Ekki er afsökunin sú að langt sé frá hennar brotum á jafnréttislögum, sem voru sýnu verri þar sem hún fékk dóm á sig um miskabætur ma. vegna eigin viðbragða við úrskurði kærunefndar.  Fréttastofa ríkisstjórnarinnar er ekki allra, þessu umfjöllun sannar það einn ganginn enn.

 20. júní 2012

Íslenska ríkið var í Héraðsdómi Reykjavíkur í dag dæmt til að greiða Önnu Kristínu Ólafsdóttur hálfa milljón króna í miskabætur vegna ráðningar skrifstofustjóra í ráðuneytið. Þórunn Guðmundsdóttir, lögmaður Önnu, segir málið hafa unnist þó að henni hafi ekki verið dæmdar skaðabætur.

Fyrir tveimur árum var ráðinn skrifstofustjóri í forsætisráðuneytið og var Anna Kristín Ólafsdóttir ein fimm umsækjenda, sem voru taldir hæfastir. Karlmaður var ráðinn úr hópi þeirra, hinir fjórir voru konur. Anna Kristín leitaði til kærunefndar jafnréttismála, sem komst að þeirri niðurstöðu í fyrravor, að forsætisráðherra hefði brotið jafnréttislög við ráðninguna. Þórunn Guðmundsdóttir, lögmanni Önnu Kristínar segir dóminn staðfesta að forsætisráðherra hafi brotið gegn jafnstöðulögum með skipaninni. Það sé skýr niðurstaða dómsins. 

Þórunni finnst  merkilegt að Önnu eru dæmdar miskabætur vegna viðbragða ráðherra við niðurstöðu kærunefndarinnar.
„Þá gefur forsætisráðherra út fréttatilkynningu þar sem er gert mjög lítið úr þessari niðurstöðu og eiginlega vegið að orðspori umbjóðenda míns. Jafnframt boðaði forsætisráðherra að hún ætlaði að skipa sérstakan  rýnihóp til að fara yfir niðurstöðu kærunefndarinnar, sem hún sem félagsmálaráðherra hafði talið svo mikilvægt að virða.“

———————————————

Verður Jóhanna látin fjúka? Eða fýkur hún sjálf vegna brota á jafnréttislögum?

 23. mars 2011 klukkan 10:28

Jóhanna Sigurðardóttir ber pólitíska ábyrgð á skipun í þetta embætti. Önnur jafnréttislög giltu árið 2004 þegar Jóhanna Sigurðardóttir fór mikinn vegna þess að þáverandi kærunefnd jafnréttismála gaf álit en kvað ekki upp úrskurð eins og gert er samkvæmt núgildandi lögum. Með lagabreytingu frá 2008 átti einmitt að skýra og herða kröfur til ráðherra um að gæta jafnréttissjónarmiða við veitingu embætta. Jóhanna Sigurðardóttir hvatti mjög til þess á þingi að öll slík ákvæði í jafnréttislögum yrði hert.

Jóhanna Sigurðardóttir taldi 16. apríl 2004 að ráðherra sem bryti jafnréttislög á þann veg að velja karl í stað konu þegar konan væri hæfari ætti að fjúka. Þá giltu jafnréttislög sem voru barns síns tíma. Nú eru komin ný lög sem Jóhanna sjálf leiddi sem ráðherra í gegnum þingið, lög tíma Jóhönnu. Hún hefur sjálf brotið þau. Verður hún látin fjúka?  Eða fýkur hún af sjálfsdáðum?

Fyrir liggur á Alþingi frumvarp úr menntamálaráðuneytinu um RÚV.  Í þessari síðari grein fjalla ég um RÚV á auglýsingamarkaði og mögulega uppskiptingu félagsins í þrjár aðal einingar:  Sjónvarpið, Rás 1 og Rás 2.

