Þriðjudagur 21.2.2017 - 12:12 - Rita ummæli

Er staða ungs fólks verri nú en 1990?

Í Silfri Egils um síðustu helgi var staða ungs fólks rædd og skapaðist nokkur umræða eftir þáttinn. Eitt af mörgu áhugaverðu í þættinum var ábending Teits Björns Einarssonar, þingmanns Sjálfstæðisflokksins um skýrslu fjármálaráðherra um svokallaða kynslóðareikninga, nánar tiltekið um þróun efnahagslegrar stöðu þess þjóðfélagshóps sem á hverjum tíma er á aldrinum 20-35 ára miðað við eldri kynslóðir undanfarna tvo til þrjá áratugi að beiðni þingmanna Samfylkingarinnar á síðasta þingi.

Skýrslan var unnin af Friðriki Má Baldurssyni og Axel Hall og er sannarlega allra athygli verð.

Helstu niðurstöður skýrslunnar voru:

  1. „Þegar litið er til annarra landa hefur ungt fólk almennt dregist aftur úr í tekjum síðustu áratugi, en eftirlaunaþegar hafa framur bætt stöðu sína.  Þróunin hér er svipuð.  Það ber að undirstrika að í þessum samanburði er ekki tekið tillit til breytinga á atvinnuþátttöku.  Það hefur töluverðar afleiðingar í sumum tilvikum, t.d. varðandi samanburð á tekjum kvenna yfir langt tímabil. Svipað gildir um yngri hópa þar sem mun fleiri stunda nám en áður.
  2. Þegar þróun aldurshópa undanfarna áratugi er skoðuð sést að framvindan er lík á Íslandi og Bretlandi að því leyti að yngsti hópurinn lækkar mest, um 24% á Íslandi og 33% á Bretlandi. En síða verður þróunin frekar ólík. Á Íslandi minnkar munurinn jafnt og þétt þar til hann snýst við þegar komið er að hópnum 35-39 ára.  Tekjur eldri hópa hækkuðu svo umfram meðaltalið í nokkrum stíganda sem náði hámarki fyrir 60-64 ára.  Á Bretlandi er þetta mynstur mun óreglulegra, en lífeyrisþegar hafa stórbætt stöðu sína.  Þessi ólíka þróun kann að stafa af því að lífeyriskerfin hafa þróast með ólíkum hætti í löndunum.
  3. Þegar íslensk gögn frá árunum 1990 og 2014 eru borin saman sést einnig að yngri hóparnir hafa lækkað hlutfallslega miðað við meðaltalið á undanförnum aldarfjórðungi, en þeir eldri hafa hækkað. Gögnin gefa til kynna lækkun aldurshópa milli 1990 og 2014 fram að 35 – 39 ára aldri, en hækkun eftir það. Hæstu tekjum nær fólk nú á aldrinum 45-49 ára, en ekki við 40-44 ára aldur eins og var árið 1990.
  4. Þegar þróun kaupmáttar ráðstöfunartekna einstakra aldurshópa er skoðuð yfir tímabilið 1990-2014 kemur í ljós að til ársins 1997 hreyfast ferlarnir nánast alveg í sama takti. Eftir það verður framvindubrot þar sem eldri hóparnir taka verulega fram úr þeim yngri og verður bilið sífellt meira fram að fjármálakreppunni. Það dregur verulega úr bili milli hópa eftir það, en þó með þeim hætti að elstu hóparnir halda sínu forskoti.
  5. Þróun tekna eftir kynjum er ólík. Árið 1990 fóru tekjur karla nálægt því að tvöfaldast frá 20-24 ára og 40-44 ára aldri; fóru úr um 90% af meðaltekjum í 170%. Tekjur kvenna hækkuðu mun minna með aldri, fóru úr 60% við 20-24 ára aldur í 85% þegar 40-44 ára aldri var náð.  Tekjur eftir aldri eru mun líkari hjá kynjunum nú.  Engu að síður eiga konur enn nokkuð í land með að ná körlum í ráðstöfunartekjum í nánast öllum aldurshópum.
  6. Vísbendingar eru um að ferill ævitekna einstaklinga sé að breytast í þá átt að fólk byrji almennt með lægri tekjur (hlutfallslega) en áður, en tekjurnar aukist síðan hraðar með aldri og hækkunin vari lengur. Fólk nær því hámarkstekjum við hærri aldur en áður var.
  7. Nánari greining þar sem bætt er við sambúðarformi og fjölskyldugerð staðfestir fyrri niðurstöður um áhrif aldurs og kyns, en sýnir einnig að barnlausir standa verr í samanburði við barnafólk. Ekki er mikill munur á þróun einhleypra og samskattaðra.
  8. Þegar litið er á upphaf og lok tímabilsins 1990-2014 þá bendir allt til þess að áhrif skatta- og bótakerfa hafi verið lítil og fremur í þá átt að bæta stöðu yngstu hópanna. Skýringa á lakari stöðu þeirra er því að öllum líkindum ekki að leita í þeim kerfum.
  9. Mikil fjölgun hefir orðið á þeim sem stunda háskólanám. Sú fjölgun tekur til allra yngstu aldurshópanna og aukningin er mun meiri meðal kvenna en karla. Samsvarandi breytingar hafa orðið á hlutfalli þeirra sem hafa lokið háskólanámi.
  10. Tekjur eru hærri hjá þeim sem eru með háskólamenntun en þeim sem hafa lokið skemmra námi. Hins vegar hefur þessi ávinningur minnkað verulega á þessum áratug sem gögn liggja fyrir um. Svo virðist sem sköpun nýrra starfa við hæfi háskólamenntaðra hafi ekki haldið í við fjölgun þeirra og tekjuávinningur menntunar því minnkað.  Í þessu felst áskorun fyrir íslenskt samfélag.  Þessi vandi er ekki einskorðaður við Ísland.
  11. Vísbendingar eru um eftirfarandi samspil háskólamenntunar og ráðstöfunartekna fólks á aldrinum 20-34 ára:

