Mánudagur 27.6.2016 - 14:14 - Rita ummæli

Almennar íbúðir fyrir konur í neyð

Lög um almennar íbúðir voru samþykkt á vorþinginu.  Með lögunum er komið á nýju húsnæðiskerfi leiguíbúða fyrir þá einstaklinga og fjölskyldur sem þurfa á því að halda, þ.m.t. námsmenn, ungt fólk, aldraða, fatlað fólk og fólk sem ekki er fært að sjá sér fyrir húsnæði sökum félagslegra aðstæðna eða verulegs fjárhagsvanda.

Í tengslum við kjarasamninga fyrir ári var einnig lofað að fjölga almennum íbúðum um 2300 á fjórum árum.

En hvað þýðir þetta í reynd?

Tökum dæmi.  Ekki er langt síðan fulltrúar Samtaka um kvennaathvarf bentu á að hluti þeirra kvenna sem leituðu til athvarfsins í neyð vegna ofbeldis í nánum samböndum ættu erfitt með að komast út úr athvarfinu og inn á leigumarkaðinn.

Ástæðurnar væru meðal annars að ekki væri búið að ganga frá skilnaði, þær ættu ekki rétt á húsaleigubótum, fjárhagur þeirra væri bágur, sem og að rannsóknir sýni að minni vilji sé til að leigja konum sem komi úr Kvennaathvarfinu.  Þetta bætist við þá erfiðu stöðu sem hefur verið á leigumarkaðnum, ekki hvað síst á höfuðborgarsvæðinu. Þá eru konur af erlendum uppruna í sérstaklega veikri stöðu.

Hvernig gætu ný lög hjálpað þessum konum í neyð þeirra?

Atira_1

Í British Columbia í Kanada starfa félagasamtökin Atira Women‘s Resource Society sem vinna að því að binda enda á ofbeldi gegnum konum.  Það gera þau með beinni þjónustu og samfélagsfræðslu á feminískum grunni.  Samtökin voru stofnuð 1983 og opnuðu sitt fyrst athvarf, Durrant House árið 1987.  Síðan þá hafa samtökin keypt, byggt og þróað ýmis konar húsnæðisúrræði fyrir konur, t.d. athvarf fyrir konur með fíknivanda, konur eldri en 55 ára og millistigshúsnæði fyrir konur sem þurfa frekari stuðning en neyðarathvarf til að komast út úr ofbeldissambandi.

Nýjustu húsnæðisúrræðin eru Margaret‘s (Maggie´s) Housing for Elder Women og Oneesan Housing for Women.

contemporary-living-room

Atira Women‘s Resource Society á félag sem heitir Atira Property Management sem sér um og rekur húsnæðið fyrir félagið og veitir jafnframt öðrum félögum, bæði hagnaðarlausum og hagnaðardrifnum, þjónustu við að þróa húsnæðislausnir. Allur ágóði að rekstri Atira Property Management fer í að reka Atira Women‘s Resource Society.

index_banner2

Með lögum um almennar íbúðir er búinn til lagagrundvöllur fyrir sambærilegt félag hér á landi, til stuðnings eða í samstarfi við starfandi samtök.  Hér á landi gætu til dæmis sveitarfélög og frjáls félagasamtök á borð við kvennasamtök, hjálparsamtök, samtök innflytjenda, mannréttindasamtök og trúfélög gerst stofnaaðilar að íslenskri húsnæðissjálfseignarstofnun að fyrirmynd Atiru og sótt um stofnframlög til byggingar eða kaupa á almennum íbúðum fyrir konur sem vilja komast út úr ofbeldissamböndum.  Ríki og sveitarfélög koma svo með 30% stofnframlög og er gert ráð fyrir að afgangurinn (70%) verði fjármagnaður með lántöku frá lánastofnun að eigin vali.

Atira_3

Reksturinn yrði fjármagnaður með leigutekjum og væri hægt að nýta hugsanlegan rekstrarafgang til að fjölga íbúðum og til að sinna samfélagslegri fræðslu gegn ofbeldi í nánum samböndum.

Stofnunin yrði með sjálfstæðan efnahagsreikning og því væri áhætta stofnaðila hennar takmörkuð við það stofnfé sem þeir leggja inn.  Hægt væri að sækja um stofnframlög fyrir eina íbúð eða fleiri í senn.  Nýtt húsnæðisbótakerfi mun jafnframt styðja við einstaklinga og fjölskyldur á leigumarkaðnum til að lækka húsnæðiskostnað leigjenda.

Hægt er að fá nánari upplýsingar um stofnframlögin hjá Íbúðalánasjóði eða velferðarráðuneytinu.