Takmörkun á auglýsingatekjum RÚV er plat

RÚV er eini ríkismiðill á Norðurlöndum sem bæði hefur tekjur af skattfé og sölu auglýsinga. Svo mikið raunar að hlutdeild auglýsingatekna og kostana er nálægt 35% af veltu. Í frumvarpinu eru kynntar nýjar takmarkanir um  um heimildir RÚV á auglýsingamarkaði og gefið til kynna að RÚV geti orðið af allt að 245 milljónum á ári með því að takmarka fjölda auglýsingamínútna úr 12 í 8 mínútur á klukkustund. Fram hefur komið í fjölmiðlum að meðalnýting auglýsingatíma í Sjónvarpinu er á kjörtíma 3,7 mínútur á klukkustund og í helsta auglýsingamánuði ársins desember 5,2 mínútur. Það voru aðeins  nokkrir auglýsingatímar um áramót þar sem reyndi á þessi mörk. Höfum hugfast að hin stóra fórn RÚV er að fara niður í 8 mínútur á klukkustund. Með öðrum orðum hefur þessi meinta þrenging í besta falli óveruleg áhrif á tekjur RÚV eins og umsögn fjármálaráðuneytisins bendir á. Að auki verður að láta reyna á hvort spádómur um rýrnum auglýsingatekna rætist áður en almannafé er notað til að mæta því ímyndaða tapi. Ef setja á mörk þá þurfa þau að virka, t.d. að ekki sé heimilt að auglýsa eftir kl. 20 á kvöldin eins og þekkist erlendis. Eðlilegast er auðvitað að RÚV hverfi alfarið af auglýsingamarkaði og að skattfé fjármagni grunnþjónustu en núverandi fjárhæð á að duga fyrir henni.

RÚV skipt upp í þjár aðaleiningar

Einn af megináföngum frumvarpsins er að aðgreina samkeppnisrekstur RÚV frá grunnþjónustu. Þetta verður gert með stofnun dótturfélaga – en stór galli á frumvarpinu er að ekki stendur til að aðgreina aðal rekstrareiningarnar, þegar rætt er um að skipta félaginu upp. Að mínu viti er skynsamlegasta uppskiptingin á RÚV sú að mynda dótturfélög um  afkomueiningarnar þrjár. Þá fáum við að vita hvað Rás 1, Rás 2 og Sjónvarpið kostar, sem er forsenda þess að vita hvernig ríkisstyrknum er ráðstafað.

Eins og vera ber þá fylgja í ársreikningi RÚV skýringar við helstu rekstrarliði. Þar má sjá að langstærsti gjaldaliður RÚV er dagskrár- og framleiðslukostnaður og nemur hann 76% af heildargjöldum ársins. Þetta er hins vegar eini liðurinn í nýjasta ársreikningi sem engin skýring er gefin á!  Slík vinnubrögð eru aðeins til þess fallin að ýta undir ógagnsæi og pukur. Í ársreikningi má einnig sjá hlutdeild auglýsingatekna svo dæmi sé tekið og eins hvað auglýsingadeildin kostar í rekstri. Sú ótrúlega hugmynd liggur nú fyrir í frumvarpinu að setja auglýsingadeild RÚV í dótturfélag. Til að fyrirbyggja misskilning þá er hugmyndin sú að þetta félag selji auglýsingar inn á eigin miðla RÚV. Meginreglan er sú að starfsemi í samkeppni á að vera aðgreind frá þeirri sem fær ríkisstyrki til að tryggja að starfsemin í samkeppni sé ekki niðurgreidd af skattfé. Þessu er náð fram annað hvort með fjárhagslegum aðskilnaði eða með því að starfsemin er sett í annað félag. Hugmyndin að baki er sú að jafna leikinn þar sem samkeppni ríkir. Gott og vel. Nú háttar þannig til að auglýsingadeildir allra sjónvarpsmiðla skila 65-70% framlegð af sinni starfsemi. Ársreikningur RÚV bendir til þess að framlegðin þar sé enn hærri. Auglýsingatekjur verða því nær hreinar tekjur í félagi sem skilar afrakstrinum beint til eina viðskiptavinarins eða móðurfélagsins.Það blasir því við að auglýsingadeild hefur ekkert í dótturfélag að gera og virðist sem um sýndarmennsku sé að ræða eða málamyndagjörning.

Helstu annmarkar frumvarpsins um RÚV eru:

Umfang RÚV er alltof mikið og sú staðreynd er órædd í frumvarpinu. Greinarhöfundur telur að reka megi RÚV fyrir um 60% af heildartekjum þess. Almannaþjónustuhlutverk RÚV er skilgreint svo vítt, að merkingin er engin. Engu á að breyta í starfseminni sem máli skiptir. Engar upplýsingar eru veittar um rekstrarkostnað Sjónvarpsins/Rásar 1/Rásar 2 sem er þó grundvöllur skynsamlegrar umræðu um stóru afkomusviðin. Engin rök eru fyrir því að setja auglýsingadeild RÚV í dótturfélag. Aldrei eða mjög sjaldan mun reyna á þau mörk sem frumvarpið gerir ráð fyrir í skerðingu á auglýsingatekjum. Fjármögnun RÚV með þjónustusamningi eins og nú er, er eðlilegasti farvegurinn í stað fasts tekjustofns óháð þjónustu.

