Miðvikudagur 7.6.2017 - 11:40 - 13 ummæli

Enn eru byggingar rifnar í Reykjavík.

Það er alltaf erfitt að horfa upp á niðurrif eldri húsa sem eiga sér sögu.

Þar er oft saga og verk liðinna kynslóða þurrkuð út. Ég las í Morgunblaðinu áðan að nú er verið að rífa gömlu höfuðstöðvar Strætisvagna Reykjavíkur við Kirkjusand!  Húsin sem er verið að rífa eru tæplega 50 ára gömul og voru teiknuð af Guðmundi Þór Pálssyni arkitekt. Þetta eru, eða voru, ágæt hús hvernig sem á er litið.

Maður veltir fyrir sér hvort ekki hefði mátt fella þessi mannviski inn í nýtt deiliskipulag og gefa því um leið nýtt hlutverk? Einhverja atvinnustarfssemi, hverfisverslun eða hverfismiðstöð. Kannski leikskóla eða grenndarskóla?  Einhvern veginn finnst manni þetta hús hefði getað sómað sér vel í nýrri blandaðri miðborgarbyggð og gefið byggðinni mikilvæga sögulega vídd í leiðinni.  Sennilega voru menn eitthvað að flýta sér og ekki gefið sér tíma til þess að hugsa sig um.

Líklegt er að fyrir þessu niðurrifi liggi vel rökstuddar ástæður þó þær liggi ekki í augum uppi. En ég hugsa til Völundar- og Kveldúlfsskálanna vestar við strandlengjuna sem rifnir voru fyrir aðeins nokkrum áratugum og margir sakna.

Á Kirkjusandsreit er fyrirhuguð blönduð miðborgarbyggð. Reitnum verður skipt upp í nokkrar lóðir og er byggingarmagn í heild áætlað um 75 – 85 þúsund fermetrar.  Um helmingur byggingarmagns verður atvinnuhúsnæði, skrifstofur og þjónusta, en gert er ráð fyrir um 300 nýjum íbúðum af fjölbreyttum gerðum á svæðinu.

 

 

Að neðan koma svo tvær tölvumyndir af fyrirhugaðri byggð við Kirkjusand. Þetta virðist ágætt skipulag með tiltölulega lágri og þéttri borgarbyggð með blandaðri atvinnustarfssemig og fjölbreyttu úrvali íbúðagerða en vandséð er nauðsyn þess að byggingar Strætisvagna Reykjavíkur, SVR, hafi þurft að víkja vegna meginmarkmiða skipulagsins um blandaða miðborgarbyggð. Þvert á mót var þarna möguleiki á að gefa byggðinni sögulegar rætur.

 

 

Flokkar: Óflokkað

Þriðjudagur 30.5.2017 - 20:51 - 5 ummæli

Ræða Sigurðar Pálssonar við skólaslit MR.

Hið kunna skáld Sigurður Pálsson, hélt hátíðarræðu við skólaslit MR síðastliðinn föstudag 26 maí.  Hann lagði út frá Dylan, tímanum og tíðarandanum fyrir 50 árum þegar hann og fólk á okkar aldri lauk framhaldsskóla. Ég birti hér ræðu hans í heild sinni með leyfi höfundar. Þetta er eins og við var að búast bæði skemmtileg, fróðleg og vel skrifuð ræða sem á erindi til feliri en þeirra sem sátu í Háskólabíoi við skólaslit Menntaskólans í Reykjavík 2017.

Hann talaði  sérlega fallega um um arkitektúr,  poppmenninguna og fleira.

Hann byrjaði á tilvitnun í Nóbelsverðlaunahafann Bob Dylan.:

++++++

Ágætu nýstúdentar og aðstandendur þeirra, rektor, kennarar, júbílantar, aðrir góðir gestir.

 

While preachers preach of evil fates

         Teachers teach that knowledge waits

         Can lead to hundred-dollar plates

         Goodness hides behind its gates

         But even the president of the United States

         Sometimes must have

         To stand naked.

Svona orti ungt ljóðskáld og lagahöfundur fyrir rúmum fimmtíu árum, hann hafði lag á að draga mikilsverð sannindi saman, stundum í eina línu sem kjarnar ákveðna kennd, til dæmis The Times They Are A-changin’ en það hefur verið tilfinning mannkynsins fyrir nútímanum mestalla tuttugustu öldina, allt til dagsins í dag. The Times They Are A-changin’…

Ágætu nýstúdentar. Í dag eru tímamót í lífi ykkar, þetta er stór dagur. Við júbílantar minnumst þess að ákveðinn árafjöldi er liðinn frá því við vorum í ykkar sporum.

Tíminn. Hann er mikill húmoristi. Fimmtíu ár frá því ég stóð á þessu sviði með skjal í hönd og hvíta húfu á höfði. Ef einhver hefði sagt mér þá, að ég myndi standa á þessu sama sviði eftir fimmtíu ár, fara með ljóðlínur eftir Bob Dylan, sem hefði fengið Nóbelsverðlaunin í bókmenntum haustið áður, þá hefði ég sagt eins og Danir segja svo skemmtilega: Nej, men hold nu kjæft du!

Tíminn. Hann er bæði mælanlegur og ómælanlegur, klukkan mælir hann, hann mælist í árum. Vissulega ekki hægt að mótmæla þeirri hlið tímans sem er mælanleg. En það er ástæða til þess að minna á hina súbjektívu hlið tímans, hina huglægu. Skynjun okkar á tímanum. Hún tengist því sem við megum aldrei missa tengslin við, okkar innri rödd.

Við vitum öll að mikilvægustu stundir lífs okkar eru ekki endilega langar mældar á klukkunni. Skynjun okkar á tíma er vissulega huglæg, ekki hlutlæg.

Tími þýðir líka kennslustund. Ég get nefnt marga kennara í MR sem létu hvern tíma líða eins og hann væri tíu mínútur, læt nægja að nefna tvö nöfn: Björn Bjarnason sem kenndi mér stærðfræði í 4. bekk og Vigdís Finnbogadóttir sem kenndi mér frönsku í fimmta bekk.