PS Ljósmyndir eru af starfsemi á vegum Atira Women‘s Resource Society í Kanada og vefsvæði samtakanna.

Flokkar: Óflokkað

Þriðjudagur 21.6.2016 - 11:35 - 1 ummæli

Almennar íbúðir og heimilislaust fólk

Lög um almennar íbúðir voru samþykkt á vorþinginu.  Með lögunum er komið á nýju húsnæðiskerfi þar sem ríki og sveitarfélög munu veita allt að 30% stofnframlög til fjölgunar leiguíbúða á viðráðanlegu verði fyrir þá sem þurfa á því að halda, þ.m.t. fyrir námsmenn, ungt fólk, aldraða, fatlað fólk og fólk sem ekki er fært að sjá sér fyrir húsnæði sökum félagslegra aðstæðna eða verulegs fjárhagsvanda.  Í tengslum við kjarasamnninga fyrir ári síðan var jafnframt lofað að fjölga almennum íbúðum um 2300 á fjórum árum.

En hvað þýðir þetta?  Hvernig mun þetta virka?

Þetta eru nokkrar af þeim spurningum sem ég hef fengið frá því að lögin voru samþykkt.

Tökum dæmi að erlendri fyrirmynd.

Y-foundation fékk World Habitat verðlaunin árið 2015 fyrir nálgun sína í að leysa húsnæðisvanda heimilislauss fólks í Finnlandi.  Y-foundation er  finnsk sjálfseignastofnun sem var stofnuð 1985 af sveitarfélögunum Helsinki, Espoo, Vantaa, Turku og Tampere, sambandi finnskra sveitarfélaga, finnska kirkjuráðinu, finnska Rauða krossinum, samtökum finnska byggingaiðnaðarins, verkalýðsfélagi finnskra byggingariðnaðarmanna, finnsku áfengisversluninni Alko og finnsku samtökunum fyrir fólk með geðheilbrigðisvanda.

WHA14_810_FINLAND2

Markmið stofnunarinnar er  að tryggja heimilislausu fólki öruggt og hagkvæmt leiguhúsnæði til langframa, ekki tímabundin úrræði á borð við gistiskýli eða athvörf og byggir þannig á Housing first hugmyndafræðinni.  Hún á nú tæplega 7000 íbúðir og er nú með starfsemi í 52 borgum og sveitarfélögum í Finnlandi.  Íbúðirnar eru einstaklingsíbúðir eða litlar tveggja herbergja íbúðir. Daglegur rekstur er fjármagnaður með leigutekjum og er rekstrarafgangurinn nýttur til að fjölga íbúðum, bæði með því að byggja þær og kaupa á markaði og til að fræða um vanda þeirra sem eru heimilislausir.  Hið opinbera styður við starfsemi Y-foundation með styrkjum og lánum frá ARA, íbúðalána- og þróunarsjóði Finnlands.

WHA14_1020_FINLAND1

Með lögum um almennar íbúðir er búin til lagagrundvöllur fyrir sambærilega stofnun hér á landi.  Hér gætu til dæmis sveitarfélög og frjáls félagasamtök á borð við trúfélög, hjálparsamtök, félög atvinnurekenda og verkalýðsfélög gerst stofnaðilar að íslensku Y-húsnæðissjálfseignastofnuninni og sótt um stofnframlög til byggingar eða kaupa á almennum íbúðum fyrir heimilislaust fólk.  Ríki og sveitarfélög koma svo með 30% stofnframlag og er gert ráð fyrir að afgangurinn (70%) verði fjármagnað með lántökufrá lánastofnun að eigin vali.

WHA14_810_FINLAND3

Nýtt húsnæðisbótakerfi styður síðan enn frekar við heimilislaust fólk, þar með talið einstaklinga sem hafa verið á meðferðar- eða endurhæfingarstofnun eða í fangelsi með sambærilegum undanþágum og áður voru veittar til námsmanna á námsgörðum.  Húsnæðisbætur fyrir einstakling á framfærsluaðstoð sveitarfélags eða atvinnuleysisbótum verða 31.000 kr. á mánuði frá og með gildistöku laganna um næstu áramót eða 372.000 kr á ári.

Hægt er að fá nánari upplýsingar um stofnframlögin hjá Íbúðalánasjóði eða velferðarráðuneytinu.

PS. Ljósmyndir eru af húsnæði á vegum Y-foundation í Finnlandi.

Flokkar: Óflokkað

Sunnudagur 19.6.2016 - 17:51 - Rita ummæli

Til hamingju með daginn!

Í dag eru 101 ár frá því að íslenskar konur fengu kosningarétt með staðfestingu stjórnarskrárbreytingar þann 19. júní 1915.  Þótt mörg skref hafi verið tekin síðan þá í jafnréttisátt þá eigum við enn mikið verk að vinna.