Að lokum hvet ég  þingmenn til að kynna sér frumvarpið og ekki síst  umsögn fjármálaráðuneytisins.  Hugmyndir menntamálaráðuneytisins og forsvarsmanna RÚV snúast um aukin umsvif RÚV og ganga í öfuga átt við vilja fjármálaráðuneytisins og heilbrigða skynsemi.

Í tveimur greinum hefur verið tæpt á því helsta í nýju frumvarpi um RÚV. Mikilvægt er að þetta frumvarp verði ekki að lögum. Með lögfestingu þess  í óbreyttri eða lítið breyttri mynd yrði staðfest að RÚV er sannarlega ríki í ríkinu, ósnertanlegt og hafið yfir samkeppnislöggjöf.

Fram er komið stjórnarfrumvarp á Alþingi um RÚV sem er langt að efni en rýrt að innihaldi.  Verði frumvarpið að lögum mun staða RÚV batna á markaðnum á kostnað einkarekinna miðla.  Best væri að leggja það til hliðar.  Áhugaverðasti kafli frumvarpsins eru athugasemdir fjármálaráðuneytisins sem eru veigamiklar.

Helstu veikleikar frumvarpsins eru tveir.  Fyrra atriðið er reyndar ekki rætt í frumvarpinu, þ.e.  hvert raunverulegt rekstrarumfang RÚV á að vera á markaði.  Ég er þeirrar skoðunar að RÚV eigi að minnka umsvif sín umtalsvert miðað við hvert eðlilegt hlutverk fyrirtækisins ætti að vera. Hinn snýr að skilgreiningu á almannaþjónustu.  Við lestur frumvarpsins má ljóst vera að engu á að breyta í dagskrárstefnu RÚV og rekstri.

Fjölmiðlaþjónusta í almannaþágu

í frumvarpinu er nú skilið „í orði“ á milli fjölmiðlaþjónustu í almannaþágu annars vegar og samkeppnisstarfsemi RÚV hins vegar.  Jafnframt verður RÚV afdráttarlaust bannað að nota fjármuni frá rekstri fjölmiðlaþjónustu í almannaþágu til að greiða niður kostnað vegna samkeppnisstarfsemi. Í frumvarpinu eru skilgreiningar því miður alltof rúmar og í 3. grein þess eru skyldur RÚV og hlutverk talin upp.

Þar kemur m.a. fram að fjölmiðlaefni RÚV skuli „hið minnsta“ vera … „afþreying af ýmsum toga.“  Þar með er búið að færa í lög að „afþreying af ýmsum toga“ sé þjónusta í almannaþágu.  Spurt er, falla þættir eins ogCriminal MindsogDesperate Housewivesundir þjónustu í almannaþágu svo dæmi séu tekin?  Verði frumvarpið lögfest óbreytt, myndi RÚV fá algerlega lausan tauminn í áframhaldandi kaupum á afþreyingarefni sem  tengjast á engan hátt skilgreiningum um þjónustu í almannaþágu.  Auk þess færi svo rúm skilgreining gegn kröfum EES-samningsins um skýrt og afmarkað hlutverk fjölmiðils í almannaþágu.

Tekið skal fram, að ekki er með þessu verið að halda því fram að afþreyingarefni geti ekki verið í boði hjá ríkisfjölmiðli, heldur þurfi slíkt efni að falla undir samkeppnisrekstur RÚV en ekki almannaþjónustuhlutann.
Starfsemi RÚV fellur undir ríkisstyrkjareglur og samkeppnisrétt EES samningsins og því afar mikilvægt að það starfi ekki í í skjóli sér laga, verndað fyrir samkeppnislöggjöf. Það leiðir af dómaframkvæmd dómstóls ESB, að framlag til fjölmiðils í almannaþágu felur í sér ólögmæta ríkisaðstoð nema að uppfylltum fjórum skilyrðum.

