leyfa honum ekki að mala svona í einmenning. – Órökstuddar stóryfirlýsingar, 4-5 stykki án rökstuðnings. Bara eitt atriði. Fjárfesting er hér í sögulegu lágmarki. Segir Sigmundur. Á flestum sviðum er það gott á þessum tíma samdráttar og sterkra aðgerða til að jafna ríkisbúskapinn. Þessvegna er það engin bábylja. Í hvað hefði átt að fjárfesta svosem og svona mikið? Er hann að taka undir röflið í Vilhjálmi Egilssyni um klasann í sjávarútvegi? Það er sama sagan þar. Það er búið að fjárfesta þar allt of mikið um árabil. Íslensku fiskiskipin eru flottari en skip annarra þjóða. Íslensk fiskvinnsla er öflug og hefur tekið hagkvæmnisbreytingum. Ekki auka menn aflann. Og áfram má telja. Framsóknarformaðurinn hefði átt að benda á þau svið þar sem aukin fjárfesting hefði komið þjóðinni að gagni við þær aðstæður sem nú eru..

Hrunið kostaði þjóðina um 10000 milljarða. Þetta er hrikaleg tala. Nú lýtur út fyrir að útlendingar þurfi að bera kannski 6000 milljarða, en það eru aðallega svokallaðir kröfuhafar bankanna. Þá eru eftir 4000 milljarðar í peningalegum kostnaði. En svo er minnkaður hagvöxtur um sinn, sem þjóðin verður að bera. – Sigmundur segir að kostnaður vegna ríkisstjórnarinnar, þ.e. vegna framkvæmda hennar eða framkvæmdaleysis. Ef farið er í gegn um allar tölur, segi ég, þá er útilokað að þessi yfirlýsing sé rétt. Og þá eru allar hinar yfirlýsingarnar í skrifum Sigmundar eftir.  Þær eru í.þ.m. 4. Ég sleppi þeim að sinni.

Og í Silfri Egils í dag, 29.4., birtist Bjarni Benediktsson formaður Sjálfstæðisflokksins í kóngsviðtali hjá Agli. Hvað er um að vera, Egill. Er einhver pressa í bakgrunninum, sem hlustendur þínir hafa ekki fengið að vita um? Hótanir? Peningar?

Sjávarútvegsmálin voru þyngst að sjálfsögðu í máli Bjarna. Og Egill kom varla upp stunu í yfirlýsingagleði formannsins. Þar er margt athugunarvert. Bjarni sagði að stefnt væri að stórkostlegri skattheimtu á útveginum. Og nú væri tíminn annar en hér áður fyrr þegar greitt var með sjávarútveginum. – Þetta er ekki hægt að segja svona án þess að geta ástæðna fyrir þessu. Á miðri síðustu öld t.d. var sérstakt bátagengi, sem var mun lægra en t.d. ferðamannagengi. Annars er alveg ómögulegt að átta sig á raungengi á þeim tíma á meðan gjaldeyrisskortur ríkti og frjálsræði ríkti ekki í gjaldeyrismálum.

Svo var allt annað og lægra verð á fiskafurðum áður fyrr i Evrópu og Bandaríkjunum, eða bara alls staðar. Þannig urðu tekjur útgerðarinnar hlutfallslega miklu minni en nú af þeim sökum. Svo má minnast á að veruleg afkastaaukning í fiskveiðunum hefur orðið í hluta flotans, en það þýðir meiri tekjur í dag en fyrir sex áratugum. – Að öllu samanlögðu þá má vera augljóst að tekjur útgerðar eru miklu meiri nú en áður var. Þessvegna verður auðlindarentan miklu hærri og verðmæti auðlindarinnar blasir við. Þetta veldur augljóslega miklu hærri hagnaði og getu útgerðar til að greiða sanngjarnt veiðigjald. Þetta átti að koma fram í þessu viðtali, t.d. með spurningu þáttarstjóra.

Svo sagði formaðurinn einnig, að það væri stefnt í mikið óefni í sjávarútvegsmálunum. Starfað hefði risanefnd um málin á annað ár og hefði hún náð nokkuð góðum sáttum. Og nú væri það ekki virt og frumvarp um allt annað komið fram. – Formaðurinn á að vita það að megnið af því fólki, sem var í þessari nefnd var úr sjávarútvegi eða tengt honum og svo nokkrir þingmenn. Einhver sátt í þessum hópi er bara prívatsátt stjórnmálamanna og hóps einshugsandi sjávarútvegsfólks. – Þetta hefði þáttarstjórnandi átt að koma að með spurningu. Það er sátt með þjóðinni, sem skiptir máli. Hún hefur ekki náðst. Sátt Bjarna Benediktssonar er bara sýndarsátt. 

“Controversial fishery plan derailed by court.”  - Tilraun til að setja kvótakerfi eins og á Íslandi dæmd ólögleg í Californiu og Oregon.  Miðað var við tíu ára veiðireynslu (3 ár á Íslandi).  Þessi aðferðarfræði er einfaldlega ólögleg í BNA. Samskonar dómur hefur einnig fallið í New England (austurströnd BNA).

Grundvöllur íslenska kvótakerfisins er að gefa út fá veiðileyfi hlutfallslega og úthluta þannig til fárra  réttindum, sem áður tilheyrðu mörgum. Svo komast menn að þeirri niðurstöðu, að útgerðin hafi orðið hagkvæmari. En dæmið er miklu stærra. Þessi ráðstöfun hefur áhrif á allar veiðar í dreifbýli og störf falla þar niður og einnig not fyrir fiskvinnslubúnað allan. Það hefur engin úttekft farið fram á heildardæminu. Ekkert er að marka skýrslur, sem unnar hafa verið fyrir LÍÚ, en þær hafa miðast eingöngu við útgerð.