Þegar Alþingi kom saman í fyrsta sinn eftir að stjórnarskrárbreytingin um kosningarétt kvenna hafði öðlast gildi las Ingibjörg H. Bjarnason upp ávarp reykvískra kvenna til Alþingis.  Orðrétt sagði hún: „Vér vitum og skiljum, að kosningaréttur til Alþingis og kjörgengi er lykillinn að löggjafarvaldi landsins, sem á að fjalla um alla hagsmuni þjóðarinnar, jafnt karla sem kvenna.  Vér trúum því, að fósturjörðin, stóra heimilið vor allra, þarfnist starfskrafta allra sinna barna, jafnt kvenna sem karla, eins og einkaheimilin þarfnast starfskrafta alls heimilisfólksins, og vér trúum því, að vér eigum skyldum að gegna og störf að rækja í löggjöf lands og þjóðar, eins og á einkaheimilum.“

Undir þetta getum við öll tekið.

Heimilin, einkaheimilin, landið allt þarfnast starfskrafta allra heimilismanna.  Enn þá í dag erum við minnt rækilega á að við þurfum að vinna að því að eyða kynbundnum staðalímyndum, að því að jafna ábyrgð á fjölskyldunni á milli karla og kvenna og að vinnumarkaðurinn verður að laga sig betur að þörfum fjölskyldunnar í þessu skyni.  Við sjáum að staðalímyndir ráða enn miklu um framtíðarvettvang drengja og stúlkna í atvinnulífinu.

Síðast en ekki síst má nefna kynbundin launamun og skarðan hlut kvenna í ráðandi stöðum í samfélaginu.

Í dag var úthlutað í fyrsta skipti úr Jafnréttissjóði Íslands.  Sjóðurinn var stofnaður með ákvörðun Alþingis á liðnu ári þegar 100 ár voru frá því að íslenskar konur fengu kosningarétt og kjörgengi til Alþingis.  Sjóðurinn hefur 100 milljónir króna á ári af fjárlögum á árunum 2016 til 2020.  Í ár bárust 115 umsóknir og var það niðurstaða stjórnar sjóðsins að styrkja 42 verkefni að þessu sinni.

Verkefnin eru jafn fjölbreytt og þau eru mörg.

Má þar til dæmis nefna verkefni þar sem könnuð verður tíðni áfalla í æsku hjá íslenskum konum og tengsl við heilsufar, hvernig megi stuðla að auknum áhuga karla á yngri barna kennslu, greining á undirbúningi og skipan í störf dómara á Íslandi, stuttmynd um sexting, hrelliklám og stafræn borgararéttindi, námskeið til að stuðla að sjálfstyrkingu, valdeflingu og aukinni þekkingu á mannréttindum og margþættri mismunun fyrir fatlað fólk, rannsókn um áskoranir og hindranir í jafnréttisstarfi hjá lögreglunni á höfuðborgarsvæðinu, rannsókn á reynslu kvenna af áfengis- og vímuefnameðferð út frá sjónarhorni þjónustuþega og verkefni um hvernig stuðla megi að verðskulduðum atvinnutækifærum fyrir kvenkyns innflytjendur og fleiri.

Óska ég öllum styrkþegum innilega til hamingju með þessu flottu verkefni og okkur öllum til hamingju með daginn okkar, 19. júní.

Daginn þar sem við tökum enn eitt skrefið í áttina að því að nýta til jafns starfskrafta okkar allra, karla og kvenna í þágu lands og þjóðar.

 

 

Flokkar: Óflokkað

Miðvikudagur 15.6.2016 - 15:20 - Rita ummæli

Fjölskyldustefna fyrir gott og fjölskylduvænt samfélag

Nýverið lagði ég fram á Alþingi tillögu um fjölskyldustefnu til næstu fimm ára með áherslu á börn og barnafjölskyldur. Að baki liggur vönduð vinna með skýrum markmiðum og tillögum um aðgerðir til að efla velferð barna og skapa betra og fjölskylduvænna samfélag.

Verkefnisstjórn um mótun fjölskyldustefnu var falið að móta stefnuna með það að markmiði að tryggja félagslegan jöfnuð með áherslu á að allar fjölskyldur njóti sama réttar og sé ekki mismunað.

Í stefnunni endurspeglast grunngildi barnasáttmála Sameinuðu þjóðanna. Er horft til þess að þannig megi auka velferð barnafjölskyldna og leitast við að uppfylla alþjóðlegar skuldbindingar á sviði fjölskyldu og mannréttinda. Áhersla er lögð á forvarnir ásamt tillögum um aðgerðir sem tryggja eiga efnahagslegt öryggi og auka stuðning við umönnun og samþættingu fjölskyldu- og atvinnulífs.