Í fyrsta lagi þarf að skilgreina með óyggjandi hætti almannaþjónustuhlutverkið.  Í öðru lagi þurfa forsendur ríkisframlagsins  að vera ákvarðaðar með hlutlægum og gagnsæjum hætti.  Í þriðja lagi má ríkisframlagið ekki fara umfram það sem nauðsynlegt er til að fjármagna almannaþjónustuhlutverkið.  Í fjórða lagi þarf ríkisframlagið að endurspegla þar sem dæmigert vel rekið fyrirtæki þyrfti til að inna af hendi þetta sama hlutverk.

Þegar hefur verið fjallað um fyrsta skilyrðið.  Varðandi annað til fjórða skilyrðið verður ekki séð að þau séu uppfyllt þegar kemur að rekstri RÚV.  Þannig virðast forsendur ríkisframlagsins fyrst og fremst byggðar á sögulegum rekstrarkostnaði.  Þá má ekki ráða af frumvarpinu að mikil vinna hafi verið lögð í að skilgreina forsendur ríkisframlagsins með skýrum og gagnsæjum hætti eða að lagt hafi verið mat á hvort ríkisframlagið fari umfram það sem nauðsyn krefur.

Að lokum fæst ekki séð að greining hafi farið fram á ríkisframlaginu sem dæmigert vel rekið fjölmiðlafyrirtæki þarf á að halda til að skila almannaþjónustuhlutverki sínu.  Þetta er þó ein af forsendum þess að ríkisstyrkir séu veittir.  Undirritaður er þeirrar skoðunar að líklega sé unnt  að reka dæmigert vel rekið fjölmiðlafyrirtæki í almannaþágu fyrir 60% þeirra rekstrartekna sem RÚV nýtir á ári sem eru nú nálægt  5 milljörðum króna.  Með eðlilegu framlagi til félagsins leysast skilgreiningar um grunnþjónusta frekar af sjálfu sér, stjórnendur RÚV verða því að velja og hafna.

Athugasemdir fjármálaráðuneytisins

Í athugasemdunum ráðuneytisins kemur fram sterk gagnrýni á frumvarp samstarfsflokksins um veigamikil atriði. Þetta eru tíðindi að mínu mati.    Bent er á að útvarpsgjaldið sé ekki nefskattur í raun enda greiddu aðeins 68% framteljenda fyrir RÚV árið 2011, 32% gerðu það ekki og horfðu frítt.  Nú þegar jafnvel horfir til betri tíðar í þjóðarbúskapnum mun útvarpsgjaldsstofninn hækka og fleiri munu greiða hann með þeim afleiðingum, verði frumvarpið að lögum, að tekjur RÚV hækka án þess að rekstrarforsendur félagsins hafi breyst.   Miklu eðlilegri er sú skipan sem fjármálaráðuneytið aðhyllist og er við lýði en hún byggist á að fjármögnun RÚV sé tryggð með þjónustusamningi við menntmálaráðuneytið.

Almennt má segja að í grunninn sé menntamálaráðuneytið og RÚV að krefjast 700 milljón króna hækkunar úr ríkissjóði á ári, með því að fá til sín ígildi útvarpsgjaldsins í heild sinni fyrir árið 2012 án þess að missa auglýsingatekjur.  Í annarri grein ræði ég fyrirhugaðar takmarkanir RÚV á auglýsingamarkaði, stofnun dótturfélaga og tillögu um uppskiptingu á RÚV.

Gleymum Jóni um stund og gefum okkur að í könnunni væri spurt þess sama um einhverja aðra einstaklinga sem eru umdeildir af störfum sínum, vegna tímabundinna aðgerða á sínum vinnustað eða almennt.  Hörður hjá Landsvirkjun, Björn hjá Landsspítalanum, bankastjóra stóru bankanna, Jón Gnarr, Karl biskup eða Ólaf Ragnar.

Það sér hver maður að spurningin er marklaus enda hefur almenningur enga forsendu til ganga út frá, hver er spurningin?  Í tilefni Ólafs Ragnars getur almenningur sannarlega haft skoðun þar hann sækir umboð sitt til hans beint.  Tölurnar í könnuninni sjálfri má túlka á annan veg en gert er í FB.  Þegar 35.7% aðspurðra segjast styðja viðkomandi stjórnmálamann þá telst það bara nokkuð gott og vel fyrir ofan meðallag ef mér skjátlast ekki um reglulegar kannanir er varða stuðning við einstaka ráðherra.