Það er hægt að búa til dæmi fyrir öll störf. Eru ekki bændur mörgum sinnum of margir? Gætu ekki miklu færri bændur framleitt allar íslenskar

landbúnaðarafurðir? Og svo má reikna. Væri ekki unnt að fækka ýmsum stéttum iðnaðarmanna og láta miklu færri hafa allan rétt til iðnaðarstarfa? Þannig mætti koma í veg fyrir öll vinnuhlé og auka afköst þeirra, sem vinnuna hafa. Og láta skrifstofur samtakanna reikna út hagræðinguna? Eða er það ekki?

En Mannréttindanefnd SÞ hefur dæmt kvótakerfið íslenska ólöglegt. Þetta vita allir. Allar tilraunir til að binda allt í allsherjar kvótum eru ólöglegar aðgerðir. Það er hneysa, að Íslendingar séu þvílíkir þursar að vera ekki búnir að laga þessi mál.

Arabarnir eiga það bágt, það má nú segja. Þótt rætt hafi verið um arabíska vorið, þá hefur ekki mikið komið út úr því. Það hafa orðið byltingar í Túnis, Egyptalandi, Líbýu, Jemen og nú er innanlandsstyrjöld í Sýrlandi. Þótt Rússar vilji ekki viðurkenna það. Þeir eru nýbúnir að selja Assad vopn fyrir 4 milljarða dollara. Ætli Assað ætli ekki að nota vopnin gegn sínu fólki? Áreiðanlega. Arabaleiðtogarnir kaupa vopn, sem eru bara notuð gegn eigin fólki. Annað hvort í átökum eða til að ógna almenningi frá því að gera uppsteit. Flest er þeirra óhamingju að vopni. Og hræsnin í Rússum í SÞ er alveg agaleg. Þeir hafa hótað að stöðva ályktun ef þa kemur fram krafa um að Assad hverfi frá völdum.

Hvað kom í ljós eftir að forseti Túnis hrökklaðist frá völdum? Hann hafði stolið ógnarféi frá þjóð sinni. Svona rétt eins og Mubarak. Egyptar vilja láta taka hann af lífi. Hann hafði stolið mjög miklum verðmætum. Hvað gengur að þessum mönnum? Og svo var það Gaddafi í Libýu. Allir muna hvað gerðist með hann. Hann barðist til síðasta manns og féll svo sjálfur. Þetta eru brjálaðir menn. Að nota vopn landsins til að berjast við uppreisnarmenn, sem voru orðnir mjög fjölmennir. Það var þá einsýnt að Gaddafi léti í minni pokann en samt barðist hann með sínu liði.

Og forseti Jemen berst við sína þjóð. Málin hafa gengið fram og til baka þar, en ekki er ljóst hver staðan er núna. Stundum var sem forsetinn væri búinn að tapa og kominn burt, en hann var þá slasaður og kom til baka þegar hann hafði lagast. Og svo héldu menn áfram að berjast. Jemen er mjög fátækt land og fátækasta arabalandið. En forsetinn hafði stolið mjög miklu fé, það er ljóst. Hvað annað? – Og Palestínumenn eru og voru mjög fátækir. Ekki eiga þeir olíu. En þegar Arafat lést kom í ljós, að hann hafði líka stolið mjög miklu féi og hann átti stórar fúlgur í Sviss og víðar, í dolluru og evrum. Margir höfðu dásamað Arafat og töldu hann réttsýnan baráttumann fyrir kjörum landa sinna og réttindum gegn Ísrael. Sérstaklega vinstri menn voru þessarar skoðunar. Þvílík vonbrigði. Arafat bara einn drulluhalinn í viðbót. Kannski ekki alveg eins mikill og allir hinir.

Halda menn að Assad Sýrlandsforseti hafi rænt þjóð sína? Það fæst engin vitneskja fyrr enn hann hefur verið hrakinn frá völdum. Ritari þessara lína er ekki í miklum vafa um að svo er. Og að Assad mun nota herinn til síðustu patrónu gegn þjóðinni. Af hverju eru Sýrlendingar svona blóðþyrstir? Alveg frá tímum Assýríumanna í gegn um aldirnar hafa Sýrlendingar, eða Aramear, verið harðir af sér og blóðþyrstir. Jesús Kristur talaði arameisku eða sýrlensku þess tíma. Assýríumenn hernámu einu sinni Gyðinga eins og Babýlóníumenn höfðu gert, en þeir voru alls ekki illgjarnir gagnvart Gyðingum, sem fengu að fara til Ísrael eftir töluverðan tíma.

Eftir eru Marokko og Alsír. Þessi lönd eru miklu nær þvi að vera lýðræðisleg. Þau nutu Frakka um stjórnarfar, en samt eru mál þar alls ekki í lagi. Uppreisnir geta orðið þegar kröfur um nútímalega stjórnarhætti verða orðnar háværar. Í Marokko er Hassan kóngur með sitt slegkti.  Ekki er vitað hvort hann hefur orðið fingralangur, en það verður að bíða eftir því að hann fer frá. – Abdelaziz Bouteflika er nú einskonar forseti í Alsír, en mál hafa verið skrautleg þar í langan tíma. Alsíringar áttu í langvarandi stríði við Frakka fyrir nokkrum áratugum og á seinni árum hafa verið uppreisnir. Ástandið þar er því viðkvæmt og brothætt.

En hvað með kónga og sheika í hinum arabalöndunum? Saudi-Arabíu, Kuwait, furstadæmunum eða emirötunum? Þar flýtur alls staðar olía nema í Dubai, sem byggir á verslun og alþjóðaviðskiptum. Og njóta líklega næstu landa, sem eru á kafi í olíuhagnaði. Og allir prinsarnir í þessum löndum eru næstum óteljandi. Og á kafi í peningum. Hafa kóngarnir eða sheikarnir eða emírarnir stolið peningum frá þjóðum sínum? Nú geta menn spurt. Lög í þessum löndum eru á þann veg að kóngarnir eiga allt eða flest. Þessvegna geta þeir tekið þá peninga eins og þeir vilja og sennilega bara stutt sig við lög. En lögin eru væntanlega óviðsættanleg á okkar vísu.

