Það má vera að samstaða jafnaðarmanna sé ekki mikil nú um stundir. Jafnaðarmenn buðu fram í a.m.k. þremur framboðum fjórum ef við teljum Vinstri græna með.

Hvers vegna?

Ég fór að velta þessu fyrir mér sérlega eftir samskiptaskrif mín við bitra þátíðs stjórnmálamenn.  Þeir eru reyndar úr öðrum stjórnmálahreyfingum en Bjartri Framtíð, og Lýðræðisvaktinni, en hamast daglega yfir því að formaður Samfylkingarinnar axli ekki ábyrgð og segi af sér!
Það er eins og þessir álitsgjafar átti sig ekki á því að forysta hvers flokks er ákveðin af félagsmönnum. En Þórðargleði þeirra fer með himinskautum – enda sjálfir margreyndir flokksflækingar.

-
Klofningur jafnaðarmanna hefur reyndar verið harmsaga í heila öld. Það væri því rannsóknarefni að kanna hvort hafi vegið meir, málefnalegur ágreiningur eða persónulegur metnaður.

Þó núverandi ríkisstjórnarflokkar eigi sér klofningssögu þá er hún styttri í senn og  menn hafa ratað heim á óðalið að lokum.

En verður hægt að sameina jafnaðarmenn undir einum hatti aftur?

Það fer eftir ýmsu. Í fyrsta lagi verður það ekki gert með þeim hætt að sameining eigi sér stað undir væng Samfylkingar eða annarra stjórnmálaflokka. Menn þurfa að koma að slíkri sameiningu með opnum huga og hreint borð.

Vil ég nú leggja til að fólk hittist sem telur sig eiga heima í stórum jafnaðarmannaflokki. Jafnaðarmannaflokki sem breiðir sig út frá miðju að vinstri félagshyggjuendanum.

Hafa menn þrek og þor í slíkt – eða verður hér borgaraleg stjórn fram á miðja öld.

Ég tek þátt í þeim samkvæmisleik að nefna ríkisstjórnir. Komandi ríkisstjórn hefur nú þegar fengið mörg viðurnefni en mér finnst viðeigandi að nefna stjórnina við þann stað þar sem Jónas frá Hriflu dvaldi um hríð. Svolítið salt í sár sjálfstæðismanna sem ekki fá forystuhlutverkið í þetta sinn.

En það hefur gerst áður:

14. september 1953 26. maí 1983. Steingrímur Steinþórsson.

26. maí 1983 – 8. júlí 1987     Fyrsta ráðuneyti Steingríms Hermannssonar

15. september 2004 – 15. júní 2006  Ráðuneyti Halldórs Ásgrímssonar
-

Ekki get ég staðist þá freistingu að tipla létt yfir almennan stjórnarsáttmála Hriflustjórnarinnar. Það er í sjálfu sér rannsóknarefni hversu ítarlegir stjórnarsáttmálar eiga að vera og má benda á stjórnarsáttmála fráfarandi ríkisstjórnar. Svo ítarlegur að hluti þingliðs Vinstri grænna treystu sér ekki að framfylgja honum. Skoðum:

Ríkisstjórnin mun leitast við að virkja samtakamátt þjóðarinnar og vinna gegn því sundurlyndi og tortryggni sem einkennt hefur íslensk stjórnmál og umræðu í samfélaginu um nokkurt skeið.

Það er svo sem alveg hægt að taka undir þessa góðu ætlan en spyrja má í leiðinni hverjir ólu á tortryggni – beittu miskunnalausu málþófi sem kyndingu.

Grunnviðmiðið er að ná fram leiðréttingu vegna verðbólguskots áranna 2007–2010 en í því augnamiði má beita bæði beinni niðurfærslu höfuðstóls og skattalegum aðgerðum. Um verður að ræða almenna aðgerð óháð lántökutíma með áherslu á jafnræði.[...]

Æskilegt er að nýta það tækifæri sem gefst samhliða skuldaleiðréttingu til að breyta sem flestum verðtryggðum lánum í óverðtryggð. Lækkun höfuðstóls nýtist þá til að koma í veg fyrir að mánaðarleg greiðslubyrði aukist verulega, jafnvel þótt lán verði greidd hraðar niður.

