Svo sannarlega. Forgangsatriðin hjá okkar snarklikkuðu þjóð voru ömurlega augljós á nokkrum vinnustaðafundum sem ég sótti fyrir Lýðræðisvaktina fyrir kosningar.

Palísander- og parketlagðar hallir banka og einkafyrirtækja eru prýddar pússuðu stáli, gosbrunnum og glerbeljum, migið er í marmaraskálar gullslegnar og hámenntaðir sælkerakokkar matreiða miðausturlenska fjúsónfiskrétti ofan í mannskapinn.

Svo fer maður upp á Landspítala. Á hjúkrunarheimili. Þar er öldin önnur. Hurðir og gluggar að grotna niður. Sjúklingar liggja í rúmum úti á göngum eins og rollur á leið til slátrunar. (Og já, þetta er elsku pabbi minn, sem þarna liggur).

 Þessi myglumynd af nágrenni gjörgæslunnar skýrir sig sjálf…

Í matsal Landspítala voru á boðstólum bjúgu og kartöflur í uppstúf með dósabaunum og sultuslettu.

^“16Af ávöxtum þeirra skuluð þér þekkja þá. ¹⁵Varist falsspámenn. Þeir koma til yðar í sauðaklæðum en innra eru þeir gráðugir vargar“*

Hve ömurlegur vitnisburður um byggingameistara „nýja Íslands.“ Undir og í eigin rass hlaða þeir lúxus og lostætum. Hinum ungu, öldnu, og sjúku „gefa þeir höggorma og steina í stað fiska og brauðs.“

“When doctrines are calculated to feed the pride and vanity of men, to get money, and gain applause, to serve their own interests, and gratify men’s lusts and passions, they may be easily discerned who they are, and from whence they come.“
(J.Gill’s Exposition)
*Matteusarguðspjall 7:15, 16.

Eins og ég skrifaði í gær, er sú staðhæfing að „enginn hafi sagt það sem fólkið þurfti þá að heyra…að undirstaða lífskjaranna var froða“ tilraun til sýndarraunveraleikaframleiðslu í huggulegri útgáfu en hinni ekta.

Fjöldi manns var til frásagnar um froðuna, það bara vildi enginn hlusta á sendiboðana. Vandamálið var og er að grundvallarhugmyndir lýðræðisþjóðfélaga um hlutverk fjölmiðla, “sem felur [m.a.] í sér aðhaldshlutverk…að fjölmiðlar leitist við að vernda borgarana fyrir misbeitingu valds, svo sem með því að veita stjórnvöldum og fjármálalífinu aðhald“ eru ósamræmanlegar við hugmyndir peningavaldsins það varðandi.

Og alvarlegasta vandamálið er, eins og Andrés Magnússon, geðlæknir ritaði í greinum sínum um gjaldþrota Ísland, sem hann hvergi fékk birtar, að  „svo lengi sem eigendur banka ráða örlögum fjölmiðla mun óháð gagnrýnin umræða ekki eiga sér stað…” því peningavaldið, sem á fjölmiðlana, bannar öll sannindi, nema sín eigin.

Sbr. eftirfarandi sannleikskorn úr gullfiskabúrinu:
„Þið eigið ekki að vera að gagnrýna bankana og gera athugasemdir við bankana, þið eigið að standa með okkur.“ Birna Einarsdóttir, fv. framkvæmdastjóri markaðs- og sölusviðs Íslandsbanka og núverandi bankastjóri Íslandsbanka, í samtali við ritstjóra Mbl. árið 2006.

“Það er skylda ykkar að hjálpa okkur…“ Bankastjóri Landsbankans við ritstjórnarfulltrúa á Morgunblaðinu þegar hann amaðist við því að blaðið segði frá gagnrýni erlendra greiningaraðila á íslensku bankana. „Hlutverk íslensku fjölmiðlanna átti  að “vera fólgin í því að svara erlendri gagnrýni [úr erlendum matsskýrslum er innihéldu óþægilegan sannleika] fyrir bankana, ekki flytja hana óbreytta.

