Mánudagur 22.12.2014 - 21:34 - FB ummæli ()

„Mamma – hvernig væri heimurinn ef kommúnismi væri ekki til?“

Ég er með hugmynd að sjónvarpsþætti sem væri vel við hæfi að sýna í barnatíma RÚV.

Barn á grunnskólaaldri spyr foreldra sína og kennara; „hvernig væri heimurinn ef kommúnismi væri ekki til?“  Fullorðna fólkið upplýsir barnið um að heimurinn væri þá eitt stórt alræðisríki þar sem hugmyndin um manngildi væri ekki til, flestir lifðu við sárafátækt, þrælkaðir í þágu auðvaldsins, bæru númer í stað nafna og hefðu engar skoðanir á eigin aðstæðum.

Er nokkur ástæða til annars en að ríkið innprenti börnum þá hugmynd að allar tækniframfarir og allar hugmyndir um frelsi, mannúð og jöfnuð séu kommúnismanum að þakka, án þess að nefna það einu orði að reyndar hafi margháttuð kúgun og viðbjóður þrifist í nafni kommúnisma?

Þetta sjónvarpsefni þyrfti ekki einu sinni að kosta neitt, það eina sem þyrfti að gera væri að talsetja þetta myndskeið upp á nýtt og nota orðið kommúnismi í stað kristindóms.

Flokkar: Óflokkað

Föstudagur 22.8.2014 - 09:31 - FB ummæli ()

Hraunbæjarmálið á 5 mínútum

Flokkar: Mannréttindamál
Efnisorð: , ,

Mánudagur 30.6.2014 - 11:59 - FB ummæli ()

Væri rétt að kenna kynjafræði í grunnskólum?

Þessi grein birtist í tímaritinu Þjóðmálum sem kom út núna í júní.

Sú skoðun virðist útbreidd að grunnskólinn eigi að innræta börnum tiltekin viðhorf. Þessa sér stað í aðalnámskrá grunnskólanna en samkvæmt henni eru grunnþættir menntunar lýðræði, jafnrétti, sjálfbærni, heilbrigði, sköpun og læsi. Þótt merking þessara hugtaka sé hvorki einföld né óumdeild hefur þessi áhersla aðalnámskrár nánast engri gangnrýni sætt. Ef til vill skýrist það af þeirri  túlkun að skólum beri að starfa í anda lýðræðis, jafnréttis o.s.frv. fremur en að taka upp markvissa kennslu í þessum grunnþáttum. Þó hafa feministar nú sent frá sér ályktun um að kynjafræði skuli tekin upp sem skyldufag í grunn- og framhaldsskólum og verði af því mun brátt reyna á það hlutverk grunnskólans sem aðalnámskrá virðist boða; að innræta börnum pólitískar og móralskar hugmyndir.

screenshot-from-2014-06-22-072919

Pólitísk völd feminista birtast t.d. í tillögum norrænu ráðherranefndarinnar um að refsa þeim sem gagnrýna feminsma. Smellið á myndina til að sjá fréttina.

Ályktun feministanna kemur ekki á óvart enda hefur meint þörf fyrir kynjafræðikennslu verið í umræðunni um nokkurt skeið. Kvenhyggjuhreyfingin er áhrifamikil á Íslandi og sjálfsagt þykir að stjórnmálamenn noti stofnanir samfélagsins í þágu feminisma. Til dæmis stóð ráðuneyti mennta- og menningarmála fyrir útgáfu kynjafræðinámsefnis fyrir framhaldsskóla sumarið 2010 og þáverandi menntamálaráðherra, Katrín Jakobsdóttir, ritaði formála að námsefninu sem ber heitið Kynungabók. Það er því ástæða til að ætla að einhverjir stjórnmálamenn muni taka þessa ályktun til greina.

Rök feministanna fyrir því að kenna þurfi kynjafræði í skólum, eru annarsvegar þau að jafnréttisfræðsla sé lögboðin og hinsvegar þau að kynjafræðikennsla í framhaldsskólum hafi skilað þeim árangri að nemendur hafi stofnað feministafélög. Við þetta er tvennt að athuga: Í fyrsta lagi ríkir engin sátt um það sjónarmið að jafnréttisfræðslu sé best komið í höndum kynjafræðinga. Í öðru lagi er það tæplega hlutverk grunnskólans að stuðla að framgangi pólitískra hreyfinga. Ég tel í meira lagi vafasamt að láta kynjafræðinga annast jafnréttisfræðslu og ætlun mín með þessari grein er að færa rök fyrir þeirri skoðun.

Kynjafræðin er pólitísk

thorgerdur-300x179Það hefur varla farið fram hjá neinum sem fylgst hefur með kynjaumræðu síðustu ára að meðal feminista er sú skoðun ríkjandi að konur séu í veikari stöðu en karlmenn í nær öllum aðstæðum og því stöðugt í hættu á að verða fyrir kúgun eða ofbeldi. Þetta viðhorf er einnig áberandi í feminískum rannsóknum. Starf kynjafræðinga og annarra feminískra fræðimanna við Háskóla Íslands er hápólitískt; það snýst ekki um þekkingarleit heldur um að staðfesta þessar hugmyndir. Gengið er út frá því sem staðreynd að flest félagsleg fyrirbæri megi skýra í ljósi valdaójafnvægis milli samfélagshópa, einkum kynjanna og rannsóknir miða oft að því að sýna fram á að samfélag okkar einkennist af kvenfyrirlitningu.

Áður en lengra er haldið er rétt að taka fram að það er ekki bara mitt mat að kynjafræðin í Háskóla Íslands byggist á hugmyndafræði feminismans, því Þorgerður Einarsdóttir, prófessor í kynjafræði og fyrrum deildarforseti Stjórnmálafræðideildar skilgreinir kynjafræði beinlínis sem „akademiskan feminisma”. Þetta er sambærilegt við þá skoðun að stjórnmálafræði sé „akademísk frjálshyggja” eða þjóðfræði „akademísk þjóðernishyggja”. Það er kannski ekki að undra að einhverjir telji pólitísk markmið grunnþætti menntunar ef sú skoðun sætir engri gagnrýni að hlutverk  háskóla sé að uppfóstra pólitíska hreyfingu.