Yngsti hópurinn, 20-24 ára, er nú í mun meira mæli í háskólanámi en áður.  Það má skýra (hlutfallslega) lægri tekjur þessa hóps að töluverðu leyti út frá þessari þróun.

Þegar komið er í eldri hópana, 25-29 ára og 30-34 ára, þá dragast tekjurnar enn niður, miðað við það sem áður var, af hærra hlutfalli þeirra sem stunda nám, þótt í minna mæli sé en í yngsta hópnum.

Þetta skilar sér i verulegri (hlutfallslegri) lækkun ráðstöfunartekna 20-24 ára.  Hóparnir 25-29 ára og 30-34 ára lækka einnig, en lækkunin er stigminnkandi.

Ekki er hægt að fullyrða að þessi áhrif séu ráðandi í framvindu tekna, þótt þau séu til staðar.

  1. Það hvenær fólk ákveður að hefja sambúð ræðst að einhverju leyti af efnahagslegum og félagslegum þáttum – tekjum, aðgangi að húsnæði o.fl. – en líklegt er að ákvörðunin sem slík hafi einnig áhrif á tekjur. Meðal barnlausra einstaklinga, hafa þeir sem eru í sambúð hærri tekjur en þeir sem eru einhleypir, hvort sem það stafar af því að fólk hefur sambúð þegar það hefur efnahagslega stöðu til þess, eða það hefur sambúð og aflar síðan tekna sem til þarf til að reka heimili; það má geta sér þess til að hvort tveggja komi til.  Gögn gefa til kynna að meðalaldur fólks við stofnun sambúðar hafi hækkað um fimm ár frá 1990.
  2. Reynslan sýnir að sterk tengsl eru milli kaupmáttar ráðstöfunartekna og húsnæðisverðs. Ef einstakir hópar dragast aftur úr í kaupmætti getur það því leitt til þess að húsnæðiskaup verða þeim erfið. Gögn frá 2004 sýna að þung undiralda er í þá átt að hlutdeild eigin húsnæðis minnki hjá yngstu aldurshópum.  Hröðust var þróunin meðan fjármálakreppan reið yfir.  Lækkunin virðist stöðvast árið 2011 og einhver viðsnúningur hafa orðið síðustu ár.
  3. Fasteignaverð hefur tvöfaldast að raunvirði frá 1990, en raunvextir hafa lækkað um helming á saman tímabili. Þegar litið er til greiðslubyrði nýrra lána togast því á hækkun fasteignaverðs og lækkun raunvaxta. Þegar þessi þróun er sett í samhengi við kaupmátt yngstu hópa kemur í ljós að greiðslubyrði af dæmigerðu láni hefur ekki breyst mikið milli 1990 og 2014.  Sú staðreynd að fasteignaverð hefur hækkað verulega umfram ráðstöfunartekjur þessara aldurshópa bendir til að um þessar munir sé greiðslubyrði lána ekki aðalvandamálið fyrir ungt fólk heldur öllu fremur getan til að safna fyrir útborgun, sem reynist erfiðari hjalli að yfirstíga.
  4. Viðhorf og gildismat hefur á hverjum tíma áhrif á ákvarðanir fólks og ef slíkir undirliggjandi þættir breytast þá hefur það víðtækar afleiðingar. Efnahagsráð forseta Bandaríkjanna birti í árslok 2014 umfangsmikla skýrslu um aldamótakynslóðina þar sem teknir voru saman helstu þættir og sérkenni hennar (Council of Economic Advisers, 2014). Margt í þeirri skýrslu kemur heim og saman við það sem þessi skýrsla leiðir í ljós varðandi Ísland: Bandaríska aldamótakynslóðin hefur fjárfest meira í mannauði en fyrri kynslóðir; sú fjárfesting skilar tekjuávinningi, en hann hefur minnkað verulega og meira en hér á landi. Aldamótakynslóðin er ólíklegri til að búa í eigin húsnæði en fyrri kynslóðir á sama aldri, en líklegri til að búa í foreldrahúsum.  Þar hafa efnahagsaðstæður áhrif, en einnig nánari tengsl barna og foreldra en áður var.
  5. Í bandarísku skýrslunni kemur fram að aldamótaskynslóðin standi frammi fyrir margs konar áskorunum. Fyrir það fyrsta gefa rannsóknir til kynna að efnahagslegar aðstæður í æsku og á fyrstu fullorðinsárum marki feril einstaklinga til langs tíma og geti haft varanleg áhrif á laun, tekjur, sparnað, fjárfestingar og traust til stofnana samfélagsins. Þetta bendir til þess að efnahagskreppan mikla í Bandaríkjunum hafi haft neikvæð áhrif á þessa þætti þótt of snemmt sé að segja hversu mikil og varanleg áhrifin verði. Svipað kann að eiga við hér.“