„Forsvarsmenn fjármálafyrirtækjanna gripu líka til hótana og reyndu beinlínis að þagga niður í fjölmiðlum sem gagnrýndu þau eða fluttu fréttir af erlendri gagnrýni. Íslandsbanki dró mjög úr auglýsingum…þegar Mbl. greindi frá hinni erlendu gagnrýni. Forráðamenn einstakra fjármálafyrirtækja beittu gjarnan hræðslurökum og héldu því fram að Mbl. væri að „kynda undir“ óróa á fjármálamarkaðnum eða „auka á erfiðleika“ á markaðnum.“ „Svo lengi sem eigendur banka ráða örlögum fjölmiðla mun óháð gagnrýnin umræða ekki eiga sér stað”:

“Sumir stórleikaranna á sviðinu í aðdraganda bankahrunsins eru áhrifamenn í fjölmiðlaheiminum. Fjölmiðlasamsteypan 365 er enn að stórum hluta í eigu Jóns Ásgeirs Jóhannessonar sem átti stærstan hlut í Glitni [svona eins og Enron eigi New York Times]. Ráðning Davíðs Oddssonar, fyrrverandi forsætisráðherra og seðlabankastjóra, sem ritstjóra Morgunblaðsins [eins og Nixon hefði verið ráðinn ritstjóri Washington Post] og uppsögn margra reyndra blaðamanna þar sýnir hvernig eigendur fjölmiðla geta ráðskast með fjölmiðla ef þeim sýnist svo. Markmið þeirra virðist vera að ástunda skoðanafjölmiðlun og verja sérhagsmuni fremur en að tryggja faglega og sanngjarna umfjöllun. Formenn Samtaka blaða- og fréttamanna á Norðurlöndum hafa lýst yfir áhyggjum vegna þróunar fjölmiðla á Íslandi og segja vegið að rit- og tjáningarfrelsi hérlendis.” (áherslur undirritaðrar) RA, 8. bindi. 2010.

Þorsteinn Pálsson skrifar í Fréttablaðinu í dag: „Hrunið varð af því að slakað var á árvekninni fjórum árum fyrr. Enginn sagði það sem fólkið þurfti þá að heyra: Að undirstaða lífskjaranna var froða. Og það fer aftur illa ef enginn sammælist seðlabankastjóranum nú í að segja það sem allir þurfa að heyra.”

Að halda því fram að „Enginn sagði það sem fólkið þurfti þá að heyra: Að undirstaða lífskjaranna var froða” er hin fúlasta froða, og það frá manni sem var ritstjóri útbreiddasta dagblaðs á Íslandi.

Þorsteinn! Hundruð, ef ekki þúsundir Íslendinga SÖGÐU – skrifuðu, ortu, sungu, öskruðu -„það sem fólkið þurfi þá að heyra.” Vandamálið var bara það að þeir sem sögðu “það sem fólkið þurfti að heyra” voru úthrópaðir, ofsóttir, eineltir og þaðan af verra.

Fjölmiðlar – eins og t.d. sá sem þú ritstýrðir – vildu hvorki sjá né heyra sannleikann, eins og þann sem Andrés Magnússon geðlæknir (dásamlegt að það skuli þurfa geðlækni til að segja sannleikann um íslensk efnahagsmál) sýndi fram á og reyndi árangurslaust að koma í íslenska fjölmiðla, þ.á.m. Fréttablaðið undir þinni ritstjórn um jólaleytið 2007, til að benda á „skort á gagnrýninni umræðu um efnahagsmál: „Hér á Íslandi er aldrei gagnrýnin umræða um ‘Efnahagsundrið’ svokallaða, heldur er umræðan um hana alltaf jákvæð, oftast í mærðarlegum halelújatón, blandaðri þjóðerniskennd.”