Ég man satt best að segja ekki eftir nema einu fagi þar sem mér leið eins og hver tími væri tíu tímar minnst. Það var bókfærsla í þriðja bekk, mér hefur aldrei leiðst jafn mikið, eiginlega aldrei í lífinu. Þetta átti eftir að draga dilk á eftir sér. Þannig var að í óbærilegum leiðindum í bókfærslunni fór ég að skrifa án þess að hugsa, án þess að vitundin væri við stjórnvölinn. Þegar heim var komið varð ég steinhissa: skrifaði ég þetta? Sumar setningarnar fannst mér vera framandlegar á áhugaverðan hátt. Í raun hafði ég praktíserað ósjálfráða skrift án þess að hafa hugmynd um það, eitthvað sem súrrealistarnir í París stunduðu fjörutíu árum fyrr sem æfingu í því að virkja undirmeðvitundina. Þetta var upphafið að ljóðagerð minni og öðrum skrifum. Óbærileg leiðindin í bókfærslu. Kannski eru leiðindi stórlega vanmetin sem aflvaki. Örvæntið því ekki, kæru nýstúdentar, ef ykkur er farið að leiðast núna.

Það eru fimmtíu og fimm ár frá því að ég kom í fyrsta skipti inn í þennan sal, ég gleymi því ekki. Ég var nýkominn til Reykjavíkur, sat í landsprófsdeild Hagaskóla hér í nágrenninu, kom hingað minnir mig á kynningu sem Sinfóníuhljómsveitin var með fyrir skólafólk. En þessi salur, ég hafði hreinlega aldrei séð annað eins, hafði aldrei komið í rými þar sem var svona hátt til lofts. Og vítt til veggja. Og hlutföllin rétt og blátt klæði á sætunum, undarlegur og nútímalegur gúmmidúkur á gólfinu. Þessi frumskynjun á salnum í Háskólabíói tók sér bólfestu einhvers staðar innst í huganum og hefur ekki vikið þaðan síðan.

Stóri salurinn í Háskólabíói þar sem við erum núna, hann getur kennt okkur ýmislegt. Þetta hús er ekki lítilla sanda, lítilla sæva. Maður finnur að arkítektarnir höfðu ekki asklok fyrir himin. Hugsið ykkur þennan sal, þessa byggingu þegar hún var ekki annað en teikning á blaði. Og hugsum okkur enn lengra aftur á bak, þegar þessi bygging var ekki annað en hugmynd í höfði arkítektanna. Þá var mikils virði að hlusta á innri röddina, hún leiðbeinir. Hún predikar ekki, hún kennir. Þessi bygging er stór í sniðum af því að hún er stór í hugsun.

En mér verður hugsað til annars húss sem getur kennt okkur margt. Menntaskólinn í Reykjavík er eitt þeirra fyrirbæra sem á sér langtum lengri sögu en sem nemur mannsævinni.

Við skynjum þannig eitthvað sem er sannarlega stærra en við sjálf. Á það bæði við um skólastarfsemina og einnig hús skólans við Lækjargötu sem var tekið í notkun árið 1846. Hús sem er í réttum hlutföllum enda vissu menn þá, að enginn er yfir gullinsnið hafinn.

Þegar húsið var 140 ára var ég fenginn til að skrifa leikrit fyrir Herranótt. Ég las allt sem ég komst yfir um húsið og skólastarfsemina og heillaðist algjörlega. Leikritið heitir Húsið á hæðinni eða hring eftir hring. Aðalpersónan er húsið og svokallaðir húsandar sem búa þar í veggjunum en síðari hluti titilsins, hring eftir hring, vísar til þess að það var eins og kynslóð fram af kynslóð væru svipuð mál ofarlega á baugi, átök milli aga og agaleysis, milli hefða og byltinga og svo framvegis. Hring eftir hring, réttara væri að segja spíral eftir spíral, því það er þannig sem sagan endurtekur sig, ekki í lokuðum hring heldur spíral.

Það er ákaflega sjaldgæft hér á landi að eiga þess kost að dvelja í húsi sem á sér jafn langa sögu. Þetta var mennta- og menningarmiðstöð þjóðarinnar kynslóð fram af kynslóð. Húsið og skólastarfsemin kenna okkur eitthvað mjög mikilvægt um tímann.

Það eru forréttindi að vera þátttakandi í því ævintýri. En þetta á ekki að gera okkur MR-inga hrokafulla, þvert á móti. Þetta á að vera okkur lexía í hógværu stolti, hvatning til að vera skólanum til sóma. Stolt er algjör andstæða hroka. Aðgangur að fortíðinni getur verið og á að vera stökkpallur inn í framtíðina. Sá sem hefur lifandi aðgang að fortíðinni er betur til þess fallinn að ráða við framtíðina.

Horfum á trén, þá skynjum við að tré sem vex er kennari, lífvera sem hjálpar okkur að sjá hlutina bak við hlutina, fræið bak við tréð. Áform sem vex eins og lífvera, fjölgar sér eins og lífvera.

 

The Times They Are A-changin’.

Eitt dæmi af ótalmörgum: Enn eina ferðina stöndum við á tímamótum. Framundan eru tímar gervigreindar og alls kyns hluta sem mannleg hönd og hugur unnu áður. Og hvað með það? Jú, þá verður ljóst að sköpunarkrafturinn verður stöðugt mikilvægari, eitthvað sem gervigreindin ræður ekki við. Ekki ennþá að minnsta kosti. Sköpunarkraftur og gott samband við innri röddina skiptir öllu.

Árið 1867, fyrir nákvæmlega 150 árum lauk byggingu húss sem við þekkjum vel en það er Íþaka, bókhlaða MR, sem byggð var fyrir fé sem enskur kaupmaður, Charles Kelsall ánafnaði Latínuskólanum í erfðaskrá sinni.

Hann hafði heillast mjög af því að fámenn og sárafátæk þjóð skyldi reyna að halda uppi sjálfstæðu menningarlífi.

Ég hef verið beðinn um að koma því á framfæri að við, 50 ára stúdentar, höfum ákveðið að færa skólanum peningagjöf sem verði varið til að styrkja safnkost Íþöku.

Við vonum að gjöfin komi sér vel, þetta er örlítill þakklætisvottur okkar til skólans sem reyndi af öllu afli að koma okkur til nokkurs þroska og fór held ég langleiðina með það þó svo ekki mætti neinu muna í sumum tilfellum eins og í tilviki þess sem hér talar. Þið takið eftir því að ég notaði bæði tilfelli og tilvik í sömu setningunni, orðið tilfelli var algjört bannorð hjá íslenskukennaranum mínum í sjötta bekk. Ég hef verið að safna kjarki í fimmtíu ár að nota það og vona að það fyrirgefist eftir öll þessi ár. Enda bætti ég óðara við leyfilega orðinu, tilvik.