Hér koma í átta línum loforð Framsóknar- og Sjálfstæðisflokksins fyrir kosningar. Galopið almennt orðalag sem hver og einn getur skrifað undir.

En beðið verður með gagnrýnina uns útfærslan skýrist.

Jónas Kristjánsson gefur þessu ekki háa einkunn:

Þannig þurfi ekki að afnema lánavísitölu, því að góð efnahagsstjórn muni gera afnámið óþarft.

En þrátt fyrir allt tekur Hriflustjórnin við góðu búi. Eins góðu og kostur var eftir síðasta viðskilnað þessara flokka.

Þeim er hér óskað velfarnaðar.

Í félagsfræðinni eru stefnum og viðeigandi ismum skipt  á sögulega tímalínu. Þannig varð upplýsingaöldin öld framfara og vísinda.

Merkileg tímamót hafa markast með tilkomu netsins. Öll samskipti eru hraðari og nánari. Nú eignast maður netvin án þess að hafa komið heim í stofu eða hist með kaffibolla. Jafnvel þekkist fólk ekki í raun á götu sem rabbar saman á vinalegum nótum á lyklaborði. Dæmi eru um að ástvinir hafi fyrst kynnst á netinu.

Ástæða fyrir því að ég er að nefna þetta núna er hversu öflugt netsamfélagið er. Félagsfræðilega mætti kalla þetta öld netsamfélagsins. Einn netvinur okkar Lára Hanna Einarsdóttir, frænka mín, deilir með okkur ljótri sögu. Sögu excelsverandarinnar þar sem farið er með fólk eins og hagtölu. Viðbrögð fólks á netinu varð þvílík að fyrirtækið 365 sá sér ekki annan kost en að draga uppsögn hennar til baka innan sólarhrings. Þannig er netið orðið að valdi, líkt og fjórða valdið, fjölmiðlar.
Ég sé fyrir mér að þessi öflugi miðill, netheima gætu orðið að öflugu upplýsinga- og eftirlitsaðili með almennri stjórnsýslu, jafnvel fellt heila ríkisstjórn. Það er því í raun endurtekning á því þegar prentmiðlar urðu að sterku afli samfélagsróms.

Ég er handviss að þetta er einungis byrjunin á merkilegum tímum, afli sem byrjar á lyklaborði almennings.

Þorsteinn Pálsson skrifar oft vel frá sínum Kögunarhóli. En bláa höndin slæmist á lyklaborðið:

Hér ýjar Þorsteinn Pálsson, fyrrverandi ritstjóri og ágætis álitsgjafi í aðra hönd, að fráfarandi ríkisstjórn og meirihluti hafi skautað framhjá slæmri stöðu ríkissjóðs og jafnvel fegrað stöðuna.
Hann að vísu rassskellir Sigmund Davíð og Bjarna, enda fyrrverandi fjármálaráðherra. Veit vel að ekki er hægt að vita ekki betur um stöðu ríkissjóðs.

En hvað sagði formaður Samfylkingarinnar viku fyrir kosningar?

Hér er ekki hægt að tala skýrar. Eins og kemur fram í fréttinni þá var Samfylkingin komin niður í tíu prósenta fylgi en það truflar Árna Pál ekki. Fyrirsögnin segir það sem segja þarf.

Vonandi heldur Þorsteinn Pálsson að lesendur séu ekki fífl og með gullfiskaminni.

Var maðurinn ekki að fylgjast með?

Verðandi heilbrigðisráðherra, Eygló Harðardóttir krafsar á hefðbundin þrashátt í virðingaverða viðleitni fráfarandi ríkisstjórnar -Aðgerðir gegn kynbundnum launamun- Því miður veifar ráðherrann verðandi röngu tré en öngu. Skoðum betur:

Fyrstu aðgerðir árið 2013

Fjármála- og efnahagsráðuneytið vinnur að gerð greiningar á jafnlaunaþróun meðal ríkisstarfsmanna. [...]  Ef ákveðið verður að ráðast í aðgerðir til að leiðrétta laun þótt kjarasamningar séu enn í gildi þarf að útfæra þær innan hverrar stofnunar fyrir sig, annað hvort með tímabundnum aðgerðum fram að endurnýjun kjarasamninga eða á grundvelli stofnanasamnings líkt og gert var við leiðréttingu á kynbundnum launamun innan Stjórnarráðsins í október síðastliðnum.