Andrés sýndi fram á  að „eina útrásin” sem átti sér stað á Íslandi „var í lánadeildir erlendra stórbanka… Grein Andrésar, sem hann fékk hvergi birta,  nota bene – hvorki hjá þér né annars staðar – vísaði í opinber gögn frá Seðlabanka Íslands,  sem “sýndu hvernig skuldastaða Íslands hafði versnað jafnt og þétt frá því að útrásin, sem átti að hafa verið stórkostleg lyftistöng fyrir íslenskan efnahag, hófst… Því hefur verið haldið fram eftir hrunið að Ísland hafi verið orðið eitt af skuldugustu iðnríkjum heims þegar árið 2004. Það er ekki rétt. Ísland var ekki eitt af skuldugustu ríkjunum heldur það langskuldugasta, og ekki bara af iðnríkjum heldur af öllum löndum heims,  þróunarríki meðtalin… Ekki mátti sýna fréttamönnum neitt úr skýrslu Seðlabankans [sem sýndi þessa skuldastöðu Íslands], því Seðlabankamenn töldu að ekki mætti birta neitt sem veikt gæti tiltrú almennings á bönkunum. Reynt var að fá birt línurit úr þessari skýrslu í dagblöðunum, sjónvarpinu, stöð 2, heimasíðu HÍ, HA og miklu víðar án árangurs. Við lestur Seðlabankaskýrslunnar mátti sjá að munurinn á þeirri mynd sem fjölmiðlar drógu upp og á raunverulegu ástandi var himinhrópandi, áþekkur því sem var í kommúnistaríkjunum gömlu þar sem einokun var á fjölmiðlun. Reyndar hafa allar alræðisstjórnir byrjað á því að ná einokun á fjölmiðlun, eftirleikurinn er auðveldur… Svo lengi sem eigendur banka ráða örlögum fjölmiðla mun óháð gagnrýnin umræða ekki eiga sér stað… Það er óþarfi að taka fram að engin vitræn umræða hefur farið fram um þessi mál í íslenskum fjölmiðlum.” (RA 8.208)

Akkúrat. Ekki þá og ekki síðan. Í raun virðist sem  Þríeyki fjármálafyrirtækjanna, flokkanna og fjölmiðla, sem mesta ábyrgð ber á íslenska efnahagshruninu, hafi tekið samstillta ákvörðun um að forherðast í stað þess að sýna iðrun og yfirbót.  Gagnrýnin á þessa hópa á jafnvel betur við nú en kortéri eftir hrun: „Íslenskir fjölmiðlar eru í kreppu en ef einhver gerir athugasemdir við vinnubrögð þeirra er sá hinn sami annaðhvort hunsaður eða gerður tortryggilegur. Það er líkt og hugrekki þurfi til að taka þátt í lýðræðislegri umræðu á Íslandi.”(Gunnar Hersveinn, FB 2009)

Þeir, sem nú voga sér að „segja það sem fólk þarf að heyra,” fá ennþá sama fjandskapinn og eineltið, bara í annarri útgáfu – „eeehh þú ert svo neikvæð…geturðu ekki horft fram á við…” – eins og við eigum í alvöru að byggja framtíð íslensks þjóðfélags á afneitun og staðreyndafælni.

Það breytist ekkert ef ekkert breytist. Íslendingum virðist ómögulegt að skilja það.

I – Þjóðfélagsumræða á Íslandi er í nákvæmlega sama tón og hún var á tímum “útrásarinnar [btw, eina útrásin sem átti sér stað var í  lánadeildir erlendra banka]  í “mærðarlegum halelújatón, blandaðri þjóðerniskennd” eins og Andrés Magnússon, geðlæknir orðaði það.