 

Ágætu nýstúdentar og júbílantar. Enn og aftur: hjartanlega til hamingju með daginn. Ég ætla að lokum að leyfa ykkur að heyra stutt prósaljóð sem ég skrifaði fyrir nokkru.

Það er um tímann og heitir Að vera – að verða og hljóðar svo:

 

Það er erfitt að öðlast djúpan skilning á tímanum. Það reynist miklu auðveldara að skynja hann. Jafnvel skilningur á afstæðiskenningunni breytist óðara í skynjun.

Rabbí Nachman frá Breslau sagði eitt sinn við áheyrendur sína: “Það er bannað að vera gamall.”

Þetta er ekki misheyrn, ekki missýn, hann sagði ekki bannað að verða gamall heldur vera.

Munurinn virðist lítill, einn bókstafur.

Með því að íhuga þessa setningu nánar gæti það gerst að maður skynjaði tímann í leiftursýn, skynjun sem stappaði nærri skilningi eitt augnablik, örstutt.

Verðandin er opin, það er allt í lagi að verða gamall, það er lífrænt.

En veran sjálf er helguð lífsandanum, síungum.

Einmitt þannig: það er bannað að vera gamall.

++++

Hér að neðan kemur myndband þar sem Dylan flytur lagið sem tilvitnaður texti er úr í ávarpi Sigurðar Pálssonar:

Flokkar: Óflokkað

Mánudagur 15.5.2017 - 15:37 - 4 ummæli

Geirharður Þorsteinsson arkitekt 1934-2017

Geirharður Þorsteinsson arkitekt er látinn og verður borinn til grafar á morgun.

Í mínum huga var Geirharður einstaklega flinkur arkitekt með sterka vitund um byggingalist. Hann var rökfastur og djúpþenkjandi með góða nærveru. Hann hafði skoðun á málum og lét hana óhikað í ljós. Hann var ekki þeirrar gerðar að krefjast þess að fólki væri honum endilega sammála. Hann kaus umræðuna og sagði sína skoðun og gaf fólki svigrúm til að meta hana.  Á sama hátt hlustaði hann á fólk og lagði mat á skoðanir þess en gaf því svigrúm til að halda sinni í friði. Geirharður sá skoðanir og sjónarmið takast á en ekki persónur. Það var gaman að ræða málin við Geirharð því það voru aldrei nein leiðindi þó menn væru ekki sammála og maður fór alltaf ríkari af hans fundi.

Geirharður var mjög virkur í arkitektafélagi Íslands, formaður þess um tveggja ára skeið. Hann var ritari og um tíma og var bæði í gjaldskrárnefnd, laganefnd, menntamálanefnd, samkeppnisnefnd og skemmtinefnd. Hann var sérlega virkur í allri umræðu um fagleg málefni innan félagsins. Það er mikill missir af þeirri umræðuhefð sem er nánast lögð af nú á dögum.

Nú hefur hann kvatt eftir langa baráttu við Altzeimer sjúkdóminn. Við áttum síðast tal saman á Grund fyrir um einu ári. Hann tók mér vel en mundi ekki hver ég var eða hvað ég hét. En hann sagðist kannast við mig og brosti. Samtalið var ekki eins og áður. Það var slitrótt og samhengislaust. En ég fór að spyrja hann um eitthvað sem varðaði Munchen. Svona til að segja eitthvað.  Þá lifnaði hann við og fór að segja mér frá strákapörum þeirra námsmannanna þar í borg um miðjan sjötta áratug síðurstu aldar. Þetta voru skemmtilegar lifandi og líflegar sögur af honum og „Gunna Torfa“ og einhverjum fl.  (líklega Gunnari Torfasyni verkfræðingi)  Við skemmtum okkur báðir við þetta. Hann sem sögumaður og ég sem hlustandi.  Síðasta samverustund mín með Geirharði snerist upp í að verða skemmtileg minning sem ég er þakklátur fyrir og gleymi aldrei.

+++++

Geirharður Þorsteinsson var einn þeirra arkitekta sem hafði mikla og góða yfirsýn yfið viðfangsefnið og sterk höfundareinkenni. Allt sem hann tók sér fyrir hendur var úthugsað og vel útfært í þeim anda sem tilheyrði honum og honum einum. Ég tek hér dæmi um eitt verka hans sem skýrir þetta ágætlega út fyrir þeim sem sjá.

Þetta er húsið Skildinganes 62 í Reykjavík sem teiknað var fyrir 41 ári eða árið 1976. Líklega eitt af bestu sérbýlishúsum á Íslandi.

Húsið stendur í Skerjafirði niður við sjóinn. Handan við Skerjafjörð eru iðagrænar grundir Álftaness.  Á milli er sjór og í fjörunni eru sæbarðar klappir og grjóthnullungar. Þessar aðstæður ásamt húsrýmisáætluninni hafa gefið arkitektinum innblástur. Hann velur að hafa húsið á tveim hæðum gagnvart sjónum en einni að götu. Horn hússins eru rúnnuð og mjúk eins og strandlengjan og sæbarið fjörugrjótið.   Það er gras á þakinu sem kallast á við Álftanesið í fjarska og náttúru strandlengjunnar.  Það er margt fleira sem kemur til.  En öllu þessu er mætt á snilldarlegan hátt frá hendi Geirharðar.  Þessi ávölu form sem áttu upphaf í Skildinganesinu notaði Geirharður síðar víða í byggingum sínum.

Þetta hús stendur við Skildinganes 62 og getur hvergi staðið annarsstaðar og þetta hús getur ekki verið teiknað af neinum öðrum en Geirharði Þorsteinssyni.

Geirharður varði miklum hluta starfsæfinnar í skipulagsmál sem hann sinnti af miklum áhuga, fagmennsku og með góðum  árangri, enda félagslega sinnaður.  Það er samt þannig að ég hefði viljað að hann sinnti húsahönnun í meira mæli  því þar nutu hæfileikar hans sín best eins og sést á því húsi sem hér er fjallað um.

Að neðan koma nokkrar myndir af umræddu húsi.

Húsið er fyrirferðalítið frá götunni sét. Grænt grasþakið á vel við þarna. Handan Skerjafjarðar sérst í Álftanesið.