Öruggt húsnæði er ein af grunnforsendum þess að búa börnum gott atlæti. Fjögur lagafrumvörp mín um húsnæðismál með þetta að markmiði urðu að lögum frá Alþingi nýlega og má því segja að framkvæmd fjölskyldustefnunnar sé að nokkru leyti hafin.

Sporna þarf við öllum hugsanlegum birtingarformum ofbeldis í samfélaginu enda varðar það miklu um möguleika barna til að þroskast og njóta öryggis. Þetta kemur skýrt fram í fjölskyldustefnunni og styður vonandi enn frekar við víðtækt landssamráð um aðgerðir gegn ofbeldi sem hófst á liðnu undir forystu þriggja ráðuneyta.

Samverustundir foreldra og barna hafa forvarnargildi og stuðla að vellíðan fjölskyldunnar. Samþætting fjölskyldu- og atvinnulífs er því mikilvægt verkefni þar sem jafnframt þarf að leggja áherslu á að auka þátttöku karla í umönnunar- og uppeldishlutverkinu. Í þessu skyni er mikilvægt að hrinda í framkvæmd tillögum nefndar um framtíðarskipan fæðingarorlofs. Fyrsta skrefið verður hækkun hámarksfjárhæðar fæðingarorlofs í 500.000 kr. á mánuði.

Það er von mín að tillaga til þingsályktunar um fjölskyldustefnu sem nú liggur fyrir Alþingi muni leiða okkur áfram í átt að enn betra og barnvænlegra samfélagi.

(Birtist fyrst í Fréttablaðinu 13. júní 2016)

Flokkar: Óflokkað

Miðvikudagur 1.6.2016 - 07:43 - Rita ummæli

Ofbeldi gegn fötluðum börnum

Ofbeldi er brot gegn mannréttindum og grundvallarfrelsi einstaklingum.  Ofbeldi er alltaf alvarlegt en við vitum líka að sumir hópar eru líklegri en aðrir til að sæta ofbeldi og eiga jafnframt erfiðara með að sækja sér hjálp.  Í rannsóknum í samstarfi við Alþjóðaheilbrigðisstofnunina (WHO) kom fram að fötluð börn eru 3,7 sinnum líklegri til að verða fyrir hvers konar ofbeldi en ófötluð börn, 3,6 sinnum líklegri til að verða fyrir líkamlegu ofbeldi en ófötluð börn og 2,9 sinnum líklegri til að verða fyrir kynferðislegu ofbeldi en ófötluð börn.  Börn með þroskaskerðingu virtust í mestri hættu, og voru tæplega fimm sinnum líklegri til að verða fyrir kynferðislegu ofbeldi en ófötluð börn.

Fordómar, þöggun og mismunun auk skorts á þekkingu á aðstæðum fatlaðs fólk eru taldir vera þættir sem skýra af hverju ofbeldi er jafn mikil ógn í lífi fatlaðs fólks og þessar tölur bera með sér.  Barátta fatlaðs fólks og aðstandenda þeirra hefur skipt miklu máli til að opna á umræðuna.

Skref hafa verið tekin sem þoka okkur áfram.

Má þar nefna meðal annars sérstakt framlag ráðuneytisins til Stígamóta til að ráða sérfræðing til að veita fötluðu fólki ráðgjöf og stuðning vegna kynferðisofbeldis, samstarf Réttindavaktar ráðuneytisins og réttindagæslumanna við lögregluna um bætt verklag og aukið samstarf við rannsókn ofbeldismála gegn fötluðu fólki, útgáfu fræðsluefnis um kynheilbrigði fyrir fatlað fólk með þroskaskerðingu og samstarfsnefnd um orlofsmál fatlaðs fólks sem leitt hefur af sér skýrari verklagsreglur fyrir þjónustuveitendur.

En mun meira þarf til, og þar er þekking okkar besta vopn.

Fyrr á þessu ári tók ég ákvörðun að veita Barnaverndarstofu styrk í því skyni að efna til ráðstefnu og námskeiðahalds fyrir fagfólk, bæði til að auka þekkingu og til að veita leiðbeiningar um vinnubrögð þegar á reynir.  Munu bandarísku sérfræðingarnir Chris Newlin og Scott Modell miðla af þekkingu sinni til fjölbreytts hóps fagfólks sem vill efla og bæta þekkingu sína í þágu fatlaðra barna.

Vonandi verður það til góðs.

Flokkar: Óflokkað

Þriðjudagur 17.5.2016 - 11:40 - 2 ummæli

Kæru sveitarfélög, – lóðir óskast.