Að svo komnu er nokkurn veginn hægt að mynda allsherjarreglu:  Í arabalöndunum fer pólitískur metnaður saman með græðgi í peninga eða önnur verðmæti. Og það má segja, að leiðtogarnir, sem hafa kannski stolið völdum, hafa líka stolið verðmætum. Eða eru erfðakonungar, sem hirða þá peninga sem þeim sýnist. – Já, þetta er sorglegt. Stjórnmálamenn eins og Gandhi eða Nehru hafa ekki sést við völd í arabalöndunum. En hvernig er þessum málum háttað hér í norðrinu?

Við Íslendingar skiptumst upp í konur og karla, en það er ekki sú skipting, sem ég á við hér.  En við skiptumst upp á margan annan hátt. Sú skipting, sem ég ætla að fjalla hér um er sú skipting, sem skapast af aðstöðu fólks til að komast hjá því að greiða opinber gjöld og standa skil á þeim.  Og þá á ég ekki við beina aðstöðu fólks til að svíkja undan skatti eins og það er kallað, en aðferðir til þess eru fjölmargar eins og öllum er kunnugt um. – Nei, ég á við það fólk í fyrsta lagi, sem á öll sín tekjumál beint undir skattstjórum og opinberum innheimtumönnum ásamt sýslumönnum ef í harðbakkan slær.  Það er flest fólk í þeim flokki.  Sá sem ekki greiðir sínar skyldur er bara gerður upp eins og sagt er.  Sýslumenn, eða embættismenn á skrifstofu sýslumanna, sjá til þess að allar skuldir eru innheimtar.  Já, allar og ekkert múður.  Og ef þú dregur að borga eða að mál þín dragast á langinn, þá eru lagðir vextir á skuldir og ekkert múður. Svo er að sjálfsögðu allur innheimtukostnaður lagður við.  Þetta er allt fremur einfalt mál.

  

Í stjórnarsáttmála er kveðið á um þau áform stjórnvalda, að gera breytingar á framtíðarskipan fiskveiðistjórnunarinnar með innköllun og endurúthlutun fiskveiðiheimilda á tuttugu árum. Þau áform byggja á fyrirheiti því sem báðir stjórnarflokkar gáfu fyrir síðustu kosningar og stjórnarsáttmálinn kveður á um. - Síðan á að bjóða upp þann kvóta, sem losnar með 5% ákvæðinu um fyrningu á ári hverju.  Þá gefst öllum kostur á að bjóða í þann kvóta, sem losnar. 

Einstakir þingmenn hafa síðan rætt um sátt og sættir og reynt að láta líta svo út, að til séu sættir meðal þjóðarinnar.  Og það er sem þeir haldi, að með viðvarandi tali um sættir þá geti þeir bara komið því inn hjá þjóðinni, að til séu sættir.  Einar K. Guðfinnsson skrifaðið t.d. nýlega grein í BB (Bæjarins besta) á Ísafirði og í henni kemur orðið sátt, eitt sér eða í samsetningum, 12 sinnum fyrir. Undirstaða alls í skrifunum er því „sátt.” Hvaða sátt er þingmaðurinn að ræða um? Þetta er bara bull í raun. Einar K. getur ekkert talað eins og Guð almáttugur og fyrirskipað, að það skuli verða sátt.    

Það var ánægjulegt að hlusta á Lilju Rafney í Kastljósi  20.6. s.l.  Hún rúllaði Einari K. Guðfinnssyni upp með rólegri framkomu og föstum áherslum um, að ekki bæri að skoða hagfræði eina í sambandi við útfærslu á fiskveiðistórnun við Ísland.  Og svo sagði hún bara:  – “Hægt að reikna út, að við eigum ekkert að vera á þessu skeri.”  -  Einar K. gerði nokkrar atlögur og ræddi sífellt um arðsaman sjávarútveg, sem síðan gæti stutt við dreifbýlið.  En Lilja veifaði því frá og sagði nýja skýrslu hagfræðinganefndar ekki segja alla söguna. Er hún þar að vísa til þess, að niðurstöður sérfræðinganefndar um hagræn áhrif kvótafrumvarpa sjávarútvegsráðherra taki aðeins til fjárhagslegra þátta meðan frumvörpin (frumvörp sjávarútvegsráðherra) sjálf gangi lengra og hafi víðtæk önnur áhrif.  Lilja Rafney segir hægt að reikna allt út fjárhagslega, en

fleira hangi á spýtunni. Frumvörpin hafi aðrar breytur en eingöngu fjárhagslegar.

Lilja Rafney sagði síðan við Fréttablaðið, að hægt væri að sýna fram á það með útreikningum að það borgi sig alls ekki fyrir rúmlega 300 þúsund hræður að hanga á eyju í ballarhafi heldur sé meira á því að græða að senda fólk annað og skip Evrópusambandsins sæju um allar fiskveiðar. 

Má í þessu sambandi minna á tillögur eða hugmyndir, sem komu fram í kjölfar Móðuharðindanna 1783 í Danmörku um að flytja þálifandi Íslendinga á Jótlandsheiðar vegna þess hvernig landið hafði leikið þá, af þeim flutningum varð þó ekki. Nú gætum við líka  bætt um betur og farið burt vegna þess hvernig við erum búin að leika landið og fiskstofna. Við erum ekki nema á fjórða hundrað þúsund talsins og gætum vafalaust fengið til ábúðar eyðifirði og heiðarlendi í Noregi. – Hvernig væri að fá sérfræðinganefndina til að reikna út hagkvæmni þessa.  Við gætum beðið Samherja, Granda og Vísi í Grindavík að sjá um allar fiskveiðar við landið og færu þessi fyrirtæki létt með það.   Hagnaðinum af veiðunum yrði ráðstafað m.a. til að halda uppi stjórnkerfi og heilbrigðisþjónustu á Jótlandsheiðum.