Nú er það svo að Eygló veit að ríkisstofnunum er skipt í nokkra flokka s.s. stofnanir í A-hluta, B-hluta. . allt aftur í D-hluta. Ekkert er eðlilegra en að byrja á hreinum A-hluta stofnunum s.s. spítölum. Það eru fyrstu aðgerðir eins og skýrt kemur fram. Rammaáætlanir hverrar stofnunnar segja svo til um, ásamt kjarasamningum hvernig það verður nánar útfært.

Eygló skrifar:

Nú um miðjan maí veit væntanlega enginn hver heildarkostnaðurinn verður.  Ekki einu sinni hvað varðar allar heilbrigðisstofnanir.   Ein ástæðan er t.d. að ákveðið var að hækka fjárframlög til heilbrigðisstofnana í rekstri ríkisins, en svo sleppt að gera ráð fyrir hækkun til stofnana sem reknar eru með þjónustusamningum.  Þar má nefna til dæmis stóran hluta öldrunarstofnana á landinu.

Hvað er málið, Eygló?  Svo dæmi sé tekið þá eru margar öldrunarstofnanir reknar af sveitarfélögum eða þriðja geiranum, frjálsum félagasamtökum.

Er ekki í lagi að byrja þar sem tökin eru heimalæg?

Er þetta rökræðurnar sem þú vilt að við tökum á næstunni?

Same old kallaprump?

Ekki fara í jakkafötin, Eygló.

Mörgum finnst eins og stuðningsmenn fráfarandi ríkisstjórnar rífi faríseaklæðin sín of snemma. Það þurfi að gefa formmönnunum frið til að semja.
Það er vissulega skoðun sem á rétt á sér – en menn mega nú hafa álit á gangi viðræðna og ummælum um stöðu ríkissjóðs.
Stefán Jón Hafstein, fyrrverandi borgarfulltrúi og formaður framkvæmdastjórnar Samfylkingarinnar ku hafa sagt:

„Afbrýðisemi nokkurra Samfóliða út í stjórnarmyndunarviðræðurnrar er að verða sjúk. Af því að væru þau í sömu sporum, væru þau í sömu sporum.“

Ekki tek ég þetta til mín en seinni setningin er áhugaverð. Hún er sennilega rétt. Þrátt fyrir álit umbótarnefnd flokksins um foringjaræði og nefnt er einnig í rannsóknarskýrslu Alþingis:

5 Um íslenska stjórnmálamenningu
Þau dæmi sem tekin hafa verið hér að framan um viðbrögð og verklag í íslensku stjórnkerfi eru til marks um ákveðna stjórnmálamenningu. Eitt einkenni hennar er að foringjar eða oddvitar flokkanna leika lykilhlutverk en hinn almenni þingmaður er atkvæðalítill. Um það segir íslenskur stjórnmála maður með langan feril úr pólitíkinni: „Auðvitað er það svo að flokksræðið
nánast í öllum stjórnmálaflokkunum hefur þróast í ofurvald foringjans og klíkunnar. Þess vegna er lýðræðið okkar svona brothætt og veikt og ég velti því fyrir mér hvort í rauninni þurfi ekki að stíga mörg sterk skref vegna þessarar reynslu til að tryggja sterkari stjórnmálamenn og minna foringjaræði.“

Og hver er svo höfundur þessara tilvitnanna? Enginn annar en — Eldmessa Guðna Ágústssonar (2009).

Fleiri hafa tjáð sig um foringjaræði:

Eygló Harðardóttir, úr Framsóknarflokknum sagði í umræðum í apríl 2010 um skýrslu rannsóknarnefndar Alþingis að jafn mikið foringjaræði tíðkaðist ekki erlendis og að hún myndi óska eftir að Framsókn innleiddi flata forystu, eins og tíðkast í Sænska umhverfisflokknum.[4]

Hér get ég heilshugar tekið  undir með Eyglóu (sem oftar) og vona að hún hafi í sínum ranni áhrif til þessara verka.