Yngri fólk er lengur í foreldrahúsum, er lengur í námi, fer seinna á vinnumarkaðinn og eignast börn seinna.

Er þetta neikvætt?  Er þetta jákvætt? Hvað finnst ykkur?

Flokkar: Óflokkað

Mánudagur 6.2.2017 - 16:22 - Rita ummæli

Tekið á skuldavanda heimilanna

Heimilum landsins vegnar betur. Um mitt ár 2009 voru skuldir heimilanna 126% af landsframleiðslu, en eru í dag lægri en þær hafa verið í aldarfjórðung.  Þetta er árangurinn af markvissri baráttu framsóknarmanna fyrir því að taka á skuldvanda heimilanna allt frá bankahruni.  Hvort sem um var að ræða yfirdráttarlán, gengislán eða verðtryggð lán þurfti að taka á skuldavandanum með öllum tiltækum ráðum.

Heimilin eru undirstaða hagkerfisins og aðeins með því að taka á skuldvanda þeirra mætti koma hjólum efnahagslífsins af stað og hefja endurreisnina.

Því voru aðgerðir fyrir skuldsett heimili helsta kosningamálið árið 2013. Þegar ríkisstjórn undir forystu framsóknarmanna tók við völdum að loknum kosningum lá fyrir skýrt umboð kjósenda til að taka á skuldavanda íslenskra heimila og ná fram leiðréttingu á verðbólguskotinu.  Stöðnunin yrði rofin, skuldir leiðréttar, hagvöxtur aukinn og heimilin færu aftur að fjárfesta.

Sjálf leiðréttingin var valkvæm og almenn, þannig að allir þeir sem voru með verðtryggð fasteignalán á árunum 2008 og 2009 og höfðu orðið fyrir verðbólguskotinu gátu sótt um leiðréttingu.  Jafnframt voru heimilin hvött til að halda áfram að borga niður skuldir með því að nýta séreignasparnað sinn til að greiða niður höfuðstólinn.  Þeir sem orsökuðu hrunið greiddu fyrir leiðréttinguna með skatti á gömlu bankana.

Þátttakan og árangurinn af Skuldaleiðréttingunni fór fram úr björtustu vonum.  Venjuleg íslensk heimili nutu góðs af aðgerðinni þannig að 75% fór til einstaklinga með minna en 7 m.kr. í árstekjur eða hjóna með 16 m.kr. á ári. Þannig fengu tekjulægri einstaklingar meirihluta leiðréttingarinnar.  Hlutfall skulda íslenskra heimila sem hlutfall af ráðstöfunartekjum eru nú næst lægstar á Norðurlöndunum, en aðeins Finnar eru með lægra hlutfall.

Aðgerðinni var ætlað að gera upp fortíðina og byggja undir framtíðina. Því allt byggir á heimilunum.

Flokkar: Óflokkað

Miðvikudagur 19.10.2016 - 13:14 - Rita ummæli

Þúsundir Leiguheimila á næstu árum

Fyrsti umsóknarfresturinn vegna Leiguheimilanna í nýju almennu íbúðakerfi rann út þann 15. október.  Nýja kerfið fer vel á stað því fjór­tán aðilar sóttu um stofn­fram­lög úr rík­is­sjóði til bygg­ing­ar eða kaupa á 571 íbúð sem ætlað er að slá á hús­næðis­vanda tekju­lægri ein­stak­linga og milli­tekju­hópa.