Dæmi um íslenska kynjafræðirannsókn

Það þarf langa leit og ítarlega til að finna íslenska kynjafræðirannsókn sem á eitthvað skylt við vísindi. Algengast er að rannsakendur gefi sér niðurstöðurnar fyrst og taki svo viðtöl við nokkra einstaklinga sem líklegir eru til að gefa svör sem styðja þær niðurstöður sem ætlað er að ná fram. Sjaldan er reynt að breiða yfir þessar aðferðir, enda eru þær álitnar eðlilegar innan kynjafræðinnar. Í inngangi ritgerða er oft tekið fram að gengið sé út frá feminískri hugmyndafræði eða öðrum tengdum hugmyndum sem engin sátt ríkir um, hvorki innan vísindasamfélagsins né meðal almennings. Túlkun gagnanna minnir svo iðulega meira á skáldskap en vísindi.

Líklega er þekktasta kynjafræðirannsókn sem gerð hefur verið á Íslandi rannsókn Thomasar Brorsen Smidt, þáverandi meistaranema í kynjafræði og fyrrum ráðskonu Feministafélagsins, á klámi á vinnustöðum Reykjavíkurborgar. Viðtöl voru tekin við fimm einstaklinga sem töldu sig hafa orðið vara við klámfengið tal og kynferðislega áreitni á vinnustöðum borgarinnar. Fimm handvalda einstaklinga af þeim tíu þúsund sem starfa hjá borginni. Fyrsta rannsóknarspurning T.B. Smidt var ekki hvort klám þrifist á vinnustöðum Reykjavíkur, heldur á hvaða hátt klámfengin orðræða birtist í starfs- og námsumhverfi borgarinnar. Hann gengur beinlínis út frá því að klám og kynferðsáreitni einkenni vinnustaði hins opinbera. Túlkanir á viðtölunum eru svo í besta falli umdeilanlegar, því af örfáum dæmum um ósæmilega hegðun (að því gefnu að allt sem máli skiptir komi fram í frásögnunum, sem er óvíst) er dregin þessi niðurstaða:

„… the roots of patriarchy still have a very firm hold and continue to nurture the pornification of the culture that grows above it.“

Í íslenskri þýðingu:

„… rætur feðraveldisins hafa enn sterk tök og halda áfram að næra klámvæðingu menningarinnar sem vex upp úr því.“

klamvaeding-279x300Ástæðan fyrir því að rannsókn Smidt er vel þekkt meðal almennings er sú að í mars 2012 gaf Mannréttindaskrifstofa Reykjavíkurborgar út fræðslubækling byggðan á þessari rannsókn, undir heitinu „Klámvæðing er kynferðisleg áreitni” og var hann rækilega kynntur í fjölmiðlum. Í ritstjórn bæklingins sátu, auk fulltrúa Mannréttindaskrifstofu, tveir kynjafræðingar.  Annar þeirra var fyrrnefnd Þorgerður Einarsdóttir, þáverandi deildarforseti Stjórnmálafræðideildar. Maður gæti haldið að þegar Mannréttindaskrifstofa stendur fyrir útgáfu 20 blaðsíðna fræðslubæklings væri um umfangsmikið vandamál að ræða. Það kemur því nokkuð á óvart að viðhorfskönnun sem gerð var meðal starfmanna borgarinnar árið 2011, sýnir að aðeins um 0,2% svarenda sögðust hafa orðið fyrir líkamlegri kynferðislegri áreitni, og um 0,3% fyrir kynferðislegri áreitni í orðum.

Hversvegna réðist Mannréttindaskrifstofa Reykjavíkur í útgáfu þessa bæklings þegar fyrir lá rannsókn sem sýndi allt annað en það víðtæka klámvæðingarvandamál sem Thomas Brorsen Smidt telur sig hafa sýnt fram á? Því verður ekki svarað hér en útgáfa bæklingins vekur þá hugmynd að klám og kynferðisofbeldi sé stórt vandamál á vinnustöðum hins opinbera. Það eru afar vond vísindi sem gefa svo ranga mynd af veruleikanum og hætta á að það ýti undir ástæðulítinn ótta.

Dæmi um áhrif feminisma á aðrar greinar félagsvísinda

Áhrif feminista sjást einnig í námsritgerðum við félagsvísindadeild HÍ. Ég læt nægja að nefna MA ritgerð Guðrúnar Margrétar Guðmundsdóttur mannfræðings: Af hverju nauðga karlar? Ástæðan fyrir því að ég tek Guðrúnu Margréti sem dæmi er sú að hún er einn höfunda Kynungabókar sem fjallað verður um hér á eftir.

Í inngangi ritgerðarinnar lýsir höfundur verkefni sínu þannig:

„Með þessar hugleiðingar, vísbendingar, mótsagnir og spurningar að leiðarljósi ákvað ég að búa til rannsóknarspurningu sem væri nógu víð til að varpa ljósi á öll þessi viðhorf og væri á sama tíma nógu afmörkuð til að svara afar mikilvægri femínískri spurningu: Af hverju nauðga karlar? Þessi spurning er rauði þráðurinn í ritgerðinni og byggir á þeirri hugmynd að nauðgun sé kynbundið menningarfyrirbæri. Skoðað verður hvað það sé í félagsmótun og menningu karla almennt sem veldur því að undir vissum kringumstæðum langar suma þeirra til að nauðga konum, ákveða að gera það eða framkvæma það.“ (bls 10)

Eins og sjá má er gengið út frá því að kynferðisofbeldi skýrist af félagsmótun og karlakúltúr; rannsóknarspurningin er feminísk.

Hluti af ritgerð Guðrúnar er eigindleg rannsókn á karlamenningu. Viðtöl voru tekin við átta menn á aldrinum 18-23ja ára. Höfundur segist hafa staðið sjálfa sig að fordómum, því þegar mennirnir sýndu ekki þá karlrembuhegðun sem hún hafði búist við, hafi hún farið að leita að „venjulegum” viðmælendum. Hún lét samt ekki verða af því að skipta út þátttakendum því hún komst að þeirri niðurstöðu að hún hefði misskilið menningu karla. Karlmennskudýrkunin var þó að hennar mati til staðar en birtist ekki á þann hátt sem hún hafði búist við, heldur til dæmis í hommafælni, því að gera sér leik að því að espa konur upp og í neikvæðum viðhorfum til stúlkna sem leggja mikið upp úr útliti sínu. (Sjá bls 87-104.)