Verkurinn er að menn eru svo fljótir að gleyma.

Eitt er að takast á í stjórnmálum á málefnalegan hátt, annað að gefa til kynna að andstæðingurinn hafi “fegrað og falið” . Sá sem nú stýrir stjórnarmyndun hér á landi á í erfiðleikum með heiðarleikann. Líklegast vegna þess að hann veit og vissi betur. En hvernig get ég stutt þessar fullyrðingar?

Guðmundur Kjartansson, viðskipafræðingur er einn hógværasti bloggari landsins.

Hann skrifar:

Yfirlýsingar Sigmundar Davíðs Gunnlaugssonar um stöðu ríkissjóðs eru hreint yfirklór. Hver einasti einstaklingur sem eitthvað hefur fylgst með opinberri umræðu um skuldastöðu ríkissjóðs vissi að heildarskuldir ríkisins eru c.a. eitt stykki þjóðarframleiðsla eða sem nemur 10-12 milljörðum evra. Vaxtakostnaður hleypur á tugum milljarða, ca 80 milljarðar af snjóhengjunni og yfirdrættinum hjá AGS. Þá er það búin að vera þekkt stærð að afgangur af utanríkisversluninni dygði ekki fyrir þessum kostnaði. Þar vantar 60-80 milljarða árlega til að endar nái saman. Endilega, ekki fara út í þennan leikaraskap. Almenningur veit betur.

Í námskeiðinu Opinber Stjórnsýsla við Háskóla Íslands er nemendum kennt um fjárlagaferli. Það rímar ágætlega við skýringar Arnars Guðmundssonar, aðstoðarmaður fjármálaráðherra:

Áætlun í ríkisfjármálum til lengri tíma er rammaáætlun um markmið varðandi jöfnuð. Endurskoðuð áætlun ásamt forsendum fylgir fjárlagafrumvarpi hvers árs í heftinu “Stefna og horfur”. Þessi aðferð tryggir að Alþingi vinnur allar breytingar á tekjuöflun eða útgjöldum út frá þekktum forsendum varðandi markmiðin. Aukin útgjöld eða samdráttur í tekjum hefur þá til dæmis samsvarandi áhrif á markmið í ríkisfjármálaáætlun nema Alþingi samþykki síðar mótvægisaðgerðir til að viðhalda markmiðunum. Þingmenn vinna því ævinlega út frá opinberum og þekktum forsendum um bæði tekju- og útgjaldaáætlun í fjárlagavinnunni og þegar teknar eru ákvarðanir um önnur útgjaldamál. Fullyrðingar um að í langtímaáætlun í ríkisfjármálum hafi vantað einhver stór útgjaldamál eru staðlausir stafir í ljósi þess að slík útgjaldamál verða til í meðförum Alþingis sem hefur fjárveitingarvaldið og bætast við þekkta áætlun sem leggur grunnlínuna.

Það er því alvarleg ásökun að ýja að því að fráfarandi ríkisstjórn, auk Alþingis hafi fegrað stöðuna. Ef hann er að tala um “þriggja miljarða skekkju” þá er það krækiber í helvíti miðað við þann halla sem fráfarandi ríkisstjórn tók í arf.

Vonandi er Sigmundur Davíð maður meiri og dregur í land og upp í fjöru. Annað dregur úr trúverðugleika hans sem stjórnmálamanns.

Þetta er ansi stór fyrirsögn en ástæðan eru fyrirsjáanlegar frétti á forsíðu Fréttablaðsins:

Og af hverju vilja færri sækja í svona þægilega innivinnu hálfan daginn með frí hálft árið?

Ólöf Rut Halldórsdóttir, kennaranemi og formaður nemendafélags kennaradeildarinnar, Kennó, segir það ekki hafa verið mistök að lengja námið. Þó hefðu laun þurft að hækka í samræmi við auknar námskröfur.