Íbúðalánasjóður mun kanna hvar þörfin fyrir hagkvæmt leiguhúsnæði er mest og úthluta svo á næstu vikum allt að 1,5 milljörðum króna til verkefnisins.  Fyrstu Leiguheimilin ættu þá að geta farið í byggingu strax að lokinni úthlutun og er áætlað að fyrstu íbú­arn­ir geti flutt inn strax næsta ári.

Leigu­heim­ili er nýr val­kost­ur sem byggir á norrænum fyrirmyndum og  var komið á með frum­varpi mínu um al­menn­ar íbúðir. Leigu­heim­il­in fela í sér að fé­laga­sam­tök, sveit­ar­fé­lög og lögaðilar sem upp­fylla ákveðin skil­yrði fá stuðning hins op­in­bera til að standa að upp­bygg­ingu leigu­hús­næðis.  Þar munu íbú­ar öðlast rétt til ör­uggr­ar lang­tíma­leigu, en greiðslur verða að meðaltali 20-30% lægri en markaðsleiga er í dag.

Í sum­um til­fell­um geti hús­næðis­kostnaður leigj­enda, að teknu til­liti til hús­næðis­bóta, jafn­vel orðið allt að helm­ingi lægri en nú er. Til að geta sótt um Leigu­heim­ili þurfa tekj­ur heim­il­is­fólks að vera und­ir skil­greind­um tekju-og eigna­mörk­um sem eru yfir meðal­tekj­um nokk­urra hópa, s.s. ungs fólks, eldri borg­ara og fleiri hópa.

Aukið framboð af húsnæði mun svo koma öllum heimilum til góða til að draga úr þrýstingi á húsnæðismarkaði og fjölga valkostum.

Hvernig ætli Leiguheimilin muni svo líta út?

Hér má sjá nokkrar erlendar fyrirmyndir.

WHA14_810_FINLAND3

 

Sophienborg_BO

BB_2

 

BB_3

Vilderose_gotumynd

Sem og eina uppáhalds innlenda fyrirmynd, – gömlu Verkamannabústaðirnir við Hringbraut 🙂

Framhlid_Verkamannabustadir

Flokkar: Óflokkað

Mánudagur 17.10.2016 - 12:50 - Rita ummæli

25% skattur í þágu millistéttarinnar.

Leiðréttingin var í þágu almenns launafólks, heimilanna í landinu. Nú höldum við framsóknarmenn áfram á sömu braut að draga úr byrðum millitekjufólks með betra og einfaldara skattkerfi.
Við erum sannfærð um að þetta sé hægt. Hugmyndir í þessa veru hafa meðal annars komið fram hjá Verkefnisstjórn Samráðsvettvangs um aukna hagsæld og Alþjóðagjaldeyrissjóðnum. Við viljum byggja á hugmyndafræðinni og tryggja það að afraksturinn falli millitekjuhópum í skaut.
Hugmyndir verkefnisstjórnar Samráðsvettvangs um aukna hagsæld
• Tvö tekjuskattsþrep 25% og 43%, í þágu meginþorra launafólks.
• Einstaklingsframtöl – samsköttun hætt.
• Barnabætur 450 þús. kr. á ári á hvert barn, upp að þremur. börnum, með 12% skerðingu og fylgja barninu.
• Vaxtabótum breytt og húsnæðisstuðningi beint til tekjulægri heimila.
• Stuðningur við að eignast heimili á að gerast utan skattkerfis,til dæmis með úrræðinu Fyrsta fasteign, Leiguheimilum og breyttu námslánakerfi.
Framsókn fyrir fólkið.

Flokkar: Óflokkað

Sunnudagur 16.10.2016 - 17:59 - 1 ummæli

Stöðugleiki og styrk stjórn áfram

Það gengur vel á Íslandi.  Stöðugleiki og styrk efnahagsstjórn hefur einkennt kjörtímabilið.  Við framsóknarmenn viljum tryggja að svo verði áfram.  Í dag kynntu Sigurður Ingi og Lilja Dögg okkar helstu áherslumál fyrir næsta kjörtímabil, sem öll byggjast á hinum mikla árangri sem náðst hefur í stjórn landsins.

Lækkum skatta á 80% launafólks.

Við ætlum að halda áfram að efla millistéttina á Íslandi, heimilin í landinu.  Lækka þarf skatt á meginþorra launafólks í samræmi við umbótatillögur Verkefnisstjórnar um breytingar og umbætur á skattkerfinu.  Þar má helst nefna 25% skattahlutfall í neðra skattþrepinu og útgreiðanlegan persónuafslátt.

Hjálpum ungu fólki að eignast heimili.

Lækka þarf vexti.  Endurskoða þarf peningastefnuna og tryggja að fjármálakerfið vinni með samfélaginu og fyrir það.  Engin ofurlaun eða ofurbónusa og raunvextir verða að endurspegla breyttan efnahagslegan veruleika á Íslandi.  Við ætlum að aðstoða ungt fólk með úrræðinu Fyrsta fasteign og með fjölgun Leiguheimila þannig að öll heimili búi við húsnæðisöryggi.  Hluti námslána verði styrkur og hægt verði að fresta afborgun námslána við kaup á Fyrstu fasteign í allt að 5 ár.