Að byggja sjálfur sitt eigið hús er draumur sem hefur orðið æ fjarlægari fyrir marga eftir því sem aðgengi að lóðum hefur minnkað og kröfur til húsnæðis hafa aukist.

Ekki bara hér á landi heldur víða annars staðar.

Þessu vildi hollenski stjórnmálamaðurinn Adri Duivesteijn breyta. Kjarninn í hans hugmyndafræði var að íbúarnir sjálfir ættu að fá aftur valdið til sín og fjárfestar og verktakar hefðu alltof lengi setið einir að framleiðslu á íbúðarhúsnæði. Árangurinn má sjá í Almere Poort í Hollandi þar sem 250 hekturum af landi í eigu sveitarfélagsins var breytt í lóðir fyrir fólk til að byggja sjálft.

Lóðirnar voru seldar á mismunandi verði eftir tekjum fólks. Tekjulægra fólk gat keypt lóð fyrir 2,6 m.kr. og valið svo úr nokkrum tegundum af forsmíðuðum húsum.  Jafnframt voru í boði lóðir fyrir fólk með hærri tekjur sem og lóðir fyrir fjölbýlishús.

Markmiðið er að á endanum rísi í Almere Poort 3500 hús sem fólk hefur byggt sjálft eða með aðstoð iðnaðarmanna og arkitekta. Litlar sem engar kröfur eru gerðar til húsanna, þéttleikinn er ýmist mikill eða lítill og sveitarfélagið fer ekki í lokafrágang á vegum og grænum svæðum fyrr en búið er að byggja öll hús í hverjum einstökum hluta. Í grunninn er þetta ekki flókið, – og við þekkjum til sambærilegra dæma í íslenskra húsasögu á borð við Smáíbúðahverfið og Grafarvoginn.  Sama aðferðarfræði var notuð í Almere Poort.  Sveitarfélagið skipulagði einfaldlega land sem það átti með fjölbreyttum valkostum, litlar lóðir og stórar, litlar íbúðir og stórar íbúðir, einbýlishús og fjölbýlishús, íbúðar- og atvinnuhúsnæði eða jafnvel blöndu af hvoru tveggja.

Og bauð það til sölu.

Engar niðurgreiðslur, engar sérstakar kvaðir um húsagerð eða flóknar reglur.  Bara hundruðir lóða til sölu hjá sveitarfélaginu þar sem væntanlegur íbúi mætir í sérstakar ‘Landverslanir’, velur lóð, greiðir fyrir og fer svo og byggir sitt hús, sjálfur eða í samstarfi við góðan arkitekt og iðnaðarmenn.

Hér má sjá vefsíðu sveitarfélagsins Almere – Ik bouw mijn huis in Almere – með leiðbeiningum um hvernig hægt er að byggja draumahúsið sitt.

Gæti þetta verið næsta skref í húsnæðismálum okkar?

Það eru ákveðin teikn á lofti um að svo gæti orðið.  Hugsanlega.  Sveitarfélagið Garðabær auglýsti fyrir stuttu eftir hugmyndum um skipulag hverfis fyrir ungt fólk og Hafnarfjörður hefur verið að endurskoða skipulagsmál sín. Tvöhundruð manns mættu á fund um byggingu smáhúsa á Íslandi og umhverfis- og auðlindaráðherra hefur þegar tekið stórt skref til að liðka fyrir byggingu íbúðarhúsnæðis og boðað frekari breytingar.

Í anda Adri Duivesteijn. Þar sem fólk tekur líf sitt í eigin hendur.

Flokkar: Óflokkað

Föstudagur 6.5.2016 - 12:40 - Rita ummæli

Staða ungs fólks 2004 og 2014

Nýlega var þeirri spurningu varpað fram í breska blaðinu Guardian hvort ungt fólk hefði dregist aftur undir fyrirsögninni „Young people bear the brunt of Generation Y‘s economic woes“.  Töluverð umræða skapaðist um stöðu ungs fólks hér á landi í framhaldinu.

Óskaði ég því eftir upplýsingum úr lífskjararannsókn EU-SILC hjá Hagstofu Íslands þar sem staða ungs fólks á aldrinum 25-29 ára var borin saman við heildarhópinn á árunum 2004 til 2014 til að kynna fyrir ríkisstjórn.  Spurt var um búsetu, nám, tekjur, eignir, skuldir, atvinnuþátttöku og atvinnuleysi.  Einnig var spurt um mat hópsins á skort á efnislegum gæðum, erfiðleika við að ná endum saman og byrði húsnæðiskostnaðar.