Spurning dagsins er ekkert annað en hannaður spuni í þágu ríkisstjórnarinnar til að búa í haginn fyrir brottrekstur Jóns úr ríkisstjórn. Hún er vond blaðamennsku og sýnir um leið hið rétta andlit þessara miðla. Þjónkun við ráðandi öfl er yfirþyrmandi.

En um hvað er eiginlega verið að spyrja. Er einhver sérstök ástæða fyrir því að Jón Bjarnason ætti að hætta sem ráðherra? Hann rændi ekki varasjóð Seðlabankans svo vitað sé og braut ekki heldur af sér í starfi.  Meira segja er því haldið fram að hann sé sérstaklega passasamur á að gæta íslenskra hagsmuna þar sem við verður komið.

Spunameistarinn lætur ekki staðreyndir þvælast fyrir sér og hannar fremur atburðarás. En spuni á ekki heima á fréttamiðli.  Almenningur á ekki beint erindi við Jón Bjarnason og hefur því ekki útfrá neinu að ganga í spurningu dagsins.

Öðru máli gegndi ef spurt væri: Á að reka Pál Magnússon útvarpsstjóra? Almenningur er í beinu viðskiptasambandi við Pál og greiðir til hans ríflega 3.000 milljónir á ári til að reka eina sjónvarpsstöð með kvölddagskrá og tvær útvarpsstöðvar.  Er þeim peningum vel varið? Ég tel reyndar svo ekki vera en nefskatt Páls borgum við með góðu eða illu og komust hvergi undan?    Almenningur á því bæði brýnt og beint erindi við Pál Magnússon svo dæmi sé tekið. Ef spurning Fréttablaðsins á morgun væri sú að leita álits almennings á því hvort Páll ætti að halda starfinu gerði ég engar athugasemdir við þá blaðamennsku.

82% landsmanna horfðu á leik Íslendinga og Dana í EM í janúar í fyrra, áhorf sem er einstakt og á sér örugglega ekki hliðstæðu erlendis.   Það er samband þjóðarinnar við „strákana okkar“  og árangur þeirra á síðustu árum sem skýrir áhorfið.  Þetta vita allir og margir vilja meina að í einkennislagi liðins „í blíðu og í stríðu“ sé samofinn strengur við þjóðarsálina.  Forsenda þessa sambands við liðið er að allir geti horft á það á stórmóti, hvar á  landinu sem menn búa.   Sportrás Stöðvar 2, eins góð og hún er að öðru leyti,  nær til um 10-15% þjóðarinnar miðað við líklegan fjölda áskrifenda að stöðinni.  Sagt er að nokkrir leikir verði í opinni dagskrá,  sem breytir litlu að mínu mati.  Það er mótið í heild sinni sem þjóðin vill sjá.

Ég tel slys vera í uppsiglingu sem verður að koma í veg fyrir að gerist aftur.  Af því leiðir að fyrirkomulagið varðandi útsendingarnar verður hvorki 365 né handboltalandsliðinu til framdráttar,  þvert á móti.  Í húfi eru mikilvægir hagsmunir fyrir þjóðina, að hún geti sameinast í stolti af sínu besta landsliði í flokkaíþrótt sem handboltalandsliðið sannarlega er.

Í núgildandi útvarpslögum er heimild til að setja reglugerð um opið sjónvarpsaðgengi að viðburðum, á grundvelli  sérstakrar Evróputilskipunar.    Tilskipunin heimilar hverju aðildarríki EES að gera skrá um tiltekna þýðingarmikla viðburði sem senda skal út í dagskrá sem meginhluti almennings hefur aðgang að þó að sjónvarpsstöð sem selur sérstaklega aðgang að efni sínu hafi keypt einkarétt til sýningar á þessum viðburðum. Ástæðan fyrir þessu ákvæði er hugmyndin um upplýsingaþjóðfélagið.  Í tilskipuninni er lögð á það áhersla að afar mikilvægt sé að aðildarríkin geti gert ráðstafanir til þess að vernda rétt borgaranna til að fá upplýsingar og tryggi þeim víðtækan aðgang að sjónvarpssendingum frá innlendum og erlendum viðburðum sem hafi mikilsverða þýðingu fyrir viðkomandi þjóðfélag. Tiltekin eru dæmi eins og Ólympíuleikar, heimsmeistarakeppni og Evrópumeistarakeppni landsliða í knattspyrnu.  Við lagasetningu núgildandi útvarpslaga kom þessi tilskipun talsvert til umræðu enda var þá um nýmæli að ræða.  Meirihluti menntamálanefndar taldi í nefndaráliti að einkum þyrfti að uppfylla þrjú skilyrði til að beita þessari heimild. Í fyrsta lagi að um mjög þýðingarmikla viðburði sé að ræða, í öðru lagi að meginhluti þjóðarinnar, þ.e. a.m.k. 90%, hafi aðgang að viðburðunum í opinni dagskrá og í þriðja lagi að sýningarnar séu án sérstaks endurgjalds.