Helstu fulltrúar LÍÚ eru að fara af hjörunum þessa dagana af ótta við breytingar á fiskveiðilöggjöfinni.  Talsmenn þeirra hafa gengið allt of langt í öllum efnum.  Þröng hagsmunagæsla skín í gegn, en fjárhagslegir hagsmunir fárra fyrirtækja er augljós.  Svo hafa þeir beitt fyrir sig SA, en Vilhjálmur Egilsson japlar sífellt á þörf fyrir fjárfestingar í sjávarútvegi.  Það væri fróðlegt að vita hvaða fjárfestingar hann á við.  Hann hefur rætt um “klasa” í þessu sambandi, en það er heldur ekki skýrt.  Það væri mjög gagnlegt að fá upptalningu á þeim atriðum, sem Vilhjálmur telur undir “klösum.”  Og hann vill fjárfestinga í klösum.  Það var nefnilega það.  Á hann við netadræsur í stórum stíl, beituskúra, hreinsisápur, kústa, saltfiskkör, lyftara svo dæmi séu nefnd?

 Mikið hefur gengið á að undanförnu á þinginu varðandi málefni fiskveiðistjórnunar.  Frumvarp sjávarútvegsráðherra var nú svosem ekki nein bylting.  Þar var gert ráð fyrir ýmsum smábreytingum, en samt ætlaði allt brjálað að verða.  Og áróðurinn í þjóðfélaginu.  Hann var alveg yfirgengilegur.  LÍÚ, væntanlega, lét reikna út hversu mikið tapið yrði í Vestmannaeyjum og í Neskaupstað, minnir mig.  Peningalega séð voru það stórar upphæðir ef frumvarp ráðherra yrði samþykkt.  Og og margir tugir ef ekki hundruð manna myndu missa sína vinnu.  Alveg voðalegt.  Þótt einhver þúsund tonn af þorski yrðu sett í svokallaða potta, sem færu til ráðstöfunar bæjar- og sveitarfélaga sem og til strandveiða, þá verða menn ekkert atvinnulausir hingað og þangað um landið.  Menn geta veitt annan fisk og fundið sér ýmislegt annað til að gera.  Eingöngu ef menn sitja bara með hendur í skauti þá minnkar vinna. -  Svona  rétt til að minna á þá var kosið um fiskveiðistjórnunina í síðustu þingkosningum. Er fólk búið að gleyma því? Og svo var gerður stjórnarsáttmáli, sem gerði ráð fyrir ýmsum ráðstöfunum í sjávarútvegi og þar á meðal kvótaréttur fyrndur um 5% á ári frá 1. sept. 2009. 

Það ætlaði allt um koll að keyra við þessi tíðindi.  Og reiknimeistarar voru ráðnir til að finna út tapið.  Deloitte var látið reikna út hvenær fyrirtækin færu á hausinn með 5% fyrningu kvóta á ári. Það var svona eftir fá ár. Þetta var jafnheimskuleg aðferð og að láta Deloitte reikna út hvað maður lifi lengi ef 5% af mat manna sé tekinn í burtu á ári.  Þá er nokkuð ljóst, að allir munu deyja eftir einhver ár. – Auðvitað er þetta fráleitt. Ef maturinn heima hjá þér er minnkaður um 5% á ári, þá fær maður sér viðbót við matinn annars staðar.  Sama er með útgerðirnar.  Ef þær missa 5% á ári af kvóta, þá er það bara 5% missir á forréttindum.  Útgerðirnar geta eftir sem áður teygt sig í afla eins og aðrir.  Með því að bjóða í kvótann á markaði.  Svo einfalt er það.  Nei, það var gengið út frá Deloitte og hamrað og hamrað.  Aulalegir fréttamenn í fjölmiðlum endurtóku áróðurinn á mörgum stöðum.  Þetta er bara svona.  LÍÚ veit hvernig á að fara að þessu.

Svo fór svokölluð “Sáttanefnd” af stað.  Það var fjölskipuð nefnd á vegum ráðherra.  Á annan tug manna þurfti til og voru flestir annaðhvort beint á vegum útgerða eða nátengdir útgerðarhagsmunum.  Svo voru þingmenn í nefndinni.  Fulltrúar LÍÚ mættu ekki lengi vel til starfa í nefndinni vegna stefnu ráðherra, sem lesa mátti í verklýsingum.  Tókst þeim þannig að tefja vinnu nefndarinnar í mánuði.  En sífellt var klifað í fjölmiðlum á nafngiftinni “Sáttanefnd” þegar spurt var um framgang starfsins.  Hvernig gengur í “Sáttanefndinni?”  – Þarmeð var búinn til ruglingur um hvað sættir voru í þessu sambandi.  Smám saman tókst LÍÚ fulltrúum, með tilstyrk tiltekinna ósvífinna þingmanna í nefndinni, að búa til þann skilning, að sættir væru það að menn yrðu sammála í nefndinni.  Svo miklar sættir, að LÍÚ gæti starfað með í nefndinni. – En sættir áttu að vera með þjóðinni. Einhverjar sættir við fulltrúa LÍÚ voru ekki til neins nema að drepa málum á dreif. - Þjóðin á fiskinn og því hlaut hún að skipta máli.  Er það ekki?