Í húsinu er gert ráð fyrir lítilli einstaklingsíbúð með sérinngangi. Íbúðinni er gefið mikið vægi og virkar ekki sem einhver hjálega eða hliðarbúgrein í öllu samhenginu. Hún er á efri hæð hússins séð frá suðri.

Suðurhliðin er öguð í formi en samt organisk að vissu marki. Litla íbúðin er á efri hæð til vinstri með sameiginlegum svölum með aðalíbúðinni.

Aðalaðkoma og austurhlið. Þarna sést til sjávar og út á Álftanes.

Aðalinngangur og nokkrar sæbarðar steinvölur.

Götuhlið

Það er sama hvaðan litið er til hússins, allt er í samræmi og miklu jafnvægi. Höfundareinkenni Geirharðar eru augljós og leynast hvergi.

 

Að ofan er snið í húsið Skildinganes 62 frá 1976. Þetta er sérlega fallegt snið sem minnir á snið Alvars Aalto í Villa Carré frá miðjum sjötta áratugnum. En það var sagt um Aaltó að hann hafi oft byrjað á sniðinu þegar hann teiknaði hús. Sniðið gefur strax fyrirheit um umfang hússins og leguna í landinu. Nú er sagt að arkitektar byrji á að velta fyrir sé í hvaða forriti eigi að teikna!

 

 

Að ofan eru grunnmyndir hússins sem fróðlegt er að rýna í. Takið eftir litlu íbúðinni sem óskað var eftir. Hún er hvorki sett í kjallara né ris. Heldur er henni skapað rými á besta stað í húsinu. Þó lítið hafi verið fjallað um þetta hús undanfarin ár þá leikur ekki nokkur vafi á að þetta er í flokki bestu húsa á Íslandi.

Ef smellt er á myndirnar þá stækka þær.

Flokkar: Óflokkað

Fimmtudagur 11.5.2017 - 14:20 - 10 ummæli

„Ship container swimming pool“

Lesandi síðunnar vakti athygli mína á að víða um heim er farið að afgreiða litlar sundlaugar sem gerðar eru í  20 og 40 feta skipagámum.  Eftir ábendinguna „googlaði“ ég „Ship container swimming pool“ og það opnaðist stór heimur um lausnir sem ættu að geta nýst víða hér á landi. Þetta ætti að henta vel í sumarbústaðabyggðum og jafnvel við einstaka sumarbússtaði í stað heitra potta eða jafnvel við hliðina á þeim.

Þetta virðist eitthvað svo sára einfalt að mig undrar að þetta sé ekki komið á markað hér á landi fyrir löngu þar sem meira framboð er af heitu vatni hér en víðast annarsstaðar.

Hjálagt eru nokkrar myndir sem ég fann á netinu.

+++

Efst og neðst eru myndir af gámalaugum sem felldar hafa verið á smekklegann hátt inn í menningarlandslagið.

 

Skemmtileg sérsniðin laustn þar sem er nokkur landhalli.

Að ofan  er gámalaugunum  styllt ofaná stétt eða (gerfi)grasflöt. Mér skilst að sum fyritæki úti í hinum stóra heimi leigi svona laugar út fyrir barnaafmæli og slíkt.

Hér er gámurinn lítið eða ekkert niðurgrafinn en smíðað umhverfis hann líkt og tíðkast með heita potta hér á lndi.

Hér er gámnum komið fyrir í einskonar „infinity“ laug með gleri í endanum. Skemmtilegt hefði verið að láta yfirfallið flæða yfir glerbrúnina.

Hér er sýnt hvernig komið er fyrir hefðbundnum potti og sundlaug í einum og sama gáminum sýnist mér.

Mér skilst að þessar gámalaugar séu framleiddar í „gámatali“ um víða veröld og ekið nánast fullbúnum á áfangastað.

Flokkar: Óflokkað

Laugardagur 6.5.2017 - 17:50 - 17 ummæli

Landspítalinn – Sleifarlag eða harmasaga?

 

Myndin að ofan er fengin úr samkeppnistillögu SPITAL hópsins sem sigraði í samkeppni um Landspítala Háskólasjúkrahús fyrir 7 árum. Gert er ráð fyrir að tekinn verði grunnur að svonefndum meðferðarkjarna í lok ársins 2018. Þá verða liðin meira en 8 ár frá því að samkeppni um spítalann lauk og niðurstaða lá fyrir.

Á átta árum ná Danir að auglýsa samkeppni um enn stærri spítalaframkvæmd, fá niðurstöðu sem sátt er um, hanna byggingarnar, byggja þær og afhenda til rekstrar og taka á móti sjúklingum.

Varðandi Landspítalaframkvæmdina við Hringbraut gengur hvorki né rekur.

Hvernig ætli standi á þessu?

Ég átti samtal við starfsfólk á Borgarspítalanum í vikunni, sem var almennt óánægt með staðsetningu Landspítalans við Hringbraut og nánast allt fyrirkomulag þar. Þetta fólk taldi að þetta sleifarlag mætti rekja til þess að það væri ekki sannfæring meðal ráðamanna og þjóðarinnar gagnvart verkefninu.

+++

Í byrjun aldarinnar var mikill hugur í fólki. Fundin var leið til fjármögnunnar Nýs Landspítala með sölu Símanns og Síminn var seldur. Svo hurfu peningarnir allir einhvernvegin þó Síminn sé hérna ennþá og í fullum rekstri.  Þetta er reyndar atriði sem ég ekki skil.  Síminn var seldur fyrir andvirði sem átti að vera nægjanlegt til að byggja nýjan Landspítala  Svo hurfu bara peningarnir! En Síminn er áberandi í öllu okkar umhverfi og daglegu störfum á árinu 2017.

+++

Í framhaldinu af sölu Símanns var ákveði þvert á ráðgjöf erlendra sérfræðinga að bygga upp Háskólasjúkrahúsið við Hringbraut. Haldnar voru  samkeppnir o.s.frv.

En þá kom Hrunið og allt stoppaði um stund. Svo fór allt af stað aftur ári eftir Hrun og nú átti að koma byggingariðnaðinum af stað, sem hafði algerlega stöðvast á þessum tíma Byggingariðnaðinum átti að koma af stað á ný með framkvæmdinni og klára spítalann við Hringbraut með hraði.

Auglýst var eftir þáttakendum í forvali vegna nýrrar samkeppni um áramótin 2009/2010 og samkeppnisgögn afhent 12. mars árið 2010. Aðeins þrem mánuðum síðar, þann 10. júní, skiluðu þáttakendur inn tillögum sínum.  Dómur féll mánuði síðar eða þann 9. júlí 2010. Þetta tók allt gríðarlega  stuttan tíma. Fjórum mánuðum eftir að samkeppnisgögn voru afhent var verkið komið á beinu brautina að mati flestra.