Eflum velferðina, fyrir alla.

Halda þarf áfram að efla velferðarkerfið.  Lágmarkslífeyrir aldraðra verði 300 þúsund krónur á mánuði og fylgi lágmarkslaunum á almennum vinnumarkaði. Tannlækningar aldraðra verði gjaldfrjálsar og hjúkrunarrýmum fjölgað um allt land.  Fæðingarorlof verði 12 mánuðir og greiðsluþak hækkað í 600 þúsund krónur, barnabætur hækkaðar og barnaföt verði án virðisaukaskatts.

Við vitum að framtíðin er björt ef rétt verður á mál­um haldið. Þar skipt­ir stöðug­leiki og festa mestu máli.  Þess vegna erum við tilbúin að starfa með öllum þeim stjórnmálaflokkum að loknum kosningum sem láta sig félagshyggju og jöfnuð varða og eru tilbúnir til að varðveita nauðsynlegan stöðugleika í íslensku atvinnu- og efnahagslífi.

Okkar er valið 🙂

 

 

Flokkar: Óflokkað

Mánudagur 10.10.2016 - 06:55 - 3 ummæli

Bættur hagur lífeyrisþega

Hér eru nokkur dæmi um áhrif þeirra breytinga sem lagðar eru til um almannatryggingar í þágu lífeyrisþega:

Dæmi 1 af 3 um áhrif nýrra laga um almannatryggingar á eldri borgara:

Einstaklingur með 50.000 í lífeyristekjur og 50.000 í aðrar tekjur.

Almannatryggingar nú: 166.680 kr, samtals 266.680 kr.
Alm.tr. 1. janúar 2017: 237.325 kr, samtals 337.325 kr.
Alm.tr. 1. janúar 2018: 257.325 kr, samtals 357.325 kr.

Dæmi 2 af 3 um áhrif nýrra laga um almannatryggingar á eldri borgara:

Einstaklingur með 150.000 í lífeyristekjur.

Almannatryggingar nú: 141.855 kr, samtals 291.855 kr.
Alm.tr. 1. janúar 2017: 208.875 kr, samtals 358.875 kr.
Alm.tr. 1. janúar 2018: 228.875 kr, samtals 378.875 kr.

Dæmi 3 af 3 um áhrif nýrra laga um almannatryggingar á eldri borgara:

Einstaklingur sem eingöngu fær ellilífeyri frá almannatryggingum .

Almannatryggingar nú: 246.902 kr.
Alm.tr. 1. janúar 2017: 280.000 kr.
Alm.tr. 1. janúar 2018: 300.000 kr.

Þessar tölur eru fyrir skatta. Á næstunni verður sett upp reiknivél hjá TR þar sem allir geta reiknað út hvernig breytingarnar koma út fyrir þá.

Allt þetta kjörtímabil höfum við barist fyrir lægri skuldum og hærri launum.

Þess vegna ályktuðu við á 33. flokksþingi framsóknarmanna: „Framsóknarflokkurinn styður baráttu láglaunafólks fyrir bættum kjörum. Á liðnum árum hefur almenningur tekið á sig byrðar en nú hefur rofað til í efnahagsmálum þjóðarinnar. Tillögur um 300 þúsund krónur í lágmarkslaun er sanngjörn mannréttindakrafa.“

Svo varð raunin.

Þess vegna ályktuðu við á 34. flokksþingi framsóknarmanna: „Flokksþingið vill tryggja að lífeyrir almannatrygginga til aldraðra taki breytingum í samræmi
við lágmarkslaun og verði kr. 300.000 í lok árs 2017.“

Svo varð raunin.

Áfram berjumst við fyrir heimilin.

Flokkar: Óflokkað

Mánudagur 26.9.2016 - 10:22 - 2 ummæli

Auglýst eftir samfélagssinnuðum leigusölum

Íbúðalánasjóður óskar eftir þátttöku þinni á morgunverðarfundi um stofnframlög ríkisins og almennar íbúðir, sem fram fer í Háteig A á Grand hóteli, þriðjudaginn 27. september kl. 9:00-10:00. Morgunverður er borinn fram frá kl. 8:30.

Markmið með veitingu stofnframlaganna er að bæta húsnæðisöryggis efnaminni fjölskyldna og einstaklinga með því að auka aðgengi að öruggu  og viðeigandi íbúðarhúsnæði til leigu.

Fjárhæð til úthlutunar í stofnframlög ríkisins á árinu 2016 er einn og hálfur milljarður kr.   Umsóknarferlið er tvískipt.  Fyrri umsóknarfrestur er til og með 15. október næstkomandi og síðari fresturinn er til með 30. nóvember.