Svo kom nefndarálitið, sem gerði ráð fyrir tveimur valkostum. Svokallaðri samningaleið og uppboðsleið.  Með uppboðsleið yrði fiskur boðinn upp á markaði, en þeirri leið var hafnað af nefndarmönnum. Þá var “sáttaleið” eftir.  Hún gerði ráð fyrir því, að ráðherra semdi við einstakar útgerðir um veiðigjald og samningstíma, en í grunninn yrði áfram um að ræða kvótakerfi. Þá var bara um að ræða hækkun á veiðigjaldi og samningar um gildingartíma samninga.  Það átti semsagt ekki að breyta miklu, en hamrað var á því út um allt, að þetta væri samningaleið, sem sáttanefnd hefði komist að.  En eins og áður segir var ekki um réttar sættir að ræða og samningar áttu að vera innan þröngs ramma á grundvelli hins sama og verið hefði, kvótakerfis.  Og hrópað var í sífellu eftir samningaleiðinni.  Má þá alveg sérstaklega minnast á Einar K. Guðfinnsson, sem var manna ósvífnastur í blekkingum og það í sjálfu þinginu.

Þá var næst að útbúa lagafrumvarp.  Það tók drjúgan tíma og loksins þegar það birtist, mátti sjá að þar fæddist lítil mús.  Búið var að grafa hugmyndina um fyrningu, en gert var ráð fyrir næstum tvöföldun á veiðigjaldi, en það var ekki há upphæð þar sem gjaldið var mjög lágt.  Veiðigjaldið yrði semsagt minna en tíundi hlutinn af þeirri upphæð, sem tíðkaðist í leigu á kvóta á milli aðila eða örfá prósent af varanlegri sölu á kvóta.  Svo var gert ráð fyrir stækkun á strandveiðipotti og sveitarfélagapotti.  Svo var gert ráð fyrir leigupotti fyrir fisk, sem yrði leyfður sértaklega sem viðbót við heildarkvóta.  Sá fiskur yrði leigður út af ráðuneytinu og peningar færu í ríkissjóð og til sveitarfélaga í einhverjum hlutföllum. – Og svo voru þrengingar á framsalsrétti með einhverju orðalagi.

Þá var komið að lokakafla málsins, meðferð þingsins.  Mörgum sögum fer af þeim málum og öllu því þrasi, sem þar átti sér stað.  Tekist var á um málin í marga klukkutíma og aðeins þingverðir vita hverstu marga.  Ritari hefur ekki lokaeintak í höndum, en verður bara að reiða sig á fréttir í dagblöðum.  Skemmst er frá því að segja, að litla músin sem fæddist með frumvarpi ráðherra, sbr. að ofan, var nú tekin og barin og klippt svo nú var bara eftir beinagrindin og feldurinn af músargreyjinu.  Veiðigjaldið var lækkað, innihaldið í pottunum minnkað, leigupotturinn lagður niður, en samningstíminn haldinn áfram 23 ár eða 15 + 8.  Og þó var kvartað yfir því hvað hann væri stuttur.  Atlaga var gerð að takmörkunum á framsalsrétti og nýtt orðalag skrifað.  Þegar svona er komið sögu er það alveg á mörkum þess, að hægt sé að skrifa um þetta án þess að fyllast undarlegum kenndum og spurningum.  Hver sjórnar þessu landi?  Hver á að stjórna þessu landi?  Og lágkúran endilöng. Hvers konar þing er þetta?  Er það haldið sjálfseyðingarhvöt? Ef ásetningur um að afhenda völdin einhverri annarri stofnun í landinu?

Og ákveðnir þingmenn eru óþokkar.  Þeir eyðileggja það sem þeir koma nálægt.  Þetta minnir á stríðin í Grikklandi til forna.  Sérstaklega nokkrir þingmenn Sjálfstæðisflokks og fáeinir í Framsóknarflokki eru ekki húsum hæfir.  Það var hamrað á því, að í umræddum málatilbúnaði væri atlaga gerð að sjávarútvegi.  Og það endurtekið og enn og aftur sagt á pínulítið annan hátt.  Auðvitað er það haugalýgi.  Það má segja, að viss atlaga hafi verið gerð að forréttindastöðu fárra útgerða, en viss búbót undirbúin fyrir aðrar útgerðir, sérstaklega í dreifbýli og þarmeð endurhafning fiskvinnslu í hálfdauðum byggðum.  Auk þess átti að stefna að annarri ráðstöfun á litlum hluta af hagnaði útgerða, þ.e. til ríkissjóðs.  -  Þetta frumvarp ráðherra var kallað litla frumvarpið, en það var nokkurs konar forleikur að stærra frumvarpi, sem taka á fyrir í haust.  En úr þessu virðist allt stefna í stórátök eða slagsmál í haust. – Sá sem þetta ritar beinir því til lesenda, að þetta mál allt verði sett í þjóðaratkvæðagreiðslu.  Það er mannskemmandi og forheimskandi að taka þátt í þessu.  Og kostnaður af málinu hlýtur að vera mikill og hann er fórnarkostnaður, sem ef að líkum lætur fer í vaskinn – nema málið verði tekið fyrir í þjóðaratkvæði. -  Ritari hefur heimildir fyrir því, að menn frá LÍÚ hafi beinlínis setið um þingmenn meðan á lokaumfjöllunum stóð.  Þá er nú orðið stutt í að send sé handrukkarasveit á vettvang.

 Hvað er að Árna Pál Árnasyni? Af hverju gengur hann ekki til þess verks að setja bönkunum siðferðisreglur? Hann hefur rétt minnst á bankana, en bara rétt svona þegar hann vara að snúa sér við. Við megum ekki láta bankana verða aftur eins og þeir voru, en þess eru nokkur merki, að þeir séu á þeirri leiðinni. Græðing hefur tekið völdin og starfsfólk bankanna er farið að starfa eftir afkastakerfum. Alveg eins og var í Bandaríkjunum þegar Enron og Word.com voru að smyrja peningum á helstu stjórnendur þeirra banka. Eða í bankakerfinu okkar fyrir hrun.