“Ég veit ekki alveg hvað veldur þessari gríðarlegu fækkun en mín ágiskun er sú að þetta sé vegna lengingar námsins og lélegra kjara. Það er ekki boðið upp á laun í samræmi við lengd námsins,” segir Ólöf Rut.

Því miður finnst mér áhugaleysi þjóðar algert hvað varðar menntun. En hér verður að forða slysi. Fyrirsjáanlegu því miður.

Þannig mælir hin reynda stjórnmálakona Marianne Jelved í viðtali.
Og hvað hefur það með okkur að gera hvað kennslukona úr Radikale venstre bendir á staðreyndir? Hvað þá ráðherra í öðru landi.

Vi lægger økonomiske incitamenter ind lag på lag og mellemledere lag på lag, fordi der hele tiden er nogle, der skal se efter, at dem nedenunder gør det godt nok (Marianne Jelved)

Hún er í raun að tala um að ekki sé alltaf hægt að leggja hagfræðistikuna á alla hluti. Jafnvel ekki excelskjal.

Stefán Ólafsson, prófessor sér þetta einnig og ritar:

Það er of þröngt sjónarhorn.

Menn hafa þegar risið upp á afturfæturna vegna einstakra tillagna, eins og til dæmis á sviði menntamála. Þar er lagt til að fækka stórlega skólum, stytta námstíma í grunnskólum og framhaldsskólum, stækka bekki og fjölga kennslustundum kennara. Sumt af þessu er gott (stytting námstíma), annað ekki (fækkun skóla og stækkun bekkja).

Þarna er einkum litið til aukinnar stærðarhagkvæmni, þegar vandinn á þessu sviði er sagður vera ófullnægjandi námsárangur og of mikið brottfall úr framhaldsskólum.

Er aukin fjöldaframleiðsla í kennslu besta leiðin til að bæta úr því?

Og hvað leggur nú samráðsnefndin til? Allt þetta hálærða fólk.

Mikið rétt! Í lokaritgerð minni í náms- og starfsráðgjöf fyrir 15 árum í Danmörku gerði ég mér ljóst með eigindlegri rannsókn að það var vinnumarkaðurinn sem freistaði.

Og hvernig vill nefndin bregðast við þessu gríðarlega brottfalli?

Er þetta ekki einmitt dæmalaus excelaðferð?

Niðurstað þessa samráðshóp er ekki að kanna til hlítar hvað orsakar þetta brottfall. Telur bara gott að svara þessu með styttingu náms ásamt stækkun nemendahópa. Nú er það svo að ég er EKKI á móti styttingu náms til stúdentsprófs en það þarf að gera á vísindalegan og faglegan hátt. Stækkun námshópa og akstur nemenda milli skólasvæða á landsbyggðinni bjargar því ekki. Myndi líklegast hafa þveröfug áhrif.

En þetta bíður nýrrar ríkisstjórnar og þess ráðherra sem fer með menntamál.

Kunnur sjálfstæðismaður sagði við mig eftir alþingiskosningarnar:

“Þið (ríkisstjórnin) ætluðu að gera of mikið.” Færðust of mikið í fang. Hér átti hann við þau markmið sem fráfarandi meirihluti hafði sett sér.
Að vísu voru þetta mörg ósýnileg verkefni til að bjarga þjóðarskútunni en þau sýnilegu urðu undir:

• Breytingar á stjórnarskránni
• Breytingar á fiskveiðistjórnuninni
• Ýmis velferðarmál s.s. ný lög um tryggingakerfi

En. . hvers vegna? Var það ekki einmitt vegna þess að minnihlutinn, aðallega Sjálfstæðisflokkurinn þvældist fyrir og þæfði mál? Í hvert skipti sem þessi mál voru lögð fyrir þing hófst málþófið, og oftar en ekki tók Framsóknarflokkurinn þátt í þæfingunni.
En nú vilja menn ný vinnubrögð á Alþingi. “Straumlínulaga umræðuna – forðast málþóf”. Sem betur fer þá eru félagshyggjumenn ekki þeir málefnahrottar að þeir taki upp ósiði málþófsmanna.
En fólk verður að muna hverjir þvældust fyrir.
Sigurvegarar kosninganna.