Í niðurstöðunum er staðfest að ráðstöfunar- og atvinnutekjur ungs fólks eru lægri árið 2014 en 2004 miðað við miðgildi þeirra á föstu verðlagi m.v. verðlag 2014.  Þessu er öfugt farið með heildarhópinn, tekjur hans voru hærri árið 2014 en 2004. Inn í þessum tölum er ekki gert ráð fyrir námslánum. Margt fleira hefur breyst.  Ungt fólk er líklegra til að búa hjá foreldrum sínum árið 2014 en 2004 og hærra hlutfall þeirra er í námi núna, eða rúmlega 31% samanborið við rúm 26% árið 2004.  Færri áttu eigið húsnæði með áhvílandi láni og fleiri eru á almenna leigumarkaðnum.  Eignir höfðu aukist lítillega, og skuldir lækkað og gilti það bæði um unga fólkið og heildarhópinn árið 2014 í samanburði við 2004.

Þegar spurt er um byrði húsnæðiskostnaðar, skort á efnislegum gæðum og erfiðleika við að ná endum saman hefur staðan hins vegar batnað hjá ungu fólki. Lægra hlutfall þeirra segir  húsnæðiskostnað íþyngjandi og er munurinn meiri milli 2004 og 2014 hjá fólki 25-29 ára hvort sem þeir búa sjálfstætt eða hjá foreldrum, en hjá heildarhópnum.  Þegar teknir voru saman 25-29 ára í foreldrahúsum sem fannst mjög erfitt, erfitt eða nokkuð erfitt að láta enda ná saman var hlutfallið 51,7% árið 2004 en var komið niður í 40,8% árið 2014. Á sama tíma stóð samtala hlutfalls heildarhópsins hjá þeim sem fannst erfitt, erfitt eða nokkuð erfitt að ná endum saman nokkurn veginn í stað eða 47,4% árið 2004 og 47,5% árið 2014.  Þegar spurt var um skort á efnislegum gæðum voru 5,7% ungs fólks í þeirri stöðu árið 2014 en 11,7% árið 2004.

Þannig má greina umtalsverðar breytingar á lífsháttum ungs fólks á þessu tíu ára tímabili.  Þessi þróun endurspeglar á margan hátt þá umfjöllun sem finna mátti í greinum Guardian um hina sk. Y-kynslóð á alþjóðavísu og má líka sjá í öðrum breytingum sem athygli hafa vakið á borð við áhuga á minna húsnæði, sjálfbærri lífsstíl, minni kosningaþátttöku sem og að giftast seinna og eignast börn seinna.

Ungt_folk_greining_25-29_ara_2004-2014

Flokkar: Óflokkað

Miðvikudagur 13.4.2016 - 14:11 - Rita ummæli

Smáíbúðahverfið

Á fundi Tiny Homes á Íslandi um smáhýsi flutti Sigríður Björk Jónsdóttir, framkvæmdastjóri Vistbyggðaráðsins áhugavert erindi.

Hún lagði áherslu á að við gætum bæði lært af okkar eigin húsasögu og hvað aðrar þjóðir væru að gera til að takast á við húsnæðisvandann.  Rakti hún svo sögu Smáíbúðahverfisins sem fyrirmyndar íslenskt dæmi um smáhýsi og frumkvöðlakraft einstaklinga.

Smáíbúðahverfið er hverfi í austurbæ Reykjavík, í Sogamýrinni og norðan Hæðagarðs.

Kort_smaibudahverfi

Tilurð Smáíbúðahverfsins má rekja til áranna eftir seinni heimsstyrjöldina og þess mikla húsnæðisskorts sem var í Reykjavík.  Mikil fólksfjölgun var á svæðinu, innflutningshöft komu illa við byggingaframkvæmdir og fólk flutti inn í herskála um leið og herinn losaði þá.   Til að bregðast við þessu setti borgarstjórn á stofn nefnd árið 1950 sem var falið að koma með tillögur um smáhúsahverfi fyrir fólk í húsnæðisvanda.  Nefndin lagði til að hverfið yrði staðsett í Sogamýrinni, norðan Hæðargarðs.

Efnt var til samkeppni um smáhús og fór hún fram meðal arkitekta um smáhús, sem voru ýmist lítil einbýlishús, sambyggð einlyft hús eða tvílyft hús.  Teikningarnar voru  miðaðar við hámarksstærð 80 fermetra, þó var hægt að byggja í áföngum, fyrst 55 fermetra, síðan mátti stækka í 80 fermetra, svo loks að seinna mætti stækka húsið í nærri 100 fermetra.

Teikningar_smaibudahverfi_1

Sveitarfélagið hjálpaði til, gerði lóðirnar byggingahæfar, lagði götur og ræsi og hafði menn á launum við eftirlit og til aðstoðar. Heilu fjölskyldurnar hófu að byggja sitt hús, og mátti víða sjá alla meðlimi fjölskyldna með skóflu í hönd, grafandi grunna og svo síðar að slá upp fyrir húsunum.