Fram á þennan dag hefur ekki verið talin ástæða til að nýta þessa heimild, en á því hlýtur nú að verða breyting. Þess má geta að Danir hafa einmitt sett slíka reglugerð og tilgreint HM í handbolta sem þjóðaratburð.  Um leið og ég harma að 365 hafi ákveðið að afstýra metáhorfi á HM í handbolta og skerða aðgang almennings vona ég að við hin afstýrum því að það gerist aftur.  Setning reglugerðar sem tryggir opið sjónvarpsaðgengi virðist óhjákvæmileg þegar handboltalandsliðið á stórmóti á í hlut.

(grein birt í Morgunblaðinu 5 janúar. Höfundur er framkvæmdastjóri Skjásins og fyrrverandi landsliðsmaður í handbolta)

En þjóðin sigraði síðustu lotu, eftir inngrip forsetans á ögurstund.  Við vorum einni undirskrift frá því að fá þetta allt í hausinn.

Á borðinu er nýr samningur, sem er mun hagstæðari en sá sem kýla á átti ofan í þjóðina með hótunum.  Það munar svo miklu að það er óþægilegt að tala um muninn, allt að 400 milljörðum króna. Þessi fjárhæð samsvarar fjárlögum heils árs. Fyrir muninn á samningunum má reka allt heilbrigðiskerfið í 5 ár eða menntakerfi landsmanna í 20 ár.  Fyrir þessa fjárhæð mætti velja að taka 40%  flatan niðurskurð á öll húsnæðislán.

Mér leist vel á Lee Bucheit sem formann nýrrar samninganefndar, en við kynningu á nýa samningnum í vikunni runnu hins vegar á mig tvær grímur.   Í fyrsta lagi stóð hann fyrir misvísandi samanburði á nýja og eldri samningnum, hvað þeir myndu kosta. Greinilega til að fegra hlut stjórnarinnar.  Samanburðurinn  sýndi  stöðu beggja samninganna 2016 . Þá gæti nýi samningurinn verið uppgreiddur, út frá tilteknum forsendum.  En þeim tímapunkti er á hinn bóginn rétt verið að byrja að borga af eldri samningnum og ekki tekið tillit til vaxta og vaxta vaxta yfir áratuga greiðsluferil.  Þetta er ill skiljanlegt.

Mun eðlilegri samanburður er að reikna heildarpakkann uppgerðan og þá munar ekki 100 heldur 400 milljörðum eins og fleiri hafa bent á. Í annan stað tók ég eftir að Lee var byrjaður að mæra Steingrím J, vinnuveitanda sinn.   Sem starfandi ráðgjafi veit Lee að það er regla númer eitt í ráðgjöf að leggja grunn að næsta verkefni, þegar dregur að lokum þess síðasta.  Ég skrifa útspil Lee á þessa kunnu staðreynd , en grefur um leið undan trúverðugleika hans.

Nýi samningurinn er betri, á því leikur ekki vafi, en staðreyndin stendur óhögguð að stór hluti þjóðarinnar vill ekki borga óreiðuskuld einkabanka, sem því ber ekki að gera lögum samkvæmt.

Athygli vekur að samninganefndin hefur aðeins áritað samninginn, en stjórnvöld ekki undirritað, eins og fyrri samninga.  Með því viðurkenna þau þá stöðu málsins að þau hafa ekki umboð til að ljúka málinu.  Skoðanir verða skiptari um þennan  samning í öllum flokkum, en þá fyrri.  Manni finnst  þó borðleggjandi að Icesave verði aðeins útkljáð í annarri þjóðaratkvæðisgreiðslu.