 

Dagskrá fundarins

-Ávarp Eygló Harðardóttir félags- og húsnæðismálaráðherra

-Starfsfólk Íbúðalánasjóðs mun fjalla um umsóknarskilyrðin og tækifærin sem í framlögunum felast fyrir áhugasama og í lok fundar verður fyrirspurnum svarað.

-Breytingar á byggingarreglugerð sem lúta að því að liðka fyrir byggingu hagkvæmra íbúða. Hannes Frímann Sigurðsson hjá íslenska byggingarvettvanginum

-Launafólk og leigumarkaður. Guðrún Ágústa Guðmundsdóttir framkvæmdastjóri hjá ASÍ

-Ný tækifæri fyrir sveitarfélög sem felast í lagasetningunni. Tryggvi Þórhallsson lögfræðingur sambands íslenskra sveitarfélaga

-Tækifæri fyrir landsbyggðina. Ásta Björg Pálmadóttir sveitarstjóri í Skagafirði

 

Íbúðalánasjóður hittir sveitarfélög

Á næstunni eru einnig fyrirhugaðir fundir með sveitarfélögum og Sambandi íslenskra sveitarfélaga þar sem sveitarfélögin og hagsmunaaðilar geta átt milliliðalaust samtal um framkvæmdina:

Fundur í ráðhúsi Reykjanesbæjar 26. september, kl. 10:30-12:30

Fundur í Eyjafirði 29. september, kl. 14-16

Fleiri fundir eru ráðgerðir með sveitarfélögum á næstu dögum og vikum en þeir eru ótímasettir.

Hvað eru stofnframlög til byggingar almennra íbúða?

Nýverið samþykkti Alþingi lög um almennar íbúðir. Markmið þeirra er að bæta húsnæðisöryggi fjölskyldna og einstaklinga sem eru undir tekju- og eignamörkum við upphaf leigu, með því að stuðla að því að húsnæðiskostnaður sé í samræmi við greiðslugetu leigjenda.

Stofnframlög eru veitt til byggingar og kaupa á almennum íbúðum til að stuðla að því að í boði verði leiguíbúðir á viðráðanlegu verði fyrir þá sem þurfa á því að halda, þ.m.t. fyrir námsmenn, ungt fólk, aldraða og fatlaða. Stofnframlög ríkisins nema 18% af stofnvirði almennrar íbúðar.

Sérstök áhersla verður lögð á nýbyggingar, fjölgun leiguíbúða og íbúðir á svæðum þar sem þörf er fyrir leiguíbúðir fyrir leigjendur undir tekju- og eignamörkum.

Hverjir geta sótt um stofnframlög?

Húsnæðissjálfseignarstofnanir, sveitarfélög og lögaðilar í eigu þeirra og lögaðilar sem störfuðu við gildistöku laga um almennar íbúðir og uppfylltu skilyrði til að fá lán.

 

Nánari upplýsingar um stofnframlögin: http://www.ils.is/logadilar/stofnframlog/

Flokkar: Óflokkað

Miðvikudagur 14.9.2016 - 08:06 - Rita ummæli

Almennar íbúðir fyrir fatlað fólk og öryrkja

Lög um almennar íbúðir voru samþykkt á vorþinginu.  Með lögunum er komið á nýju félagslegu húsnæðiskerfi þar sem ríki og sveitarfélög munu veita allt að 30% stofnframlög til fjölgunar leiguíbúða á viðráðanlegu verði fyrir þá sem þurfa á því að halda þ.m.t. námsmenn, ungt fólk, aldraðir, fólk í félagslegum og fjárhagslegum vanda og fatlað fólk og öryrkjar. Í tengslum við kjarasamninga var lofað að fjölga almennum íbúðum um 2300 á fjórum árum.

En hvað þýðir þetta? Tökum tvö dæmi.

Brynja – Hússjóður Öryrkjabandalagsins er eitt stærsta leigufélag landsins.  Félagið á ríflega 780 íbúðir og hlutverk þess er að eiga og reka íbúðir fyrir öryrkja.  Tilgangi sínum nær sjóðurinn með því að kaupa og byggja leiguíbúðir.  Meirihluti þeirra er á höfuðborgarsvæðinu, en aðrar víðs vegar um landið.  Á undanförnum árum hefur félagið fjölgað um 20 íbúðir á ári hjá sér, en biðlistar eru langir.

Hússjóður Landsamtakanna Þroskahjálpar hefur byggt íbúðarhúsnæði fyrir fatlað fólk í samstarfi við sveitarfélög um árabil en víða er mikil eftirspurn eftir húsnæði fyrir fatlað fólk þar sem lítið hefur verið byggt á undanförnum árum.