Það er sárt að fá martröð. Þá er sem óvættur sitji á brjósti manns svo liggur við köfnun.  Hún er mara og er ekkert gott um hana að segja. Henni er lýst í gömlum bókum og sjálfur Snorri gerði henni skil. Fólk leitast við að lifa með þeim lystisemdum, sem því stendur til boða. En kjörin kreppa að og þyngsli eru oft óbærileg. Þá örlar oft fyrir óvætti, jafnvel í dagsbirtu, en eðlið er óþekkt. Hún íþyngir fólki og rýrir kjör þess, mat og húsaskjól. Það hefur engin meðul til að verjast þar sem  maran er staðleysa og hlutleysa en heimkynni eru óland.

Fólk berst við að koma börnum til manns og aldir hefur tekið að mynda velferð, sem er tryggð með lögum settum af kjörnum fulltrúum. En þeir eru ekki allsráðir og hendur þeirra bundnar. Böndin eru illa sýnileg, en margir vita af þeim. Þeir eru eins og vængstýfðir fuglar, en fiðrið skýlir fötluninni. Þeir eiga að sjá hvar vandamálin eru upprunin, en landið er sem fley í sjó, sem er stundum lygn en oftar ólgusjór. Hvernig má ráða örlögum sínum í heimi þar sem ósýnileg öfl ráða vindum og straumum?

Við sjáum stjörnurnar glitra, en við stjórnum þeim ekki og eðli þeirra er sem lokuð bók. Fólk getur ekki skilið allt og fræðingar geta ekki miðlað dýpsta eðli. Nærheimurinn er hnattrænn, en það er skammt síðan menn urðu þess áskynja. Fólk á torvelt með að ráða í reglur, sem um hnöttinn gilda. Hvaða fulltrúar eiga að setja þær?

Ungdómurinn hefur meiri áhuga á heiminum en þeir eldri höfðu þegar fjarlæg lönd voru bara á kortum.  Nú má ferðast heimshorna á milli, ef maran hindrar ekki. En ungt fólk mótmælir hnattrænum viðskiptum og óeirðir verða við fundarstaði heimsráðamanna. Hvers vegna? Og þeir funda á torsóttum stöðum til að forðast reiða æskuna, sem lifir við forréttindi.

Æskan mótmælir framförum, sem hinir eldri telja aflétta möru fátæktar. Hverju er mótmælt? Ódýr tól eru keypt frá Kína, eða kiwi frá Ástralíu og bananar frá Afríku. Allt eru það góð mál eða hvað? En æskan efast? Hvers vegna eru andstæðar skoðanir á heimsmálum? Hvers höfum við farið á mis og hvar? Orðið „globalization“ er oft skattyrði. Við þjáumst af þekkingarskorti og kunnum ekki að ráða í málin. 

Æskan berst við skugga af óræðum púkum. Hvað eiga oddar heimsins að gera á fundum? Þeir eru skammaðir fyrir alheimsviðskipti og vita ekki hvað æskan á við. En hún er vel upplýst. Lesa má á mótmælaspjöldum, að Afríka sé mjög skuldug álfa, en yfirstéttir álfunnar eiga meira fé en nemur öllum skuldum. Hvar er féið? Það er á aflandsreikningum! Aflandseyjar er orð, sem læðst hefur inn í íslenskt mál. Hvar eru þær? Bankastjórar ræða um þær og nýverið bauð hópur Íslendinga í tryggingafélag. Þeir áttu aflandskrónur, en Seðlabanki taldi þær óhreinar. Voru tormerki á að taka við féi frá Íslendingum?

Við setjum ekki lög um að ólöglegt sé Íslendingum að eiga fé á aflandseyjum, en skattalög kveða á um skattskyldu. Nei, mest af féi á aflandsreikningum er ekkert gefið upp og ekki skattað. Og fyrirtæki þar gefa ekkert upp, engum, aldrei. Jahérna. Önnur veröld. Leit að upplýsingum leiðir í ljós, að fjórðungur allra peninga heims eru á aflandsreikningum og þriðjungur heimsviðskipta fer um aflandsreikninga á einhverju stigi. 5-10% sitja þar eftir. Menn taka umboðslaun, opin eða óþekkt. Í verðútreikningum má sjá þau, en önnur eru greidd í útlöndum og þau fara gjarna til aflanda.

 Nú nálgumst við kjarna málsins. Utan okkar heims er annar, sem geymir ókjör peninga og hann er óhemju valdamikill og er huliðsheimur. Hann stjórnar að miklu leyti heimsviðskiptum með vörur. Og óþekktir menn eru með fingur í málum og taka toll af hverju sem er, te, hveiti, jurtaolíum eða banönum. Um sumt eru gömul sambönd frá nýlendutímum. Þessvegna eru aflendur í Englandi og Hollandi. City í London geymir aflendu, gamla möru, með loðnar hendur og hala og er gírug.

Og óskráðar reglur eru eins og boðorðin tíu, meitluð í stein. Þau gilda í bönkum okkar sem bankaleynd. Þar hafa útrásarmenn lært sína óknytti og þangað sækjast þeir sér um líkir. Þrátt fyrir hvatyrði um gagnsæi ríkisins er bankaleynd. Hún er eins heilög og orðin, sem Móses veitti viðtöku á fjallinu. Tveir bankaráðherrar hafa ekki þorað að leggja í helgidóminn. Pólitísk ungmenni ákalla leyndina eins og helgitákn, en almenningur er opin bók um allt. Mara eins er tiltrú annars.