Enda þótt ekkert bendi til þess að þessir átta piltar séu nauðgarar telur höfundur að viðtölin styðji þá niðurstöðu hennar að nauðganir séu þáttur í karlamenningu; karlar nauðgi af því að það sé talið karlmannlegt. Hin fyrirframgefna niðurstaða, að nauðganir skýrist af menningu karla, er þannig staðfest með túlkun höfundar á gögnunum. Hefði henni ekki þótt sú túlkun nærtæk hefði eflaust verið hægt að finna „venjulega” viðmælendur.

Hvernig ætli vísindasamfélagið brygðist við ef mannfræðingur kynnti rannsókn sem ætlað væri að svara „afar mikilvægri spurningu þjóðernishyggjunnar: Af hverju stela svertingjar?” og drægi svo víðtæka ályktun um glæpakúltúr svartra af viðtölum við átta þeldökka menn með hreina sakaskrá?

svertingjar

Fánaberar fávísinnar

Þessi tvö verkefni eru engar undantekningar heldur eru óvísindalegar aðferðir og langsóttar túlkanir gegnumgangandi í feminískum rannsóknum. Þetta á ekki aðeins við um útskriftarverkefni heldur einnig rannsóknir reyndra fræðimanna. Ég læt nægja að nefna kynjagreiningu Þorgerðar Einarsdóttur og Gyðu Margrétar Pétursdóttur á skýrslu Rannsóknarnefndar Alþingis.

Þann 21. september 2010 sat ég opinn fyrirlestur í Öskju, þar sem Þorgerður og Gyða Margrét kynntu fyrrnefnda rannsókn sína. Kjarninn í niðurstöðum þeirra var sá að karlar og karllæg gildi hefðu valdið bankahruninu og til þess að forða því að slíkt endurtæki sig væri nauðsynlegt að auka hlut kvenna í stjórnsýslunni. Reyndar nefndu þær dæmi um konur sem einnig bæru ábyrgð en þeirra þáttur var ýmist skýrður með „styðjandi kvenleika” eða því að konan hefði verið „í karlgervi”. Að sama skapi töldu þær að þeir stjórnmálakarlar sem voru „í kvengervi” hefðu litlu ráðið.

Að fyrirlestrinum loknum gafst áheyrendum færi á að varpa fram spurningum. Ég spurði vísindakonurnar hvernig þær teldu aukinn hlut kvenna vera lausn fyrst konur gætu hegðað sér af sama ábyrgðarleysi og karlar með því að taka á sig karlgervi. Þeirri spurningu var svarað út í hött.

Ég undrast það hversu fáir virðast sjá neitt athugavert við að hið opinbera leggi fé í aðra eins þvælu. Hitt er þó alvarlegra að háskólakennarar skeyti hvorki um vísindaleg vinnubrögð né spyrji augljósustu spurninga áður en þeir setja fram niðurstöður. Eina vitræna ályktunin sem hægt er að draga af íslenskum kynjafræðirannsóknum er sú að kynjafræðin við Háskóla Íslands eigi meira skylt við forheimskun en vísindi.

Ekki séríslenskt vandamál

Óvísindalegar aðferðir og frjálslegar túlkanir einkenna einnig rannsóknir margra erlendra feminista sem kynna sig sem „fræðimenn og aktívista”. Nefna má Melissu Farley sem einkum er þekkt fyrir rannsóknir sínar á klámi og kynlífsiðnaði. Oft er vitnað í Farley í fræðilegri umfjöllun íslenskra feminista um kynlífsiðnaðinn og verk hennar hafa verið á leslistum við HÍ. Ronald Weitzer, prófessor við George Washington háskóla hefur bent á stórkostlega galla á hverjum einasta þætti í rannsóknaraðferðum Farley og úrvinnslu hennar á gögnum og árið 2008 sendu 19 aðilar, aðallega fræðimenn en einnig stofnanir á sviði félags- og heilbrigðisvísinda, ásamt samtökum kynlífsþjóna, frá sér yfirlýsingu þar sem vinnubrögð Farley og samstarfsmanna hennar eru harðlega gagnrýnd. Yfirlýsingin hafði þó ekki þau áhrif að íslenskir háskólakennarar tækju Farley út af leslistum. Haustið 2008, fáum mánuðum eftir að yfirlýsingin var birt, var Farley t.d. á leslista í námskeiði Þorgerðar Einarsdóttur og Katrínar Önnu Guðmundsdóttur, „Klámvæðing kynþokkans” við Félags- og mannvísindadeild Háskóla Ísland.

wordcloud

Svo sterk eru áhrif kvenhyggjunnar að hugmyndir um feminíska nálgun á eðlisvísindi hafa verið ræddar í fullri alvöru. Moira von Wright, prófessor í menntavísindum, hefur lýst þeirri skoðun að vísindasamfélagið ætti að hafna stórum hluta hefðbundinnar eðlisfræði. Wright telur það mismunun í garð stúlkna að taka rökhugsun fram yfir upplifun og vill sem dæmi aðlaga eðlisfræðina þeirri hugmynd að regnboginn eigi sér áþreifanlegan stað. Dr. Wright segir reyndar að gagnrýnendur hennar misskilji hana en hún hefur ekki útskýrt í hverju sá misskilningur felst. Það er svo til marks um gagnrýnisleysi vísindasamfélagsins á feminíska fræðimenn að þrátt fyrir þessar undarlegu hugmyndir varð Moira von Wright rektor við sænskan háskóla árið 2010. Hér má sjá umfjöllun Tönju Bergkvist um hugmyndir Moiru von Wright.

Meðvirkni vísindasamfélagsins

Ég taldi lengi að gagnrýnisleysi vísindasamfélagsins á feminískar rannsóknir stafaði af því að vísindamenn hefðu lítinn áhuga á öðrum sviðum en sínum eigin. En vísindasamfélagið er ekki bara skeytingarlaust, það spilar með. Sem dæmi má nefna rannsókn sem sænska vísindaráðið taldi tilvalið að styrkja árið 2009 og bar yfirskriftina: „Trompetinn sem tákn um kyn/kynferði.“  Ein af rannsóknarspurningunum var þessi:

„Vilken klang i trumpetens breda klangspektrum blir till norm och vilken klang uppfattas som avvikande och kallas för kvinnlig respektive manlig? Vad händer med klangen, när trumpetaren spelar med en ’kvinnlig klang’?“

Í lauslegri þýðingu (þetta er reyndar svo djúpt að ég efast um að í íslensku séu til orð sem koma þessari snilld til skila):

„Hvaða hljómur í hinu breiða hljómrófi trompetsins verður að normi og hvaða hljómur upplifist sem frávik og kallast karllægur eða kvenlægur? Hvað gerist varðandi hljóminn þegar trompetleikarinn spilar með „kvenlegum hljómi“?“

Þetta flokkar vísindaráð Svíþjóðar sem áhugaverða rannsóknarspurningu. Tanja Bergkvist fjallar um trompetrannsóknina í þessari grein.