Um afglöp Jóhönnu og Steingríms Í Icesave hlýtur Alþingi að fjalla  í kjölfarið. Munu þau verða kölluð til  ábyrgðar á stórfelldum afglöpum í störfum sínum? Lifi Steingrímur J. Icesave af í pólitík , þá hefur hann svo sannarlega níu líf.

Hafði ekki hugleitt hugtakið stjórnarskrárvitund mikið, en því má snara á ensku sem „constitutional awareness“.   Leitaði liðsinnið vina okkar hjá Google og þar er fullt af tilvísunum að finna. Skoðið sem dæmi þessa heimasíðu :  http://constitutionalawareness.org/.   Yfirskrift síðunnar er : Lesið, lærið og verjið stjórnarskrána.

Óska þeim velgengni sem náðu kjöri til stjórnlagaþingsins.  Ég bind vonir við að héðan í frá verði vitund okkar um stjórnarskrána meiri, skilningurinn dýpri og virðingin vaxandi.  Við tókum gott fyrsta skref í gær.

Herman Koch skrifar áleitna skáldsögu  Kvöldverðurinn. Bókin kom út árið 2009 í Hollandi og nú í íslenskri þýðingu.  Hversu langt gengurðu til að verja börnin þín?, það er spurningin sem bókin fjallar um.  Sagan gerist í Hollandi þar sem bræðurnir Paul og Serge  ásamt konum sínum fara út að borða saman eina kvöldstund og framvinda bókarinnar þróast samhliða kvöldverðinum.  Paul er atvinnulaus en Serge einn af valdamestu  stjórnmálamönnum landsins og gæti verið á leiðinni með að verða forsætisráðherra innan tíðar.  En hræðilegur atburður setur allt á annan endann.  Synir bræðranna, strákar á menntaskólaaldri, fremja hryllilegan glæp sem vekur þjóðarathygli. Atvikið næst á eftirlitsmyndavél en strákarnir þekkjast hins vegar ekki af myndunum og glæpurinn er óupplýstur. En foreldarnir vita um glæpinn!  Virkilega spennandi bók.  JPV gefur út 2010.

Robert Harris á fjölbreyttan feril í blaðamennsku að baki og hefur gefur út margar bækur. Spennusagan  Pompei,  kemur nú loks út á íslensku, en hún kom fyrst út á ensku árið 2003.

Bókin lýsir á magnaðan hátt lífinu í hinni fornu borg Pompei og næsta nágrenni og hefst tveimur dögum áður en eldfjallið Vesúvíus sprakk árið 79 og lagði Pompei og nálægar byggðir í rúst.  Pompei er skáldsaga sem styðst við víðtækar rannsóknir höfundar á lífsháttum í Rómaveldi þegar þessir miklu atburðir urðu.  Ég las bókina reyndar á ensku áður en ég heimsótti Pompei nýverið, en langar til að lesa aftur eftir að hafa farið í þessa vettvangskönnun. Enda skynjar maður betur aðstæður eftir slíka ferð.  Það er stór upplifun að labba um götur Pompei, sem var um 20.000 íbúa borg fyrir gos. Askan frá Vesúvíusi pakkaði borginni inn í eiginlegri mynd og hún var týnd þar til fyrir um 300 árum, þegar menn byrjuðu að grafa hana upp.  Söguhetjan í  Pompei er verkfræðingurinn Attilius, veitustjóri vatnsveitu Pompei og nágrennis.  Það segir sína sögu um mikilvægi vatns og vatnsöflunar fyrir þróaðan lífstíl í Rómaveldi að vatnsveitustjórinn er aðalmaður sögunnar.  Vatnsveitan sem þjónaði hét Augusta (Aqua Augusta) og lá í stokkum 50-60 kílómetra leið upp í hlíðar og meðfram Vesúvíusi. Umhirða og eftirlit með veitunni í aðdraganda gossins er í bakgrunni, en saga spillingar og úrkynjunar yfirstéttarinnar sögð jafnhliða. Pompei er sérlega áhugaverð og spennandi bók um atburði sem settu mark sitt á söguna og allir þekkja frá sinni skólagöngu. Ugla gefur út 2010.