Nákvæmlega sama hliðin á þjóðrembunni – rétt eins og gagnrýni á nýju fötin íslenska keisarans fyrir hrun átti að vera runnin undan rifjum abbó og illgjarnra útlendinga eru post-hrunvandræði Íslendinga ekki heldur þeim sjálfum að kenna, heldur vondu útlendingunum – erlendum sparifjáreigendum, (sem gerðu þau mistök ein að treysta skrumi og lygum Íslendinga) og „erlendum hrægammasjóðum.“

Fjölmiðlum þykir ekkert athugavert við lýðskrum og lygar hrunsflokkanna. Þeir eru uppteknir við að flytja fréttir af skoðanakönnunum og af því hverjir eru að unnu kappræður (hvað kappræðurnar eru um – eða EKKI um, sem ef til vill er mikilvægara – skiptir ekki máli). Megineinkennin á umfjöllun íslenskra fjölmiðla (mínus Kastljós)  um mikilvæg þjóðfélagsmál eru þau sömu og  á „viðbrögðum íslenskra fjölmiðla við  [erlendum] gagnrýnum skýrslum…greint var stuttlega frá gagnrýninni… og Lítil viðleitni er af hálfu fjölmiðlanna til að greina gagnrýnina með sjálfstæðum síðan leitað viðbragða annars vegar hjá stjórnmálamönnum og hins vegar forsvarsmönnum bankanna…Viðtöl og fréttatilkynningar [eru] algengustu heimildir fyrir fréttum af fjármálastofnunum…“

Gæðamat frétta:  „Í 38% tilvika er niðurstaðan matsins sú að engin sjálfstæð efnisöflun hafi farið fram og í samtals 80% tilvika er sjálfstæð efnisöflun lítil eða engin. Samkvæmt þessu mati er engin greinandi umfjöllun í 53% tilvika.“

Mafía X stofnar Flokk X
Mafía X og Flokkur X ræna auðlindum þjóðarinnar
XX nota ránsfenginn til að sölsa undir sig valdastofnanir hennar og fjölmiðla
XX kaupa skoðanakannanir sem spyrja hvort kjósendur ætli að kjósa Flokk X eða Flokk X
XX fjölmiðlar flytja “fréttir” af skoðanakönnununum með þeim niðurstöðum að kjósendur ætli að kjósa Flokk X eða Flokk X
XX fjölmiðlar halda “kosningaumræður” með þátttöku þeirra flokka “sem líklegastir eru samkvæmt skoðanakönnunum XX” að fá mann á þing.
Kjósendur kjósa Flokk XX
Veltið upp úr drullupollinum og endurtakið.

…af því við nentum aldrei að fylgja unnum sigri eftir. Í raun og veru erum við í eðli okkar sú þjóð sem unir sér best í gapastokknum“
Halldór Laxness, Salka Valka – Fuglinn í fjörunni

“Almenn skynsemi er ekki svo almenn”
Voltaire

“Það frelsi sem máli skiptir felur í sér frelsi til að breyta sem borgarar sem láta að sér kveða og tekið er mark á, fremur en að lifa sem stríðalin, velklædd neysluþý sem vilja láta skemmta sér án afláts.“
Amartya Sen, hagfræðingur

“Ég er búinn að fylgjast með þessu í 50 ár. Þetta er ógeðslegt þjóðfélag, þetta er allt ógeðslegt. Það eru engin prinsipp, það eru engar hugsjónir, það er ekki neitt. Það er bara tækifærismennska og valdabarátta.”
Styrmir Gunnarsson, fv. ritstjóri Morgunblaðsins

“Þjóðarsálin hefur ekki losnað við…inngróna viðurkenningu á endalausri kúgun. Hún kyssir vöndinn ítrekað – ár eftir ár, áratug eftir áratug – í þögulu þakklæti og með furðulega ómengaðri virðingu fyrir kúgara sínum. Þegar Íslendingar lýstu sig sjálfstæða þjóð árið 1944 var það í raun aðeins formbreyting – þeir skiptu um kúgara. Skiptu úr erlendri kúgun yfir í innlenda kúgun.  Við vorum þjóð í hlekkjum hugarfarsins og erum enn…  Það var eins og Íslendingar gætu ekki ímyndað sér líf án kúgunar í einhverju formi. Og þeir kölluðu meira að segja kúgunina stundum “frelsi”  Halldór Laxness varði allri ævinni í að benda á þetta í bókum sínum.“
Lára Hanna, Kúguð þjóð í tilvistarkreppu 19.6.2010