Kynungabók

Á meðan það vísindastarf sem hér hefur verið lýst sætir engri gagnrýni er ástæða til að ætla að það verði fræðimenn af þessum toga sem muni sjá um framleiðslu á jafnréttisnámsefni og sinna kynjafræðikennslu, verði hún tekin upp sem skyldugrein.

fornarlambaskolinn

Í framhaldsskólunum eru það feministar sem kenna kynjafræði og sumarið 2010 gaf menntamálaráðuneytið út Kynungabók, kynjafræðinámsefni fyrir framhaldsskóla. Texti Kynungabókar hefur fræðilegt yfirbragð og áhersla er lögð á að jafnréttismál varði bæði kynin. Engu að síður er hugmyndafræði kvenhyggjunnar undirliggjandi. Tónninn er sleginn strax í inngangi Kynungabókar:

„Talið er að rekja megi núverandi  kynjamisrétti til þeirra tíma er eingöngu karlar úr valdastétt höfðu tækifæri til að móta samfélagið en það gerðu þeir út frá hagsmunum sínum.“ (bls 7.)

Þessi barnalega söguskoðun er sett fram sem jafn almenn sannindi og þau að jörðin snúist um möndul sinn.  Ekki er á það minnst að flestir karlar hafa aldrei tilheyrt neinni valdastétt eða að óréttlæti hafi einnig bitnað á kotbændum og öðrum fátækum körlum; vinnumönnum, flækingum og niðursetningum. Fullorðinni manneskju kann að þykja það augljóst en við erum að tala um námsefni fyrir unglinga, þar sem megin áherslan er á kynjamisrétti. Það er fyrirsjáanleg ályktun ungs lesanda að takmarkað frelsi og undirokun ráðist beinlínis af kyni.

Bókin er öll lituð af þeirri skoðun að jafnréttisstefna snúist um konur og þessi skoðun birtist ekki síður í því sem er ósagt látið. Talað er um verkaskiptingu á heimilum sem jafnréttismál en ekkert fjallað um misjafna stöðu kynjanna í forsjármálum. Barátta kvenna fyrir jafnrétti á vinnumarkaði er kynnt en ekki vikið orði að því háa hlutfalli drengja sem rekst ekki í skóla. Áherslan á vanda drengja í skólum snýr að því hversu erfitt kvenlegir strákar eigi uppdráttar félagslega og einnig er talið vandamál hve lítið piltar sæki í kvenlægar námsgreinar.

Sýn Kynungabókar á „kynbundið ofbeldi” einkennist svo af fullyrðingum sem engin tölfræðigögn styðja. Því er haldið fram fullum fetum að fjórða hver kona verði fyrir ofbeldi í nánum samböndum en engra heimilda er getið. Einnig er staðhæft að kynlífsþjónusta og mansal hafi aukist þótt engar ábyggilegar tölur séu til um umfang þessarra mála fyrr og nú.

Kynungabók ber þess öll merki að vera skrifuð af feministum. Hún einkennist af órökstuddum skoðunum sem gefið er fræðilegt yfirbragð meðal annars með því að vísa til rannsókna sem ýmist eru vafasamar eða ekki getið á heimildaskrá. Það er á valdi kennarans að kynna það efni sem ekki er nefnt í bókinni og það er ekki síður áhyggjuefni. Hvernig fjalla kynjafræðikennarar um karla sem ekki eru á vinnumarkaði? Hvernig skýra þeir kynjahlutföll meðal útigangsmanna, fanga og annars utangarðsfólks fyrir unglingum? Ætlum við að treysta feministum fyrir jafnréttisfræðslu í grunnskólum? Fólki sem telur að vísindin eigi að þjóna pólitískum skoðunum þess? Fólki sem heldur því fram að öll okkar saga og samfélag hafi mótast af hagsmunum karla og að íslensk nútímamenning beri sterk merki feðraveldis?

Hver á að sinna pólitísku uppeldi?

brainwashEf grunnskólarnir eiga að verða pólitískar uppeldisstofnanir þá skulum við spyrja hvaða grasrótarhreyfing, stofnun eða fyrirtæki muni næst biðja um aðgang að skólabörnum. Fær píratahreyfingin að sinna lýðræðiskennslu eða eiga lýðræðishugmyndir framsóknarmanna betur heima í skólum? Munu heilsugúrúar sem boða grænmetisát og jóga sinna heilbrigðisþætti aðalnámskrár eða verður það líkamsvirðingarhreyfingin eða kannski eitthvert tryggingafélagið? Hvort ætli Landsvirkjun eða Náttúruverndarhreyfingin verði fyrri til að óska eftir færi á að kynna börnum túlkun sína á sjálfbærni?

Og hvaða hugmyndir verða næst teknar upp sem grunnþættir menntunar? Ættu frelsi og friður ekki ágætlega heima í aðalnámsskrá? Verða þá hernaðarandstæðingar látnir sinna þeim þáttum eða frjálshyggjumenn eða  Ástþór Magnússon?

Er pólitískur grunnskóli það sem við viljum sjá? Eða ætti aðalhlutverk grunnskóla kannski að vera uppfræðsla og hugmyndafræðileg innræting á valdi heimilanna fremur en skólans?

————————————

Heimildir

Aðalnámskrá grunnskóla 2011, Mennta- og menningarmálaráðuneyti.

Ályktun Kvenréttindafélags Íslands og Landssambands femínistafélaga framhaldsskólanna um kennslu í kynjafræði í grunn- og menntaskólum landsins,http://kvennabladid.is/2014/04/18/kennsla-til-jafnrettis/, sótt 11. maí 2014.

Bergkvist, Tanja (2009): “Vetenskap eller galenskap” SvD Opinion,http://www.svd.se/opinion/brannpunkt/vetenskap-eller-galenskap_2531501.svd sótt 11. maí 2004.