Jo Nesbö er þriðji höfundurinn sem við Íslendingar þekkjum frekar lítið. Merkilegt í ljósi þess að Nesbö er vel þekktur norskur höfundur og hefur skrifað fjölda bóka.  Hann hóf að skrifa bækurnar um lögreglumanninn Harry Hole árið 2000.  Átta bækur um Harry hafa komið út á frummálinu og við höfum nú fengið tvær þeirra þýddar. Ég hef nýlega lesið fyrri bókina Rauðbrystingur sem er mjög fínn krimmi.  Harry Hole er snjall, en breyskur. Drykkfelldur og frekar metnaðarlaus um eigin frama en leysir mál.  Framvindan í Rauðbrystingur er margslunginn og inn í bókina fléttast minni úr seinni heimsstyrjöldinni, því við sögu koma Norðmenn sem börðust með Þjóðverjum sem sjálfboðaliðar á austurvígstöðvunum í sókninni gegn Rússum.  Sé ekki betur en Jo Nesbö sé í fremstu röð norræna sakamálahöfunda og hlakka til að lesa ný útkomna bók Nemesis. Undirheimar og Uppheimar gefa þessar bækur út, Rauðbrystingur 2009 og  Nemesis 2010.

http://www.althingi.is/altext/138/s/0168.html

Við blasir að verið er að setja upp batterí fyrir 30 manns auka aðstoðarfólks, með aðstöðu, sem vinna skal á fullu kaupi í 2-4 mánuði og líklega lengur, á næsta ári.  Hópurinn á að gera tillögu um nýja stjórnarskrá, takið eftir ráðgefandi tillögu.  Alþingi sjálft ákveður málið.  Ekki er minnst á kostnað við stjórnlagaþingið frekar en gert vart varðandi þjóðfundinn. Það loðir lengi við Alþingi að umgangast fjármuni okkar frjálslega.  Fyrir liggur að þjóðfundurinn kostaði okkur yfir 100 milljónir.  Hann er þó smámál, huggulegur spjallfundur, sem örugglega var gaman að sitja fyrir þá sem þar voru.  Er viss um  að þessi pakki,  þjóðfundur og stjórnlagaþing muni kosti þjóðina 700 milljónir plús þegar upp verður staðið.  Þar er illa farið með fjármuni okkar sem nýta mætti í annað brýnna.

Mín skoðun er sú að báðir þessi  viðburðir skila engu fyrir þjóðina.  Það getur verið virkilega gaman að taka þátt,  en niðurstaðan er alveg fyrirsjáanleg og mun engin áhrif hafa á stjórnarskrána.  Ef og þegar stjórnarskráin verður endurskoðuð þá munu eðlilegar breytingar á henni koma í gegnum Alþingi.  Á þetta var bent í umræðum á Alþingi en allt koma fyrir ekki.  700 milljónirnar plús eru farnar.

Grunnhvatinn að þjóðfundi og stjórnlagaþingi er pólitískur spuni stjórnvalda, sjónhverfingar sem miða að því að beina sjónum manna tímabundið að því sem skiptir ekki máli.

Framkvæmd kosninganna til stjórnlagaþings eftir rúma viku er síðan sér kafli og fer í metabækur.  Framkvæmdinni og kynning á frambjóðendum er lýst í 96 síðna blaði, sem borið hefur verið í hvert hús.  Menn fá heimsendann æfingakjörseðil og eiga þá að kjósa eins og í prófkjöri, nema margfalt flóknari framkvæmd og tímafrekari á kjörstað.

Við blasir að þeir sem ná kjöri fá lágt hlutfall atkvæða og hending mun ráða úrslitum.   Ekki viljum við bara fræga fólkið á stjórnlagaþingið?  Og hvert er umboð þessara sem fáir kusu en römbuðu inn?  Einfaldara og kostnaðarminna væri bara að draga úr nöfnunum 522.  Niðurstaðan yrði ekki verri, né umboðið óskýrara.

Því miður fyrir framboð númer 5779 eins og hin framboðin þá er um sjónarspil að ræða.  Líklega vilja spunameistarar og yfirboðarar þeirra í ráðherraliði draga athygli frá stöðugum fréttum af dáðleysi ríkisstjórnarinnar í öllu því sem skiptir borgaranna máli.  Og sú „vonda“ frétt kann að berast innan tíðar að hefðu Steingrímur og Jóhanna ráðið för borgaði almenningur miklu miklu meira fyrir Icesave en nú virðist stefna í.

Þá getur verið gott að grípa til samkvæmisleika og þeir sem eru boðnir fá hentuga innivinnu næstu mánuði á góðu kaupi.