Það lá greinilega mikið á.

+++++

Um áramótin 2009/2010 var haldinn stór fundur í rástefnusal Landspítalans við Hringbraut þar sem farið var yfir málið í heild sinni.

Efni fundarins var forvalið, samkeppnin og framkvæmdin.

Einn fundarmanna spurði hvenær reiknað væri með að framkvæmdir við byggingu Nýs Landspítala hæfist. Gunnar Svavarsson verkefnisstjóri varð fyrir svörum og sagði að það væri áætlað á haustmánuðum 2011. Sennilega í nóvember. Fyrirspyrjandi var ánægður með áformin en þótti þetta stuttur tími til þess að klára samkeppnina, hanna húsin til útboðs og hefja framkvæmdir. Þá leiðrétti Gunnar þann misskilning og sagði að gatnaframkvæmdir munu byrja í nóvember 2011. Þetta leit sem sagt allt vel út. Ekki kom fram á þessum fundi hvenær uppbyggingunni átti að ljúka, en miðað við tímaáætlunina vegna hönnunar og byrjun framkvæmda gerðu menn auðvitað ráð fyrir að byggingarnar stæðu fullbúnar til notkunnar um þessar mundir, árið 2017-2018.

++++

Síðan eru liðin sjö ár og það er enn rúmt ár þar til útboðsgögn vegna framkvæmdarinnar verða afhent ef áætlanir standast. Húsgrunnur verður tekinn 8 árum eftir að samkeppninni lauk samkvæmt þessu! Þetta er gríðarlega langur tími. Allt of langur. Þetta hreyfist með hraða snigilsins. Á þessum mörgu árum hafa eldri byggingar drabbast niður og einungis hafnar framkvæmdir á Sjúkrahóteli, rými fyrir jáeindaskanna og nokkrir skrifstofugámar fyrir lækna hefur verið komið fyrir, (aðeins um 1-2% af heildarbyggingamagni Landspítalalóðar) annað ekki.

Samkvæmt deiliskipulagi á Landspítalalóðin að rúma alls 293.300 fermetra þar sem eldri byggingar sem á að endurhæfa eru aðeins  tæpur fjórðungur alls byggingamagnsins eða 73.600 m2. Þetta er gríðarlegt byggingamagn sem ekki er auðvelt á átta sig á. Jafnvel fyrir atvinnumann í greiningu skipulags og bygginga.

+++

Í Danmörku var haldin samkeppni um nýtt háskólasjúkrahús í Köge á Sjálandi. Köge er bær suðvestan við Kaupmannahöfn. Það vekur athygli að þar er enginn háskólinn sem segir manni að tengsl við almennan háskóla skiptir þar í landi litlu máli. Samkeppnin um sjúkrahúsið í Köge var haldin 2013 og gert er ráð fyrir að sjúkrahússbyggingin standi fullkláruð 8 árum síðar eða árið 2022. Hún er um 177.000 fermetrar.

Þetta er ekki álitið sérstaklega hröð framkvæmd þar í landi. Hún er álitin eðlileg. Þegar tekinn verður grunnur að meðferðarkjarna Landspítalans Háskólasjúkrahúss við Hringbraut í lok næsta árs verða liðin hátt á 9 ár frá því að úrslit um samkeppni vegna framkvæmdanna lá fyrir.

+++

Af hverju gengur þetta svona hægt hjá okkur? Er þetta sleifarlag? Slæleg vinnubrögð, hirðuleysi og trassaskapur? Eða er þetta ein harmasaga hugsanlega vegna þess að þetta byggist allt á veikum grunni hvað varðar skipulag, fjármál og hugmyndafræði? Ég veit ekki svarið en það er ljóst að ekki hefur tekist að ná upp faglegri umræðu um málið. Málið allt er vanreifað.

Það er sorglegt vegna þess að allt sem farið hefur verið fram á er að það fari fram óháð og hlutlaus staðarvalsgreining. Því er ítrekað hafnað og kerfið hefur makkað með einhverjum óskiljanlegum  þverpólitískum þingmeirihluta. Nú hafa svo margir komið að þessu að enginn er ábyrgur.

Menn hafa sagt undanfarin 7 ár að það væri of seint að taka upp fagleg vinnubrögð varðandi þetta mikilvæga mál!

Með sömu rökum má halda því fram að það sé orðið of seint að breyta bílaborginni Reykjavík í vistvæna borg fyrir fólk með Borgarlínunni.

++++

Efst er mynd úr samkeppnistillögu sem var valin til útfærslu þann 9. júlí 2010 og strax að neðan er svo fullunnin deiliskipulagstillaga þar sem bætt hefur verið við byggingamagnið einum 30 þúsund fermetrum næst nýju Hringbrautinni.

Neðst kemur svo mynd af Háskólasjúkrahúsi í Köge í Danmörku. Samkeppni var haldin árið 2013 og sjúkrahúsið verður tilbúið til notkunnar 2022, 8 árum síðar.

 

Að neðan er yfirlitsmynd af háskólasjúkrahúsinu í Köge suðaustan við Kaupmannahöfn. Þetta er gríðarstór bygging uppá 177.000 fermetra. Samkeppni var um húsið var boðuð árið 2013 og nú standa byggingaframkvæmdir yfir og verður lokið árið 2022.  Það er rúmt um stofnunina og aðgengi er gott. Það var ákveðið að efna til samkeppni um þessa miklu byggingu árið 2013 og allt bendir til þess að húsið verði opnað árið 2022.

Við fengum úrslit í samkeppninni um Nýjan Landspítala Háskólasjúkrahús 2010 og framkvæmdir munu hefjast rúmum 8 árum síðar ef áætlanir ganga eftir. Staðsetningin er í engu samræmi við raunveruleikann eins og hann er nú 15 árum eftir að staðurinn var valinn og forsendur staðarvalsins frá 2002 eru allar brostnar.

 

 

Flokkar: Óflokkað

Miðvikudagur 26.4.2017 - 13:24 - 32 ummæli

Borgarlínan – Reynslusaga frá Odense

Í Odense á Fjóni í Danmörku var komið upp sporvagnakerfi í september árið 1911.