Hundruð aflanda eru til. Víkingar okkar líta til þeirra með velþóknun og eftirsókn og senda þangað ofurfé. Og „sérstakur“ glímir við ráðgátuna. Við lifum í heimi, þar sem lög gilda, en svo er annar sem ofurfé og vald geymir, og hann er sem alheimsmartröð. Þar eru hrútarnir skornir og þaðan kemur fé til kaupa á eiturlyfjum. Æskan okkar veit, að fátækir í Afríku fá minna en fimmtung bananaverðs í sinn hlut, en loðnir fingur hirða bróðurpartinn og hann fer til aflanda. Og æskan mótmælir, en hrópin heyrast varla. Og við spyrjum hvort rétt sé að vera á móti heimsviðskiptum? Eigum við að fara út á götu og marsera með ungdómnum? Hvernig stendur á því að alþjóð þorir ekki í möruna, sem heldur fólki í greipum sínum og sýgur blóð okkar?

Hvernig stendur á því, að stjórnvöld sjá ekki dyrnar, sem liggja að alþjóðakapitalinu eins og opin á rottuholum. Það er bankaleyndin, en þar er hið hættulega svarthol, sem sogar peninga til sín. Peninga, sem eru á leiðinni út úr íslensku fjármálakerfi og sækist í forréttindasollinn eða til aflandanna í því skyni að forðast sköttun og ná ávöxtun í rólegheitum og geta svo komið fram til að fjárfesta í lúxus eða í girnilegum fjárfestingarkostum í fjárvana löndum eins og Íslandi.

Okkur Íslendingum er ekki sama hvað gert var við Icesave peningana árið 2008, stuttu fyrir bankahrunið. Við heyrðum frá Bretlandi, að forsætisráðherrann Brown ræddi um, að stórar upphæðir hafi verið fluttar úr bönkum í Bretlandi yfir á reikninga í útlöndum. Það fór fyrir brjóstið á þeim, augljóslega, vegna þess að þeir vissu, að bankarnir íslensku voru hrundir og væru ekki borgunarhæfir fyrir innistæðum á Icesave reikningum í Bretlandi. - Og svo settu þeir hryðjuverkalögin á okkur til að – stöðva frekari flutninga á peningum eða verðmætum, væntanlega, úr Bretlandi til annarra landa. – Þetta mátti lesa nokkurn veginn úr úr orðum Brown og Darling.

Nú er komið að ögurstundu hjá okkur á Íslandi. Við eigum að greiða atkvæði um það hvort við eigum að undirrita Icesave III samninginn, sem kom frá þinginu. – En það skiptir máli hvað varð um Icesave peningana, sem voru fluttir frá Bretlandi stuttu fyrir hrun. En það voru líka Kaupþing peningar, sem Brown mun hafa átt við, en það er annað mál. – Svo hvað varð um Icesave? Það er hin knýjandi spurning. Og við fengum lítið að vita frá stjórnvöldum. Þrátt fyrir háværar raddir innanlands. – Nei. Þetta er ekki sanngjarnt.

Og svo fáum við fréttir frá Bretlandi um málið. Í fyrradag birtist í The Telegraph frétt um að SFO ætli að rannsaka Landsbanka Íslands, sem hrundi en skuldaði breskum lánadrottnum 2,3 milljarða punda. Það eru tæplega 500 milljarðar, takk fyrir. – Lesa mátti í athugasemdum, sem voru augljóslega skrifaðar af mönnum, sem voru vel að sér um málin og líklega bankamenn. – Lesa mátti m.a. í eitthvað styttu máli:  – “SFO rannsókn beinist sérstaklega að dögunum og vikunum fyrir hrun bankans í október 2008. Rannsóknamennirnir eru sagðir hafa sérstakan áhuga á hreyfingum á peningunum, sem komu frá útibúum Landsbankans í Bretlandi stuttu fyrir hrun og yfirtöku ríkisstjórnar Íslands. 

SFO starfar í samvinnu með íslenskum rannsóknaaðilum á Íslandi og í Luxembourg þar sem Landabankinn hafði stórt útibú. Á Íslandi beinast rannsóknir einnig að “share support mechanism”, en þeir byggðust á lánum bankans til aðila til að kaupa hlutabréf í bankanum og þannig hafa áhrif á hlutabréfaverð. (kallað markaðsmisnotkun á Íslandi)  Hið sama átti sér stað í Glitni og Kaupþingi, sem voru stórir hluthafar í Landsbanka sem og skuldunautar eða lántakar jafnframt. Stærstu hluthafarnir í Landsbanka voru Björgólfur Thor Björgólfsson og faðir hans.

En tímasetningar skipta meginmáli. Ef Íslendingar segja já í kosningunum um Icesave þá er ekki víst, að SFO finni nokkuð. En ef svarið er nei, þá mun það finna eitthvað að öllum líkindum. Þ.e. ef Íslendingar samþykkja samninginn, þá geta rannsóknirnar stöðvast. – Ein er spurning, sem er á vörum íslensku þjóðarinnar.  Hvernig gátu bófar á Íslandi sveiflað svona upphæðum framhjá breskum yfirvöldum, sem hafa mikla reynslu í svonalöguðu? Þ.e. hjálparlaust og hugsanlega án þess að svindla – eða hugsanlega án þess að brjóta lög? En þá er spurning um lögin og ef um var að ræða svindl, þá hver var ábyrgur?

Flestum Íslendingum finnst, að allir ættu að vera tryggðir án tillits til staðsetningar. En þar sem við höfum sett á skatt til að dekka tjón, þá höfum við áhuga á að vita:  HVERT FÓRU PENINGARNIR? -

Þetta var stórkostlegt svindl og hugsanlega löglegt. Og með skelfilegum afleiðingum. Og hvernig stendur á því, að allir þátttakendur koma út úr leiknum angandi af rósum og hvers vegna slapp Landsbankinn þar sem við fengum ekki að vita hvert milljarðarnir af pundum fóru á síðustu dögunum fyrir hrun? Brown og Darling sögðu, að þeir hefðu beitt hryðjuverkalögunum af því að Landsbankinn var að flytja milljarða punda út úr Bretlandi.