„Hvernig getur nokkur hugsandi, skynsöm, samfélagslega þenkjandi manneskja X-að við D  – eða B…? Það er mér hulin ráðgáta. Við megum aldrei gleyma því að flokkurinn ræður – ekki fólkið.”
Lára Hanna, Að fortíð skal hyggja 13.5.2010

Mér finnst fullkomlega absúrd að horfa á forkólfa stjórnmálaflokkanna blaðra fram og til baka um auðlindamál og þjóðartekjur. Ég get nefnilega ekki ímyndað mér fulltrúa, t.d. olíuauðugra ríkja, svo sem  Bandaríkjamanna og Arabaþjóða,  skeggræða um olíu án þess að fyrir liggi hvað olíutunnan kostar því söluverðið væri leyndarmál.

Þetta þykir engum athugavert (ekki einu sinni Pírötum). Hægt að komast í gegnum tveggja klukkutíma sjónvarpsþátt um auðlindir án þess að málið beri nokkurn tíma á góma! Afsakið, en ég hreinlega SKIL ekki hvernig hægt er að hafa vitræna umræðu um tekjur af auðlindum ef það er leyndarmál hverjar tekjurnar eru, vegna þess að stjórnvöld hafa ákveðið að leynipukrast með söluverðið. Í þágu einhverra einkafyrirtækja.

Ég er búin að senda hvern tölvupóstinn eftir annan til Landsvirkjuna, til atvinnuvegaráðuneytisins, í leit að svari um með hvaða lagaheimild stjórnvöld neita að veita almenningi upplýsingar um söluverð auðlinda (raforku) til erlendra einkafyrirtækja. Fyrst fékk ég það svar frá Landsvirkjun að verðið væri leyndarmál því “um trúnaðarmál” væri að ræða milli Landsvirkjunar og vk. einkafyrirtækis. Sem auðvitað svaraði ekki spurningu minni um með hvaða lagaheimild stjórnvöld liggja á þessum upplýsingum, svo ég endursendi fyrirspurnina og fékk þetta svar: “Ástæðan fyrir að um trúnaðarmál er að ræða er að Landsvirkjun selur raforku á samkeppnismarkaði.”

Aha. Eru Bandaríkin ekki álitin “samkeppnismarkaður“? Er heimsmarkaðurinn fyrir olíu ekki talinn “samkeppnismarkaður“? Hvorki Arabaþjóðir né Bandaríkjamenn virðast þó telja nauðsynlegt að halda olíuverði leyndu.

Undir hvaða undantekningar upplýsingalaga  (eða annarra laga) fellur heimildin til að synja íslensku þjóðinni – eiganda þessara auðlinda – um þessar upplýsingar, neita um þær vegna þess að íslenskum stjórnvöldum er svo umhugað um að hjálpa einkafyrirtækjum að vernda samkeppnisaðstöðu sína! Eru það lögmætir verndarhagsmunir fyrir íslensku þjóðina? Hvaða þjóðir aðrar (en vanþróaðar 3heims helholur) halda leyndum frá almenningi upplýsingum sem þessum?

“Það er óþarfi að taka fram að engin vitræn umræða hefur farið fram um þessi mál í íslenskum fjölmiðlum,” skrifaði Andrés Magnússon geðlæknir (mikið ofboðslega er annars kaldhæðnislegt að það skuli þurfa geðlækni til að reyna að troða efnahagssannindunum ofan í þjóðina)  árið 2007 um fjársvikalygarnar sem fjölmiðlar framreiddu hráar ofan í landsmenn á meðan sannleikurinn lá einmana og yfirgefinn á vefsíðu Seðlabankans. Ergó og amen, anno 2013.

Þjóðin gaf ræstitæknum tækifæri til að þrífa eftir hrunspartíið, en greinilega vildi hún bara láta hella úr öskubökkunum og tína upp bjór- og brennivínsflöskurnar áður en hún byði í næsta partí. 2013 – Nunc est bibendum!