Smaibudahverfi_teikningar_3

Einhverjir fengu lán hjá lánadeild smáíbúða sem komið var á fót snemma ársins 1952.  Hins vegar voru takmörk á þeim og urðu flestir að treysta á eigið fé eða lánsfé frá vinum og vandamönnum.  Var hverfið nánast fullbyggt árið 1955.

Smaibudahverfi_teikningar_2

Sýnir hverfið því einkar vel hvað fólk getur áorkað þegar allir leggjast á eitt.

Í dag er Smáíbúðahverfið enn þá eitt vinsælasta hverfi borgarinnar.

 

 

Flokkar: Óflokkað

Sunnudagur 3.4.2016 - 11:49 - Rita ummæli

Húsnæðismál á heimsvísu

Í heimsókn minni til New York fyrir páska, á 60. kvennanefndarfund Sameinuðu þjóðanna, átti ég mjög áhugaverðan fund með aðstoðarframkvæmdastjóra UN – Habitat.  Sú stofnun Sameinuðu þjóðanna vinnur að betra þéttbýli til framtíðar og undirbýr nú heimsráðstefnu um húsnæði og sjálfbæra þróun byggða, í samræmi við ályktun Allsherjarþings Sameinuðu þjóðanna nr. 66/2007, eða svokallað Habitat III.

Í umræðuskjali ráðstefnunnar um húsnæðismál kemur fram að skortur á hagkvæmu húsnæði er ekki séríslenskt fyrirbæri, heldur alþjóðlegt vandamál.  Vandamál sem fer vaxandi með stækkun þéttbýlis í heiminum.  Fjórðungur þeirra sem búa í þéttbýli búa í skuggahverfum eða óskipulögðum byggðum.  Þetta á ekki hvað síst við fátækustu og viðkvæmustu einstaklinga hvers samfélags.  Þar má nefna konur, innflytjendur, fatlað fólk, sjúka, unga, aldraða og hinsegin fólk.

Vandinn er ekki hvað síst sá að hagkvæmt húsnæði er sjaldan vandað og vandað húsnæði er sjaldan hagkvæmt.

Í skjalinu má finna nokkuð harða áfellisdóma yfir stefnumörkun stjórnvalda um heim allan.  Þar segir meðal annars: „Almennt á meirihluti ríkis- og sveitarstjórna í vandræðum með að uppfylla þarfir íbúa fyrir húsnæði. Efnaminnstu og viðkvæmustu heimilin finna mest fyrir þessu þar sem þau hafa ekki notið uppsveiflu á húsnæðismarkaði og aðgerðir stjórnvalda í húsnæðismálum hafa skilað þeim litlu. Aðgerðir til að auka framboð húsnæðis fyrir konur, förufólk, flóttamenn, fatlað fólk og minnihlutahópa hafa litlu skilað til þessa. Inngrip stjórnvalda á húsnæðismarkaði hefur verið í lágmarki og víða eru þau hætt að bjóða upp á húsnæði, lóðir, þjónustu og jafnvel að setja skýrar reglur.“1

Í stað þess að litið sé á húsnæði sem hluta af félagslegum réttindum eða mannréttindum þá hefur það orðið að söluvöru.  Húsnæðismál hafa ekki verið í forgangi þegar kemur að því að deila úr sameiginlegum sjóðum og víða hefur félagslegt húsnæði verið selt.  Dregið hefur verið úr húsnæðisstuðningi, og þar sem þeim hefur verið viðhaldið er hann oftast ómarkviss og ósjálfbær.

Áfram heldur gagnrýnin.

Bent er á að markaðsöflin hafi lítinn áhuga á að sinna þeim sem eru með lægstu tekjurnar.  Stjórnvöld um heim allan hafa átt í erfiðleikum með að fá verktaka og fjármálastofnanir til að fjárfesta, byggja og lána til efnaminni heimila og samfélagslegra verkefna.  Í staðinn hafa þessir einkaaðilar einbeitt sér að þeim efnameiri.  Enginn skortur er á stórum lúxusíbúðum, á meðan fáir byggja litlar og hagkvæmar íbúðir.