Brynja hússjóður og Þroskahjálp munu geta fjölgað verulega hjá sér leiguíbúðum með því að sækja um 30% stofnframlög til byggingar eða kaupa á almennum íbúðum fyrir sína skjólstæðinga.  Til viðbótar er gert ráð fyrir 4% aukaframlagi frá ríkinu vegna íbúða fyrir öryrkja.  Gert er ráð fyrir að afgangurinn verði fjármagnaður með lántöku frá lánastofnun að eigin vali.

Þegar eru hafnar viðræður við sveitarfélög um byggingu hundruðir leiguíbúða á vegum þessara félaga, en forsenda fyrir stofnframlagi ríkisins er að sveitarfélög veiti jafnframt stofnframlög sem getur verið til dæmis í formi lóða, niðurfellingar gjalda eða beinna fjárframlaga.  Framlag ríkisins verður í formi beinna styrkja eða vaxtaniðurgreiðslu og hefur Íbúðalánasjóður þegar auglýst eftir fyrstu umsóknunum um stofnframlög ríkisins.

Breytingar á húsnæðisbótakerfinu sem taka gildi um áramótin og samkomulag við sveitarfélög um að öll sveitarfélög muni bjóða sérstakar húsaleigubætur mun styðja enn frekar við leigjendur sem búa við fötlun og skerta starfsgetu.  Þar má nefna að tekið verður tillit til allra heimilismanna þannig að húsnæðisbætur skerðist ekki við að barn verður 18 ára og geta bætt allt að 75% af húsaleigu. Börn einstæðra foreldra munu teljast sem heimilismenn hjá báðum foreldrum sínum að uppfylltum ákveðnum skilyrðum um umgengni. Jafnræði verður einnig tryggt á milli leigjenda þegar kemur að ákvörðun um sérstakar húsaleigubætur.

Flokkar: Óflokkað

Þriðjudagur 6.9.2016 - 12:39 - 1 ummæli

Hvað viltu borga þér í vexti?

Merkileg breyting er að verða á íslenskum húsnæðislánamarkaði þar sem sjóðfélagalán lífeyrissjóðanna til fasteignakaupa hafa aukist verulega. Þannig eru æ fleiri nánast að taka beint lán hjá sjálfum sér, í stað þess að fjármálafyrirtæki eða Íbúðalánasjóður fái lánað hjá lífeyrissjóðunum og við greiðum milliliðunum viðbótarálag á vexti lífeyrissjóðanna okkar.  Aukin útlán lífeyrissjóðanna til fasteignakaupa hafa líka þann kost að peningamagn í umferð eykst ekki, heldur færast þeir frá öðrum fjárfestingarkostum sem bjóðast lífeyrissjóðum, – ólíkt því þegar fjármálafyrirtæki lána.

Í dag er Lífeyrissjóður Verslunarmanna, gamli lífeyrissjóður minn, að lána óverðtryggt á 6,25% vöxtum sem bundnir eru til þriggja ára. Fastir vextir á verðtryggðum lánum sjóðsins eru 3,60%. Lágmarksávöxtunarviðmið hans og annarra sjóða er svo 3,5% raunávöxtun.

Í samanburði við hin Norðurlöndin eru þetta þó háir vextir.

Hér má sjá húsnæðislánareikni SEB, gamla bankans míns í Svíþjóð, sem ég hvet fólk til að prófa. (Athugið að þar er nú krafa um 15% lágmarksútborgun, að borga verði afborganir af lánunum ásamt vöxtum, auk þess sem greiðslumatið miðast við töluvert hærri vexti til að athuga greiðslugetu greiðandans. Í húsnæðissamvinnufélögum (bostadsrätt) er einnig greitt mánaðargjald sem getur verið 500-700 SEK/m2/ár, en stundum mun hærra eða mun lægra.)

Talið er að raunávöxtun íslensku lífeyrissjóðanna á árinu 2015 hafi verið yfir 8% að jafnaði sem er vel yfir því 3,5% viðmiði sem þeir búa við.  Ávöxtunin hér er með besta móti í samanburði við ávöxtun lífeyrissjóða í öðrum ríkjum innan OECD. Meðalávöxtun sjóða innan þessara ríkja var rúm 2% á árinu 2015 eða mun nær þeim húsnæðislánavöxtum sem nú eru í boði til dæmis í Svíþjóð.  Vegið meðaltal ávöxtunar þeirra var enn lægra eða 0,4%.  Í skýrslu nefndar um afnám verðtryggingar af neytendalánum var t.d. bent á nauðsyn þess að taka lagaumhverfi lífeyrissjóða til endurskoðunar með það að markmiði að lækka lágmarksávöxtunarviðmið lífeyrissjóðanna eða tengja það markaðsvöxtum hverju sinni.