Bergkvist, Tanja (2010): “Genusvaldet intar Södertorns Högskola” Tanja Bergkvists Blog,http://tanjabergkvist.wordpress.com/2010/01/11/genusvaldet-intar-sodertorns-hogskola/ sótt 11. maí 2014.

Berglind Rós Magnúsdóttir o.fl. (2010): Kynungabók. Mennta- og menningarmálaráðuneyti.

Bryndís Björk Ásgeirsdóttir (2003): Vændi meðal ungs fólks á Íslandi og félagslegt umhverfi þess. Rannsóknir og greining.

Guðrún Margrét Guðmundsdóttir (2004):  Af hverju nauðga karlar? MA ritgerð í mannfræði við Háskóla Íslands.

Sanders, Tyla o.fl., yfirlýsing dagsett 29. apríl 2008: A Commentary on ‘Challenging Men’s Demand for Prostitution in Scotland’: A Research Report Based on Interviews with 110 Men who Bought Women in Prostitution, (Jan Macleod, Melissa Farley, Lynn Anderson, Jacqueline Golding, 2008.) .

Smidt, Thomas Brorsen (2011): Pornography as Work Culture and Cultural Phenomenon.Nýsköpunarsjóður námsmanna.

Smidt, Thomas Brorsen (2012):  Klámvæðing er kynferðisleg áreitni. Mannréttindaskrifstofa Reykjavíkurborgar og MARK – Miðstöð margbreytileika og kynjarannsókna við Háskóla Íslands.

“Vetenskapskritisk rektor?” viðtal við Moira von Wright í Forskning og Framsteg 4. maí 2010,http://fof.se/tidning/2010/4/vetenskapskritisk-rektor sótt 11. maí 2014.

Viðhorfskönnun meðal starfsmanna Reykjavíkurborgar 2011 (2012): Mannauðsskrifstofa Reykjavíkurborgar.

„Viðtal við Þorgerði Einarsdóttur” (2009): Myndskeið á Youtuberás Ingvars Ómassonarhttps://www.youtube.com/watch?v=qL2ZwSA3_T8  sótt 11. maí 2014.

Weitzer, Ronald (2005): “Flawed Theory and Method in Studies of Prostitution.”  Violence Against Women, Vol. 11 No. 7, 2005:934-949.

Wright, Moira von (1998): Genus och text: När kan man tala om jämställdhet i fysikläromedel? Projektet Jämställdhet i läromedel.

Þorgerður Einarsdóttir og Gyða Margrét Pétursdóttir (2010): „Skál fyrir genunum, peningunum og framtíðinni”. Kynjagreining á skýrslu Rannsóknarnefndar Alþingis. Opinn fyrirlestur í Öskju 21. september 2010.

Flokkar: Óflokkað

Miðvikudagur 25.6.2014 - 13:40 - FB ummæli ()

Tónleikar fyrir Heimssamband verkafólks

IWW stendur fyrir Industrial Workers of the World,eða Heimssamband verkafólks. Samtökin voru stofnuð í Bandaríkjunum 1905 og skiptu sköpum fyrir verkalýðsfélagavæðingu 20. aldar. Enn í dag er Heimssamband verkafólks starfandi í mörgum löndum, þar á meðal á Íslandi.

Samtökin byggja á þátttökulýðræði og eru rekin af félagsmönnum en ekki af launuðu starfsfólki eða verkalýðsforingjum. Liðsmenn hreyfingarinnar telja hlutverk verkalýðsfélags ekki vera það að koma til bjargar eftir að brotið hefur verið á starfsfólki heldur að koma í veg fyrir að það gerist. Samtökin skipuleggja starf sitt þessvegna inni á vinnustaðnum. Engir utanaðkomandi geta tekið ákvarðanir um það hvenær á að fara í verkfall, ljúka verkfalli, eða grípa til nokkurra annarra aðgerða á vinnustað. Heimssamband verkafólks er eina verkalýðsfélagið á Íslandi sem hefur það að markmiði sínu að uppræta kapítalisma.

Heimssamband verkafólks á Íslandi hyggst senda nokkra liðsmenn sína til Þýskalands seinni partinn í júlí, þar sem þeir munu sitja námskeið í skipulagningu vinnustaða og verkalýðsfélaga sem vinna eftir þessari hugmyndafræði. Nokkrar frábærar hljómsveitir hafa ákveðið að leggja verkefninu lið með því að halda styrktartónleika í kvöld, miðvikudagskvöld.

10458709_655335061228132_6888358761386832952_n

Tónleikarnir fara fram á Gamla Gauknum, 25. júní
Tryggvagata 22, 101 Reykjavík

Fram koma:
Just Another Snake Cult
Dreprún
Loji
Kælan Mikla
Mammút
Tónleikarnir hefjast kl 20.00
Miðaverð: 1000 kr.

Flokkar: Óflokkað

Laugardagur 21.6.2014 - 10:38 - FB ummæli ()

Skemmdir tómatar

Áður birt á Kvennablaðinu

Þegar ég tala um grænmetismarkaðinn á Íslandi sem skipulagða glæpastarfsemi er alltaf einhver sem heldur að ég sé að fara með gamanmál. En mér er fúlasta alvara. Á Íslandi getur maður reiknað með að grænmeti sé farið að skemmast 2-3 dögum eftir að maður kaupir það ef það er þá ekki ónýtt í búðinni. Suðrænir ávextir skemmast áður en þeir þroskast, af því að þeir eru ekki geymdir við rétt hitastig hjá birgjum og/eða í verslunum. Verðið er oftast mun hærra en í nágrannalöndunum og verðmerkingar til skammar og það á reyndar við um mun fleiri vöruflokka.

Hversvegna láta Íslendingar bjóða sér þetta? Ég hef rætt þetta við nokkuð marga undanfarið og sumir halda hreinlega að grænmeti eigi ekkert að geymast nema 2 daga. Ég hef meira að segja séð því haldið fram að ef grænmeti geymist lengur en 2-3 daga sé það merki um að það hafi verið úðað með rotvarnarefnum. Þetta er bara vitleysa. Langflestar grænmetistegundir geymast í minnst viku ef geymsluskilyrðin eru góð. Það eru ekkert annað en vörusvik að selja pakkningar með gömlum vörum því ef viðskiptavinurinn getur ekki þreifað á grænmetinu og skoðað það frá öllum hliðum þá hefur hann heldur engar forsendur til þess að meta það hversu lengi varan geymist. Verslunareigendur eiga því að sjá til þess að vörur séu fjarlægðar áður en þær eru komnar á síðasta neysludag eða að öðrum kosti að merkja það sem er innpakkað með dagssetningum og bjóða þær vörur á lægra verði þegar þær eru komnar á síðasta snúning.