Sporvagnarnir í Odense urðu strax mjög vinsælir. Á einu og hálfu ári frá því að rekstur hófst höfðu í mars 1913 2,2 miljónir borgarbúa nýtt sér þjónustuna. Þetta er gríðarlega mikið þegar það er haft í huga að bæjarbúar voru aðeins 43 þúsund á þeim tíma. Þetta samsvarar því að hver íbúi hafi nýtt sé sporvagnana 51 sinni á tímabilinu.

Þetta var auðvitað annað samfélag þarna i Odense fyrir rúmum 100 árum. Það voru færri bílar en á móti kom að nærþjónustan var nær íbúðahúsunum en nú er. Fólk gekk og hjólaði meira þá en á okkar dögum.

Sporvagnarnir í Odense voru svo lagðir niður árið 1951. Í Kaupmannahöfn voru sporvagnarnir lagðir niður árið 1972. Það sama gerðist víða um lönd. Þetta var einkum vegna þess að einkabílum hafði fjölgað verulega og sporvagnarnir töfðu fyrir umferð þeirra og töpuðu nokkuð vinsældum sínum. Sporvagnarnir gengu ekki alltaf í sérrýmum og kerfið var líka orðið gamalt og slitið víðast hvar.

Það hefur lengi verið ljóst að einkabíllinn hentar ekki sem aðalsamgöngutæki í borgum. Sú lausn gengur ekki lengur. Hún er úr sér gengin óhagkvæm og slæm fyrir umhverfið.

Nú leita menn lausna og hafa verið að þróa sporvagnakerfi upp á nýtt víða í Evrópu. Líka í Odense og hugsanlega á höfuðborgarsvæðinu hér á landi. Ég tek dæmi af Odense vegna þess að þar býr nú  álíka fjöldi og á höfuðborgarsvæðinu eða 190 þúsund manns.

Hversvegna ætli það sé og af hverju er verðið að koma upp sporvagnakerfum, sem nú heita léttlestir, víða í Evrópskum borgum? Þær voru taldar úreltar fyrir örfáum áratugum.

Það eru nokkrar ástæður fyrir því.

Maður hefur fundið út úr því að fólk stígur ekki út úr einkabílum sínum af því það er þvingað til þess. Þvingunaraðferðir með gjaldtöku inn í þéttbýlið eins og um hefur verið rætt (við Kringlumýrarbraut) eða mjókka götur og fækka bílastæðum duga ekki og eru óvinsælar. Menn stíga út úr einkabílnum vegna þess að aðrir ferðamátar eru skilvirkari, þægilegri, skemmtilegri og ódýrari kostur en einkabíllinn. Einkabíllinn er líka samfélagslega óheppilegur og af mörgum álitinn leiðinlegur.  Til þess að ná þessu hafa verið valdir sporvagnar sem aka um í sérrýmum. Vagnar sem fá forgang á ljósum, eru á réttum tíma og stutt er á milli ferða. Eitt meginmálið er að akstur sporvagna er liðlegri en strætó og einkabíll.  Sporvagninn stoppar hægar og ekki annarsstaðar en á stoppistöðvum og fara hægar af stað. Það eru st-öðugir rikkir og skrikkir í strætó og einkabílum. Þetta gerir það að verkum að truflunin er minni fyrir farþega. Þetta er einkum um gott fyrir þá sem vilja lesa á leiðinni eða vafra um á netinu, lesa blogg eins og þetta!.

Ein ástæðan er líka sú að það er áratuga hefð fyrir sporvögnum í þessum borgum í Evrópu. M.a. í Odense.

En geta rafdrifnir strætisvagnar eða liðvagnar í sérrými ekki það sama?

Jú, það geta þeir að mestu.  Og ekki bara það heldur kostar slíkt kerfi umtalsvert minna en sporvagnakerfi eða léttlestakerfi. Það er einkum tvennt sem sporvagnarnir hafa framyfir BRT (bus rabit transport) og það er smávægilega meiri rykmengun af gúmmíhjólunum og svo hitt að því er haldið fram að flutningsgetan sé umtalsvert meiri. Og svo er aksturslagið annað eins og fyrr er getið.

En nú er verið að þróa sporvagnakerfi upp á nýtt í Odense. Leiðin sem verið er að leggja er 14,5 km löng og mun kosta 3 milljarða danskra króna á verðlagi 2014. Þetta er rúmlega 50 íslenskir milljarðar eða 3.5 milljarðar íslendskra á km. Í Danmörku eru svona kerfi fjármögnuð með 40% frá ríkinu, 34% frá sveitarfélögum og 265 frá svæðinu (t.a.m. sveitarfélögum á höfuðborgarsvæðinu)

++++

Hversvegna ætli það sé verið að koma upp sporvagnakerfum, sem nú heita léttlestir, víða í Evrópskum borgum?

Það eru nokkrar ástæður fyrir því en fer nokkuð eftir því hvaða stað um er að ræða.

Í Odense er það einkum þrennt. Með tilkomu nýs háskóla þar sem munu verða um 60 þúsund manneskjur mun umferðin aukast svo mikið að gatnakerfið þolir það ekki. Í öðru lagi munu göturnar ekki getað borið alla þá strætisvagna sem þarf. En léttlestin flytur jafn mikið og fjórir strætisvagnar.  Í þriðja lagi sem skiptir miklu máli þár er léttlestarkerfið ekki eins sveigjanlegt og strætó. Þetta hljómar undarlega en sannleikurinn er sá að reynslan sýnir að strax þegar ákveðið er hvar leggja á teinana þá vaknar svokölluð „skinneeffect“ eða teinaáhrif. Fasteignir meðfram línunni hækka í verði og fjáraflamenn og lánveitendur sjá mikil tækifæri. Teinaáhrif leiða af sér lobbýisma og meiri heimildir til uppbyggingar. Fjáfestar leggja fé í allskonar uppbyggingu meðfram teinunum. En það er óvissa þarna og ótti við að leiðunum verði breytt. Heimildir eru eðlilega líka auknar verulega með fram  línunum. En fjárfestar treysta ekki stjórnmálamönnunum. Þeir telja teinana traustari en samg0ngur á gúmmíhjólum. Það er auðveldara að breyta leiðarkerfum þegar um strætó er að ræða en þegar verið er að tala um léttlest á teinum. Svo má bæta því við að í Odense er hefð fyrir sporvognum sem er auðvitað það sama og léttlest. Fólk þekkir sporvagnana af góðu einu frá gamalli tíð.