Stjórnvöld víðast hvar hafa stutt við séreignastefnuna.  Staðreyndin er samt sú að eftir því sem fólki fjölgar í borgum og bæjum, fjölgar leigjendum, – ekki hvað síst eftir því sem húsnæði verður dýrara og framboð á lóðum minna.  UN Habitat bendir á að það þarf ekki að vera slæmt fyrir samfélög, að því gefnu að framboð sé tryggt: „Hægt er að sýna fram á um allan heim að leiguhúsnæði eykur hreyfanleika íbúa, bætir vinnumarkaðinn og möguleika á atvinnu, dregur úr vanda í tengslum við kyn, menningu eða fötlun og styrkir félagsleg og efnahagsleg tengsl.“2

Mér þótti margt áhugavert í þessu skjali, – ekki hvað síst áherslan á að húsnæðismál eru mannréttindamál.  Huga verður að rétti allra til húsnæðis og þá sérstaklega þeirra sem búa við erfiða félagslega og efnahagslega stöðu.

Það tel ég vera kjarnann í þeirri húsnæðisstefnu sem við mörkuðum í vor í samstarfi við aðila vinnumarkaðarins.

Að við eigum að huga að öllum heimilum.

Heimild:

Habitat III issue papers – 20 Housing.

Tilvitnanir á ensku:

1. „But overall the majority of national and local governments are still struggling to meet the housing needs of their respective populations. The poorest and vulnerable households are the most affected as they have been untouched by the housing market and limitedly benefited from housing policies and regulations.  Efforts to improve access to adequate housing for women, migrants, refugees, people with disabilities, indigeneous and minorities have made little progress so far.  Government interference in the housing sector has been minimal and many have almost withdrawn from housing provision, land supply, procurement, servicing and even regulation.“

2. „Across, the world, evidence shows that rental housing contributes to enhance residential mobility, improve labour market and livelihood opportunities, can acommodate gender, cultural and disability concerns, and strengthen social and economic networks.“

Flokkar: Óflokkað

Laugardagur 27.2.2016 - 09:06 - Rita ummæli

Jöfnuður á Íslandi eykst

Jöfnuður hefur verið að aukast á Íslandi og er nú vandfundið það land þar sem bilið á milli þeirra sem hafa lægstar tekjur og hæstar tekjur er minna en hér. Í Félagsvísum 2015 sést að munurinn á tekjum Íslendinga hefur ekki mælst minni í áratug. Þar kemur fram að svokallaður Gini-stuðull var lægri árið 2014 en allt tímabilið 2004-2013. Gini-stuðullinn mælir hvernig samanlagðar tekjur allra einstaklinga í landinu dreifast. Stuðullinn nær frá 0 upp í 100, þar sem 0 þýðir að allir hafi jafnar tekjur en 100 að sami einstaklingurinn hafi allar tekjurnar. Gini-stuðullinn var 22,7 árið 2014 samanborið við 24,1 árið 2004 og 29,6 árið 2009.

Dregur saman með efsta og lægsta tekjuhópnum
Þá kemur einnig fram í tölunum hvað þeir sem hæstar tekjur hafa (20% tekjuhæstu) hafa mörgum sinnum hærri tekjur en hinir tekjulægstu (20% tekjulægstu). Nýjustu tölurnar sýna að þeir hafa nú ríflega þrefaldar tekjur hinna tekjulægstu (3,1) en höfðu fjórfaldar tekjur (4,2) sama hóps árið 2009. Þá hefur lágtekjuhlutfallið á Íslandi, þ.e. einstaklingar sem mælast undir lágtekjumörkum, ekki verið lægra síðan árið 2004. Þá mældust 10% landsmanna undir lágtekjumörkum en hlutfallið er nú komið í 7,9%. Lágtekjumarkið miðast við tekjur upp á 182.600 kr á mánuði.

Það eru sannarlega gleðifréttir að jöfnuður í samfélaginu sé að aukast.  Það er hluti af því velferðarsamfélagi sem við viljum búa í að vinna gegn ójöfnuði. Það getum við gert með beinum og óbeinum hætti. Við þurfum sterkt öryggisnet en mikilvægast er að skapa heilbrigt umhverfi og stýra efnahagsmálum vel þannig að fólk hafi næga atvinnu auk aðgangs að fyrsta flokks menntun og velferðarþjónustu.

Heimilunum í landinu vegnar betur núna og það er ánægjulegt að þeim heimilum sem þurfa á fjárhagsaðstoð að halda hafi farið hratt fækkandi. Það er hins vegar ljóst að eignastaða fólks er mun ójafnari en tekjurnar og þess vegna er mjög mikilvægt að við styðjum vel við fólk á húsnæðismarkaði og hjálpum þeim sem vilja eignast eigið heimili.

Við erum að vinna í þeim málum á mörgum vígstöðum og það mun stuðla að áframhaldandi bættri stöðu heimilanna.

 

Flokkar: Óflokkað

Eyjan Media ehf. - Kringlunni 4-12, Reykjavík - eyjan(hjá)eyjan.is