Neytendur ættu ekki að láta bjóða sér upp á ónýtar vörur og lélega þjónustu. Jafnvel þótt það svari ekki kostnaði að aka langa leið til að skila ónýtum vörum (fyrir utan mengunina, tímasóunina og ergelsið) geta neytendur samt gripið til sinna ráða til að verjast þessum ósóma. Við getum til dæmis varað hvert annað við ónýtum vörum með því að segja frá reynslu okkar á samfélagsmiðlum.

tomatar14.06


Þessa kirsuberjatómata keypti ég í Bónusbúðinni í Súðavogi þann 14. júní sl. Þeir eru seldir í plastöskjum svo maður getur ekki skoðað hvern og einn en með því að velta öskjunni á alla kanta og virða hana vel fyrir sér er hægt að draga úr líkunum á því að maður kaupi pakkningu með ónýtum tómötum.

Þetta er ekki einsdæmi. Í dag fór ég í Krónuna vestur á Granda. Ég ætlaði að kaupa gulrætur en það sem er í boði þar eru smágulrætur, seldar í plastpokum, allar orðar slepjulegar að utan. Í sumum pokunum voru gulrætur sem voru svo illa skemmdar að þær voru orðnar að mauki. Ég var ekki með myndavél en  tilkynnti starfsmanni að ég myndi taka með mér myndavél framvegis.
—-

Framkvæmdastjóri sambands garðyrkjubænda svaraði þessari grein hér. Hann staðfestir að fullþroskaðir tómatar eigi að geta geymst mun lengur en 2-3 daga án þess að rotvarnarefni séu notuð. Ég stend fullkomlega við þá staðhæfingu mína að grænmetismarkaðnum á Íslandi megi líkja við skipulagða glæpastarfsemi. Þar með er ég ekki að segja að grænmetisframleiðendur beri ábyrgð á því en það er ekki í verkahring neytenda að greina vandamálið og finna orsökina, við eigum einfaldlega rétt á því að fá góða vöru þegar við borgum fullt verð.

Flokkar: Óflokkað

Miðvikudagur 11.6.2014 - 20:13 - FB ummæli ()

Geldingartangir ennþá notaðar af leikmönnum

Áður birt á Kvennablaðinu

Umræðan um ólöglegar geldingar á grísum rifjaði upp fyrir mér gamlar fréttir af geldingum leikmanna á lambhrútum og kálfum.  Ég sendi fyrirspurn til MAST um það hvort vitað væri til þess að geldingar án deyfingar væru enn stundaðar og hvort hinar umdeildu tangir væru enn í notkun.

Þóra Jóhanna Jónasdóttir hefur svarað fyrirspurn minni. Hún segir því miður ennþá eitthvað um að geldingar á búfénaði séu gerðar án deyfingar og af fólki sem ekki hefur læknisfræðilega menntun. Í slíkum tilvikum segir hún að klemmt sé á sæðisstrenginn til þess séu notaðar Burdizzo geldingartangir en annarskonar tangir séu notaðar við geldingar með skurði sem aðallega séu notaðar við geldingar graðhesta. Dýralæknir noti einnig Burdizzo tangir en þá með deyfilyfjum.

Þóra segir Matvælastofnun leitast við að fyrirbyggja það að leikmenn sjái um geldingar með betri skráningu og eftirliti:

„Við höfum undanfarna mánuði verið að setja í ferli m.a. skráningar í sláturhúsum á geltum  nautkálfum, sauðum og svínum  og öðlumst þá einmitt grundvöll til að fá yfirlit yfir geldingar sem mögulega eru framkvæmdar af leikmönnum án leyfis og notkunar deyfilyfja þar sem hægt verður að gera samanburð við aðgerðaskýrslur dýralækna.Reglubundin skráning og skoðun á slíku hefur ekki verið gerð áður og vonumst við til að slíkar aðgerðir hafi ekki síst fyrirbyggjandi aðgerðir sem jú er það sem skiptir dýrin sem um ræðir mestu máli.“

Samkvæmt lögum um velferð dýra er dýralæknum einum heimilt að fremja læknisfræðilegar aðgerðir á dýrum, þar með taldar geldingar án húðrofs. En hér er kennslumyndband fyrir þá bændur sem telja sig hafna yfir dýraverndarlög, að vísu fékk þolandinn í þessu myndbandi tinktúru áður en leikmaður, sem þegar hafði mistekist einu sinni, mundaði töngina.

Flokkar: Óflokkað

Þriðjudagur 3.6.2014 - 12:31 - FB ummæli ()

Þú ert víst miðaldra!

Áður birt á Kvennablaðinu

Þegar ég var lítil voru ömmur með svuntur. Þær steiktu kleinur og prjónuðu vettlinga og sungu Guttavísur fyrir barnabörnin.  Í dag eru ömmur hinsvegar skvísur. Allar í ræktinni eða útlöndum, og ekki slæðu bunda yfir rúllurnar í hárinu heldur með grænar strípur og tattútveraðan upphandlegg. Ef þær verða þá á annað borð ömmur áður en þær eru komnar með elliglöp því nú er fólk hætt að eignast börn fyrr en rétt undir tíðahvörf. Heimur versnandi fer og mikil er sú mæða og allt það.

En það er alveg sama hversu vel þér tekst að skvísa af þér aldurinn og þótt þú eigir smábörn í stað barnabarna, þú ert samt miðaldra ef eftirtalin atriði eiga við þig:

simigrar

Þú kannt á skífusíma og manst eftir fimm stafa símanúmerum. Á bernskuheimili þínu var sími af þessari gerð, annaðhvort grár eða fölgulur.

Þú vaknar við að einhver ýtir við þér og segir „veistu hvað klukkan er?“ og þú svarar í svefnrofunum „nei, ég veit það ekki, hringdu bara í núll fjóra.“

Þú áttir sunnudagaföt þegar þú varst barn.

Þú skilur hvað orðið „strætógrænn“ merkir.

Þú sérð palmolive sápu og þótt þú vitir betur segir rödd lengst inni í hausnum á þér „palmólæf“ með áherslu á fyrsta atkvæði. Þér finnst tilgerðarlegt að bera bugles fram öðruvísi en „böggleis“.