Þessi rök gilda ágætlega  í Odense en ekki endilega hér. Mér sýnist samt að dönsku ráðgjafarnir COWI sem eru ráðgjafar í Odense og benda á léttlestarkerfi þar geri það sama hér. Sömu ráðgjafarnir hafa verið ráðnir af samtökum sveitarfélaga á höfuðborgarsvæðinu og leggja til léttlestarkerfi hér.

En geta rafdrifnir strætisvagnar eða liðvagnar ekki það sama og léttlestarkerfið. Hentar lettlestarkerfið okkur þó það henti ágætlega í Odense?

Er hefð fyrir sporvögnum hér? Er ekki pláss fyrir strætisvagna hér? Þurfum við jafn mikla flutningagetu hér og í Odense. er ekki hægt að útbúa sérgreinar vagnanna þannig að þeir verði jafn fastir á sínum stað og teinarnir? Þarf þetta að vera annaðhvort eða? Er ekki hugsanlegt að norður suðurlínan verði af einni gerð og austur vestur af annarri? Höfum við efni á léttlestarkerfi sem kostar 3.5 milljarða á kílómetrann? Kerfið allt á höfuðborgarsvæðinu er áætlað um 40 km og mun þá kosta um 140 milljarða. Ef við erum bjartsýn og reiknum með að fjórðungur íbúa höfuðborgarsvæðisins,  sem eru um 195 þúsund, notfæri sér Borgarlínuþjónustuna þá verður stofnkostnaðurinn allt að 3 milljónir á hvern notanda.

+++

Hér má lesa nokkuð ítarlega og vandaða skýrslu um málið.:

pdf button Borgarlínan -Hlutverk – Hvað – Hvar – Hvernig

Eftir að hafa skoðað þetta og lesið fyrirliggjandi gögn af hliðarlínunni virðist mér liðvagnar á sérakgrein með sérmerktum akstursleiðum og forgangi vera heppilegasta leiðin hér á höfuðborgarsvæðinu.

++++

Myndin efst í færslunni er af sporvagni í Odense um miðja öldina.

 

Myndin að ofan er frá hugmyndum PLH arkitekta í Kaupmannahöfn um brautarstöðvar léttlestanna í Odense í Danmörku sem mun verða tekin í notkun árið 2020. Arkitektarnir leggja áherslu á að þarna sé samræmd hönnun sem verður einkennandi.

 

Fullkomið stafrænt upplýsingakerfi á hverri stöð.

 

Að ofan eru fyrstu hugmyndir um legu Borgarlínunnar á höfuðborgarsvæðinu.  Línurnar eru tvær; Austur-vesturlína og Norður -suðurlína. Búast má við auknum byggingaheimildum meðfram línunni og hækkuðu fasteignaverði eins og reynslan allstaðar erlendis hefur leitt í ljós. Línurnar mætast við Vogabyggð þar sem á að byggja á fjórða hundruð þúsund fermetra nýbygginga samkvæmt fyrirliggjandi hugmyndum. Á þessum stað verður þungamiðja almannasamgangna svæðisins ef vel tekst til. Þarn hlýtur umferðamiðstöðin og tenging til Keflavíkurflugvallar að vera staðsett.

Myndirnar hér að ofan og neðan sýna hugsanlegar nýbyggingar við Elliðaárósa þar sem aðalskiptistöð almannasamgangna er hugsuð.

 

Léttlesti í Odense  mun líta út einhvernvegin svona samkbæmt fyrirliggjandiu hugmyndum.

Yfirlitskort yfit léttlestarkerfi Odense. Það er alls 14.5 km langt og á að kosta um 50 milljarða.

Hér er hugmynd frá Siemens sem er að markaðssetja „Elecrtic rabiot bus system“.  Takið eftir að vagnarnir aka í sérrými þar sem stoppistöðvarnar eru hækkaðar þannig að fólk í hjólastól eða með barnavagna eða göngugrindur er boðið gott aðgengi.  Þetta er líka sérlega mikilvægt atriði sem varðar samgönguhjólreiðar sem yrðu virkilegur valkostur fyrir allt höfuðborgarsvæðið. Svona lausn hefur minni flutningsgetu en léttlest en hefur alla aðra kosti hennar um leið og hún er mun ódýrari. Hugsanlegt er að nota aðeins eina akrein í báðar áttir og láta vagnana mætast á stoppistöðvum. Sú lausn er ódýrari og hentar vel i þröngum götum.

Í Bandaríkjunum og víðar hafa menn notað liðvagna  sem ekki aka um í sérrými. Slík þjónusta hefur alla galla strætó en enga kosti sporvagna.

++++

Reynslusaga.

Ég hef haldið fyrirlestra víða um skipulags- og byggingamál. Þar á meðal tvisvar á Rotaryfundum um nýtt aðalskipulag Reykjavíkur. Þatta var um áramóin2015-2016. Ég varð þess var að fólk var almennt ekki sérlega upplýst um þetta merkilega skipulag. Eftir að hafa lýst hvaða áhrif Samgönguásinn (nú Borgarlína) mundi hafa á fasteignaverð og byggingaheimildir spurði ég hvort menn hefðu heyrt af þessu áður. Undirtektirnar voru daufar. menn höfðu reyndar lítið heyrt af samgönguásnum sem er auðvitað hryggjarstykki skipulagsins. Þá spurði ég hvort fasteignasali væri í hópnum, en Rótaryklubbar samanstanda af sérfræðingum frá ýmsum stöðum í atvinnulífinu. Jú það var einn. hann hafði ekki mikið hugsað um þetta. Þá spurði ég hvort þessar áætlanir væru farnar að hafa áhrif á eftirspurnina í nágrenni samgönguássins og þar með talið verðið? Fasteignasalinn taldi þetta lítið rætt í fasteignabransanum og væri ekki farið að hafa áhrif á verðið. Þá spurði ég hvort AR2010-2030 lægi ekki frammi á fasteignasölu hans. Hann hvað svo ekki vera!  Af hverju ætli það sé.? Eina skýringin er sú að fjárfestar hafa ekki trú á þessu eða skipulagi fyrr en þeir sjá byggiongarnar rísa. Þeir treysta ekki skipulagsáætlunum. Þetta er einmitt ein af ástæðunum fyrir því að danir velja léttlest og vonast til þess að hin svokallaða „skinneeffect“ laði fjármagn að umhverfi línunnar.