Ekki hefur náðst samstaða um þetta og ávöxtunarviðmið lífeyrissjóðanna er óbreytt.

Við getum haft áhrif á þetta, bæði í gegnum okkur sem eru kjörnir fulltrúar og í gegnum lífeyrissjóðina okkar. En fyrst þurfum við að svara spurningunni hvort við viljum lægri vexti og þar af leiðandi minni ávöxtun á lífeyrinn okkar eða hvort við viljum háa húsnæðislánavexti og hærri lífeyri?

Fá meira núna eða seinna.

Hvað vilt þú borga þér í vexti?

Flokkar: Óflokkað

Fimmtudagur 18.8.2016 - 15:09 - 7 ummæli

McKinsey: Meira framboð af lóðum

Oft tölum við um að húsnæðisskortur sé eitthvað séríslenskt fyrirbæri.  Í lok árs 2014 birti McKinsey Global Institute skýrslu um húsnæðisvandann á heimsvísu.  Í skýrslunni  kemur fram að 330 milljónir heimila í heiminum hafi ekki aðgang að hagkvæmu húsnæði og þeim muni fjölga um 100 milljónir fram til 2025.

Ein af lykiltillögum þeirra til að bregðast við vandanum og lækka kostnað við húsnæði er aukið lóðaframboð.

Ég hef áður skrifað um mikilvægi þess að auka lóðaframboð, ekki hvað síst hér á höfuðborgarsvæðinu og bent á bæði innlendar og erlendar fyrirmyndir. Í Almere Poort hverfinu í Hollandi lögðu sveitarstjórnarmenn áherslu á að tryggja nægt framboð af lóðum þar sem fólk gæti sjálft byggt sitt eigið heimili eða notið aðstoðar iðnaðarmanna og arkitekta.  Lóðirnar voru seldar á mismunandi verði eftir tekjum fólks.  Tekjulægra fólk gat keypt lóðir fyrir 2,6 m.kr. og valið svo úr nokkrum tegundum af forsmíðuðum húsum.  Jafnframt voru í boði lóðir fyrir tekjuhærra fólk og fyrir fjölbýlishús.

 

Almere Poort, The Netherlands. (Adrienne Norman)

Almere Poort, The Netherlands. (Adrienne Norman)

Litlar sem engar kröfur voru gerðar til húsanna umfram lágmarkskröfur um gæði húsa, þéttleikinn var ýmist mikill eða lítill og sveitarfélagið fór ekki í lokafrágang á vegum og grænum svæðum fyrr en búið er að byggja öll hús í einstökum hluta.

Sama var gert á Íslandi í Smáíbúðahverfinu og í Grafarvoginum.

Smaibudahverfi_teikningar_3

Árangurinn af því að auka frelsi fólks til húsbygginga má sjá í Noregi þar sem mikil hefð er fyrir að fólk byggi sjálft.  Ekkert Norðurlandanna er með jafn hátt hlutfall af séreignum og ein-og tvíbýlum á húsnæðismarkaðnum og Noregur.

Tökum dæmi.  Í Hafnarfirði er á vef sveitarfélagsins auglýst til sölu 682 m2 lóð fyrir einbýlishús sem kostar 11,9 m.kr.  Aðeins tvær lóðir eru þar til sölu.  Ef þessum lóðum væri skipt í þrennt þá væri hver lóð um 227 m2 og myndu kosta tæpar 4 m.kr.  Húsin gætu verið 50-100 m2 að grunnfleti  og hýst 2-4 herbergja íbúðir.  Ef við miðum við 120 þús.kr. á m2 á  kanadískum eða íslenskum einingahúsum fyrir timburverkið (útveggi, milliveggi, þak, klæðningu, einangrun, glugga og hurðir ásamt festingum) þá væri verðið komið á byggingarstað 6- 12 m.kr.  Ef við áætluðum að annað efni og vinna við húsið væri um 130 þús. kr. á m2 þá kostnaður við 50m2 einbýlishús ásamt lóð 19 m.kr. og 100 m2 einbýlishús ásamt lóð 34 m.kr.

Í staðinn fyrir að tvær fjölskyldur væru komnar með heimili, þá gætu sex fjölskyldur verið búnar að koma sér vel fyrir í sínum eigin húsum.

Þegar er umtalsverður áhugi á þessari nálgun sem endurspeglaðist vel á fundi sem haldinn var um smáhús á Íslandi og í nýstofnuðu Hagsmunasamtökum um áhugafólks um smáheimili.

Því óska ég enn á ný eftir byggingafulltrúum og sveitastjórnarmönnum sem eru tilbúnir að brjótast út úr kassanum og hjálpa fólki til að eignast eigið heimili.

Flokkar: Óflokkað

Eyjan Media ehf. - Kringlunni 4-12, Reykjavík - eyjan(hjá)eyjan.is