Þú manst eftir sígarettuauglýsingum í kjörbúðum og grófu, daufgulu hansatjöldunum í mjólkurbúðinni.

Þú manst eftir mjólkurhyrnum og veist hversvegna þér var ekki leyft að hella úr þeim.

mbl131264

Þessi auglýsing birtist í Mogganum 13. desember 1964. Kannast einhver af kynslóð foreldra minna við að þessir tappar hafi verið nothæfir?

Fyrsta myndskreytta verklýsingin sem þú last var fjögurra ramma vinnuteikning á 2ja lítra mjólkurfernu með yfirskriftinni „Þannig á að opna“.

Á bernskuheimili þínu, afa þíns og ömmu eða öðru heimili sem þú dvaldist á var að minnsta kosti eitt af eftirtöldu og sennilega allt: Stórrósótt veggfóður, eitthvert afbrigði af myndinni af drengnum með tárið, jólaplattar Bing & Grøndahl, hansahillur og hringlaga eldhússkollar með þremur fótum.

plattar

Þú manst eftir því þegar þú smakkaðir hnetusmjör í fyrsta sinn.

Þú gerir greinarmun á „eftirmat“ og „desert“. Þú minnist þess að hafa trúað því að ekki þyrfti annað en dálítinn kanelsykur til þess að orðin „hæft til manneldis“ gætu átt við makkarónur mauksoðnar í mjólk og þú veist hvernig heitur rommbúðingur lítur út þegar búið er að hella út á hann berjasaft og hræra dálítið. (Ég lofaði því aldrei að lesendur kæmust í gegnum þennan pistil án þess að gubba.)

Þú hefur drukkið Mírinda og Spur og manst ekki betur en að það hafi verið hinir bestu drykkir þótt þig gruni reyndar að smekkur þinn kunni að hafa breyst.

sanitas

Þú tókst plastbrúsa með „djús“ eða mjólk með þér í skólann og þú hefur drukkið kakó úr flösku klæddri ullarsokk.

Þú getur útskýrt setninguna „grauturinn er sangur“, hvort sem þú hefur borðað sangan graut eður ei og hefur skrifað  málsgreinar á borð við; „Þráinn Ingason hlægi ef hann sæi Kristin hneigja sig fyrir meyjunum við heyskapinn“ án þess að fá hláturskast eða spyrja hver sé að reyna að hafa þig að fífli og hversvegna.

Þú veist hvað kemur á eftir „Sísí segir s-s-s…“

Þér finnst Tinnabækurnar vel geta átt heima á lista yfir merkustu rit 20. aldarinnar.

Þér finnst Andrés önd betri á dönsku en íslensku.

Þú heyrir orðin „ríkisútvarpið sjónvarp“ og fyrstu myndirnar sem koma upp í hugann eru Magnús Bjarnfreðsson um fertugt og svarthvíta stillimyndin.

stillimynd

Þú heyrir einhverja eldgamla vemmu á borð við „Jón er kominn heim“ eða „Á skíðum skemmti ég mér“ í útvarpinu og áttar þig á því að þú kannt textann utan að þótt þú hafir aldrei þolað lagið.

Flokkar: Óflokkað

Miðvikudagur 28.5.2014 - 19:26 - FB ummæli ()

Svo þeir hylmi ekki yfir mistök sín

Áður birt á Kvennablaðinu

Það má vel vera að það hafi verið röng ákvörðun hjá ríkissaksóknara að gefa út ákæru á hendur Landspítlanum og tilteknum hjúkrunarfræðingi vegna mistaka sem leiddu til dauða sjúklings. Við skulum samt hafa hugfast að hér er einungis um ákæru að ræða, manneskjan hefur enn ekki verið dæmd og það getur bara vel verið að dómstólar komist að sömu niðurstöðu og formaður Félags íslenskra hjúkrunarfræðinga, að ekki hafi verið um vítavert gáleysi að ræða; að ekki sé hægt að gera eina manneskju ábyrga heldur hafi margir þættir spilað saman. Komist dómstólar að þeirri niðurstöðu verður hjúkunarfræðingurinn væntanlega sýknaður.

Ég er ekkert hissa á því að það sé áfall fyrir starfsfólk Landspítalans að missa sjúkling og þurfa svo að horfast í augu við að ríkissaksóknari telji málið eiga erindi fyrir dómstóla. Ég undrast hinsvegar fréttatilkynningu Landspítalans og ályktun Félags íslenskra hjúkrunarfræðinga vegna málsins.  Í báðum tilkynningunum kemur fram að með þessari ákvörðun standi starfsmenn Landspítalans frammi fyrir nýjum veruleika.

Er það virkilega „nýr veruleiki“ fyrir starfsfólk Landspítalans að mistök sem leiði til dauða sjúklings geti hugsanlega verið refsiverð? Hefur þetta fólk hingað til talið sig ósnertanlegt?  Og hvað á formaður Félags íslenskra hjúkrunarfræðinga við þegar hann segir ákæruna jafnvel geta orðið til þess að starfsfólk reyni að hylma yfir mistök sín? Er maðurinn að láta að því liggja að það eigi ekki að gefa út ákærur þótt ríkissaksóknari telji að einhver hafi sýnt vítavert gáleysi með alvarlegum afleiðingum?

Allir gera mistök, líka heilbrigðisstarfsfólk og almennt má telja það jákvætt viðhorf að reyna frekar að læra af mistökum en að finna sökudólg. En ef við tökum þá afstöðu jafnvel þegar mistök leiða til andláts eða annars óbætanlegs tjóns, ætti það þá ekki að eiga við um allar stéttir? Hvað ef löggan skýtur mann fyrir mistök? Hvað ef strætisvagnsstjóri ekur á gangandi vegfaranda? Hvað ef leikskólakennari leggur flugbeittan hníf frá sér þar sem börnin ná til hans og stórslys hlýst af? Í öllum tilfellum er líklegt að mistökin megi skýra með röð atvika en ættu slíkir atburðir aldrei að hafa neinar afleiðingar vegna þess að þá gæti fólk reynt að breiða yfir mistök sín?