Engar ákærur hafa komið fram gegn fyrrverandi bankamönnunum og öðrum starfsmönnum í Bretlandi. Hugsið um það. Þeir ganga í burt með rósailm þrátt fyrir SFO og aðra eftirlitsaðila í Bretlandi og þýska og íslenska eftirlitsaðila, rannsóknaaðila og umsýslumenn. (kannski man fólk á Íslandi, að bankastjóri Landsbanka kallaði Icesave algjöra snilld)

Vel á minnst. Íslendingar eru mjög óánægðir með það hvernig sóararnir pumpa peningum upp úr vösum þeirra og lifa sætu lífi sjálfir, en lögfræðingar eru eins um allan heim. Vissuð þið, að einn af stærri lánaaðilum er fyrirtæki í útlöndum, sem nefnist Burlington Loan Management Limited, skráð á Írlandi. – Það er synd hvað Íslendingar lesa lítið bresku pressuna og hvað Bretar lesa lítið íslensku pressuna.”  -

Eyjan fjallaði um  þetta mál á sunnudaginn var.  Þar segir, að Efnahagsbrotadeild bresku lögreglunnar (Serious Fraud Office) rannsakar nú tilfærslur á peningum úr gamla Landsbankanum síðustu daga og vikur áður en hann féll. Sérstaklega leikur henni hugur á að vita hvað varð um féð sem hafði safnast inn á Icesave-innlánsreikninga í Bretlandi. Þetta kemur fram í Daily Telegraph í dag.  Þar segir einnig að rannsóknin fari fram í samvinnu við yfirvöld í Lúxembúrg og á Íslandi. - Og svo mátti lesa: - ”Björgólfur Thor gerir athugasemd við úttekt Eyjunnar um nýliðna helgi.” - Jahérna.

- Þar var til dæmis um að ræða sjö milljarða króna yfirdrátt, sem var virkjaður eftirmiðdaginn 6. október 2008, í þann mund sem Geir Haarde forsætisráðherra ávarpaði þjóðina í beinni útsendingu og bað guð að blessa Ísland. Einnig var ákveðið fáeinum dögum fyrir fall bankans að Straumur skyldi kaupa af honum fjögur dótturfélög í því skyni að bæta eiginfjárstöðu Landsbankans. Landsbankinn veitti Straumi 20 milljarða króna lán til þessara kaupa, en af þeim varð aldrei þar sem Landsbankinn féll áður en þau hlytu samþykki fjármálaeftirlits viðkomandi landa.

Samtals fékk því Straumur um 27 milljarða króna að láni frá Landsbankanum síðustu dagana fyrir fall hans.  Björgólfur Thor Björgólfsson var stjórnarformaður Straums og ásamt föður sínum stærsti eigandi Landsbankans.  Ennfremur hefur komið fram að Fjármálaeftirlitið (FME) gerði ítrekað athugað athugasemdir við hvernig Björgólfur Thor og fyrirtæki á hans vegum voru skilgreind í bókum Landsbankans. FME taldi að skilgreina ætti Björgólf Thor og fyrirtækin sem „venslaða aðila,“ en samkvæmt þeirri skilgreiningu voru lán til Björgólfs og félaga hans komin langt umfram lögboðin mörk.  Björgólfur var jú formaður stjórnar Straums svo ekki féll eplið langt frá eikinni.

Þá veit maður nokkurn veginn um 27 milljarða. Sjónvarpið hafði viðtal heilmikið við Björgólf Guðmundsson fyrir líklega tveimur árum. Þar var hann spurður um Icesave peningana, en hann sagði, að eir hefðu verið notaðir til að borga skuldir. Ekki minntist hann á Straum. Svo var sjónvarpsþáttur fyrir tæplega tveimur árum, en þar voru sjónvarpsmenn með viðtal við Björgólf Thor í London. Hann vara spurður um Icesave, en hann skammaði seðlabankastjórann þáverandi, Davíð Oddsson, fyrir að hafa ekki reitt fram 200 milljón pund til þess að unnt væri að breyta útibúum Icesave í dótturfélög í Bretlandi, en þá yrði íslenska ríkið ekki ábyrgt fyrir Icesave peningunum.  Björgólfur útlistaði hvernig þeir biðu og biðu í London eftir svari Seðlabanka Íslands um peningana, en ekkert gerðist. Þóttist minn maður svekktur vegna þessa.

27 milljarðar eru ekki nema 5% af heildardæminu 2,3 milljarðar punda. Svo fóru einhverjir peningar í að borga eldri lán skv. Björgólfi Guðmundssyni. En það er nokkuð ljóst, að þessi hreina snilld dró inn peninga, en á þessum tíma voru þeir gull þar sem mikill lausafjárskortur var farinn að gera vart við sig. Já, og ef peningarnir væru ekki nógir, þá bara opna ný útibú í öðrum löndum. Þannig átti dæmið að ganga fyrir sig, að því er virðist. Þá væri þetta sama dæmi og hjá Maddox hinum ameríska. Hann er nú í steininum í Bandaríkjunum með lífstíðardóm eða meira. Þeir amerísku voru fljótir að afgreiða þann mann eftir að upp komst um hann að safna sífellt meiri skuldum þangað til blaðran sprakk. Landsbanki Íslands yfirbauð sambærilegar sparibækur í Bretlandi með háum vöxtum. Engin merki hafa sést um það, að bankinn hafi haft útlánamöguleika á peningunum fyrir enn hærri vexti. Það hefði verið eina ábyrga leiðin til að taka á móti Icesave peningum og sífellt meira. Til allrar guðs blessunar þá tókst þeim Landsbankamönnum ekki að opna ný útibú í öðrum löndum. Þá hefði Icesave dæmið litið virkilega illa út og Ísland hefði auðveldlega getað orðið gjaldþrota. – En:  – “Guð blessi Ísland”. -