Ég held að refsingar séu oft óþarfar og geri stundum meira ógagn en gagn og ég vil að réttarkerfið einkennist af mannúð og mildi. Og ég vona að ef þessi hjúkrunarfræðingur verður sakfelldur (sem er alls ekki víst) þá verði dómurinn vægur. Ég vona líka að það fari í styttast í hinu teygjanlega straxi ríkisstjórnarinnar og að Landspítalinn fái fljótlega þessa 12-13 milljarða sem Vigdís Hauksdóttir lofaði fyrir kosningar.

En sú hugmynd sem skín í gegnum ályktun hjúkrunarfræðinganna, að það sé hægt að koma í veg fyrir læknamistök með hærri fjárveitingum, og fyrrnefndar yfirlýsingar um „nýjan veruleika“, vekja grun um að meðal heilbrigðisstétta ríki sú skoðun að það sé ósanngjarnt að heilbrigðisstarfsfólk þurfi að axla  ábyrgð á mistökum sínum rétt eins og aðrir. Öryggi sjúklinga er ekki síður hætta búin af því viðhorfi en af slæmum vinnuaðstæðum á sjúkrahúsunum.

Flokkar: Óflokkað

Sunnudagur 25.5.2014 - 13:12 - FB ummæli ()

Eiga skattgreiðendur að styrkja djöflafræðinga?

Áður birt á Kvennablaðinu

Malín Brand sagði frá reynslu sinni af söfnuði Votta Jehóva í DV fyrir rúmu ári. Í viðtalinu lýsir hún því hvernig söfnuðurinn stuðlar að félagslegri einangrun. Hún segir einnig frá bannfæringunni sem hún varð fyrir þegar hún fór að skoða trúna með gagnrýnum augum, en bannfæringin fellur fullkomlega að skilgreiningum flestra skóla og vinnustaða á einelti.

Þann 9. apríl síðastliðinn birti svo Valdís Rán Samúelsdóttir grein á Speglinum þar sem hún lýsir reynslu sinni af trúfélagi. Hún nefnir ekki söfnuðinn en samkvæmt öðrum fréttum af trúarleiðtoga sem predikar að menn skuli ekki bjóða syndinni í kaffi, mun Valdís Rán hafa verið virkur meðlimur í Krossinum. Greinin fór fram hjá mér þegar hún birtist en mér var bent á hana í morgun og hún er ekki síður sláandi en sú reynsla sem Malín lýsir. Kvennakúgun, refsihyggja, hræðsluáróður, miðaldaheimsmynd, forheimskun, valdníðsla og almennt mannhatur eru meðal þeirra orða sem komu upp í huga minn við lesturinn.

En sú sem vakti athygli mína á grein Valdísar Ránar benti líka á annað sem ég hef ekki leitt hugann að lengi; því að trúfélög fá framlög úr ríkissjóði. Þetta er venjulega kynnt á þann veg að ríkið taki að sér að innheimta sóknargjöld en reyndin er auðvitað sú að framlögin koma frá öllum skattgreiðendum, hvort sem þeir tilheyra trú- eða lífsskoðunarfélögum eður ei.

Þetta þýðir að ríkið styrkir starfsemi félaga sem ala á ótta við andaverur og ráða meðlimum sínum (fólki sem óttast andaverur) frá því að leita sér geðlækninga. Félaga sem ástunda grímulaust einelti. Félaga sem úthýsa samkynhneigðum og ástunda alvöru kvennakúgun. Við erum ekki að tala um veggspjald með mynd af kyssilegum munni eða ósmekklegan brandara, heldur kerfisbundna kúgun með ströngum reglum um hegðun og klæðaburð ásamt yfirlýstri stefnu um að konur skuli vera körlum undirgefnar.

Umræðan um Snorra í Betel leiddi í ljós að mikill fjöldi manns telur eðlilegt að kennari sé rekinn úr starfi fyrir að tjá fullkomlega löglegar skoðanir á blogginu sínu. Það stenst auðvitað ekki lög og ég hef áður lýst þeirri skoðun að Akureyrarbær hafi orðið sér til skammar með tiltækinu. En af hverju umber sama samfélag það að skattgreiðendur séu látnir greiða styrki til þeirra sem láta sér ekki nægja að lýsa klikkuðum skoðunum, heldur fylgja þeim eftir með andlegu ofbeldi gagnvart kornungu fólki og jafnvel fólki á barnsaldri?

Einhverjir munu mótmæla því að hér sé um ríkisstyrki að ræða, þetta séu aðeins félagsgjöld. Samkvæmt upplýsingum frá fjármálaráðherra innheimtir ríkissjóður ekki sóknargjöld. Framlög til trúfélaga eru einfaldlega styrktarfé. En jafnvel þótt við gætum kallað það félagsgjöld, er þá virkilega sæmandi að ríkið hafi milligöngu um að innheimta félagsgjöld fyrir djöflafræðinga?

Flokkar: Óflokkað

Föstudagur 23.5.2014 - 16:03 - FB ummæli ()

Viðeigandi refsing fyrir öryrkja

Áður birt á Kvennablaðinu

Ég vissi ekki fyrr en las þessa frétt að þeir sem ríkisvaldið hefur svipt sjálfræði væru látnir bera kostnaðinn af því sjálfir. Þannig þarf sjálfræðissvipt manneskja á örorkubótum, sem með öllum uppbótum verður hæst 218.515 kr á mánuði (fyrir skatt), að greiða lögráðamanni sínum 12.000 kr á tímann fyrir að taka ákvarðanir varðandi fjármál, búsetu og aðra persónulega hagi.

Líklega er hugsunin sú að samfélagið eigi ekki að þurfa að líða fyrir það að fólk kunni ekki að hegða sér. Sú hugmynd er djúprætt, það hefur til dæmis löngum þótt sjálfsagt að láta fanga leggja eitthvað af mörkum til eigin refsingar. Jesús var látinn draga krossinn upp á hæðina. Þeir sem brenndir voru fyrir galdur á 15.-17. öld þurftu sjálfir, með aðstoð fjölskyldu sinnar, að útvega eldivið í bálköstinn. Fangarnir voru sjálfir þvingaðir til að reisa girðinguna í kringum fangabúðirnar í Auscwhitz.

Á sama hátt þykir það viðeigandi á Íslandi, árið 2014, að fólk sem ekki er fært um að bera ábyrgð á sjálfu sér, axli ábyrgðina á því sjálft.

Finnst ykkur þetta í lagi?

Flokkar: Óflokkað

Eyjan Media ehf. - Kringlunni 4-12, Reykjavík - eyjan(hjá)eyjan.is