++++

03.05.2017  Viðbót.

Í Morgunblaðinu í morgun er grein um málið þar sem er viðtal við Hrafn­kel Proppé, svæðis­skipu­lags­stjóra höfuðborg­ar­svæðis­ins, sem seg­ir að kerfið verði byggt í áföng­um. Og að lega Borg­ar­lín­unn­ar um höfuðborg­ar­svæðið hafi ekki verið ákveðin. Fréttinni fylgir samt mynd af grófri legu línunnar á öllu höfuðborgarsvæðinu. Þar sést að verið er að velta fyrir sér að láta línuna ekki ná frá Kalkofnsvegi út að Vesturbugt. Það er ekki í samræmi við AR2010-2030. Forvitnilegt væri að fá að vita hver sé ástæðan fyrir þeirri breytingu.

Að neðan er tölvumynd sem fylgdi greininni og er sýnir hugsanlegt útlit stoppistöðvar við Smáralind og hugsanlega legu Borgarlínunnar eins og hún er sýnd í Morgunblaðinu í dag.

Að ofan önnur mynd úr Morgunblaðinu sem sýnir hvernig Borgarlínunni er ekki lengur ætlað að ganga að Vesturbugt og jafnvel þaðan út á Eyðisgranda eins og áður hefur verið nefnt. Nú er sýnd einhver lína sem gengur um Miklubraut og Hringbraut og þaðan út á Eypisgranda. Þetta er gríðarlega umfangsmikil frumáætlun frá COWI. Það verður fróðlegt að fylgjast með framhaldinu. Ég átta mig ekki á því hvernig litirnir eru skilgreindir eða hvað þeir eiga að segja okkur lesendunum.

Flokkar: Óflokkað

Sunnudagur 23.4.2017 - 11:35 - 5 ummæli

AR2010-2030 og BORÐIÐ veitingahús

 

Aðalskipulag Reykjavíkur 2010-2030 er eitthvað það besta sem ég hef séð síðan 1927.  Það er samt auðvitað ekki gallalaust. Kostir þess eru einkum í stóru atriðunum eins og að draga úr útþennslu byggðarinnar,  hverfaskipulagið þar sem stefnt er að 8 hverfi borgarinnar verði sjálfbær hvað varðar atvinnu og þjónustu og svo auðvitað samgönguásinn sem er mikilvægasta einstaka atriðið og hryggjarstykki skipulagsins. Maður getur haft mismunandi skoðanir á einstökum atriðum skipulagsins meðan annað eru bara gallar sem þarg að leiðrétta.

Þessa galla er flesta að finna í allskonar smáatriðum sem menn kannski taka ekki eftir en reka sig fyrirvaralaust á þá og verða þá eiginlega bara hissa.

Eitt slíkt dæmi kom upp núna fyrir helgi þegar veitingastaðnum Borðið við Ægisíðu 123,  sem opnaði fyrir réttu ári, var hafnað um að fá að reka veitingahúsið í flokki II.  En veitingahúsum í þeim flokki er leyft að hafa vínveitingar.  Niðurstaða borgarinnar var kærð til Úrskurðarnefnd umhverfis- og auðlindamála sem féllst á að hafna umsókninni um vínveitingar á þeim grundvelli að veitingastaðurinn væri í miðju íbúðahverfi og ekki við „aðalgötu“ og tilheyrir ekki nærþjónustukjarna. Þetta tvennt, aðalgata og nærþjónustukjarni eru forsendur fyrir því áð veitingastaður í flokki II sé leyfður ef ég skil þetta rétt.

Þetta er rétt niðurstaða úrskurðarnefndarinnar sem byggir á aðalskipulaginu sem er líklega rangt hvað þetta varðar. Göturnar eru ekki rétt flokkaðar ef flokkunin er borin saman við skilgreiningu gatnanna. Það er einmitt svona lítil atriði í aðalskipulaginu sem eru helstu gallar þess.

Ef horft er á myndina efst í færslunni sést hvar borgargötur eru merktar í vesturbæ Reykjavíkur. Sunnan Hringbrautar eru borgargöturnar fjórar. Það eru Suðurgatan, Hofsvallagata, Neshagi og Brynjólfsgata.  Maður sér strax að þarna er eitthvað vanhugsað og ekki í lagi.  Það standa engin rök til þess að flokka Neshaga og Brynjólfsgötu sem borgargötur. Hinsvegar er augljóst að Ægisíða vestan Hofsvallagötu ætti að flokka sem borgargötu (aðalgötu).

Lítum bara á skilgreiningu aðalskipulagsins á borgargötu „Borgargata.  Lykilgata viðkomandi hverfis. Helstu þjónustukjarnarog stofnanir hverfisins standa við götuna og er hún oft mikilvægasta samgöngutengingin við næsta hverfi eða borgarhluta fyrir alla helstu ferðamáta. Gata sem hefur sögulegt mikilvægi, sterka ímynd eða er mikilvægur sjónás í borgarlandslaginu.“ Neshagi og Brynjólfsgata falla ekki undir þessa skilgreiningu en það gerir Ægisíða vestan Hofsvallagötu svo sannarlega.

Í úrskurði úrskurðarnefndar umhverfis- og auðlindamála er höfuðáherslan lögð á aðalgötu og hlutverk hennar.  Aðalgötur eru hinsvegar ekki áberandi í AR2010-2030 og ekki teiknaðar inn á samgöngukortin eins og sjá má á kortinu efst í færslunni þar sem borgargötur nærþjónusta, stórmarkaðir og opin svæði eru skilgreind. Á samsvarandi  kortum eru strætóleiðir teiknaðar inn ásamt hjóla- og göngustígar. Þarna eru borgargötur en ekki aðalgötur. Aðalgötur eru hinsvegar skilgreindar í texta í skipulaginu á sama hátt og borgargötur. Aðalgötur eru skilgreindar með meiri  fjölbreyttari landnotkun með áherslu á verslun, þjónustu og samfélagsþjónustu.  Ægisíða vestan Hofsvallagötu fellur undir þessa skilgreiningu og skilgreiningu borgargötu sérstaklega. Á þessum stutta kafla Ægisíðu er að finna bensínstöð (nánast vegasjoppu með verslun og dekkjaverkstæði), efnalaug, litla verslun og Borðið sem er í sama húsnæði og hverfisverslunin var til 70 ára auk þess sem þarna er umsvifamikill leikskóli. Gatan er miklu frekar aðalgata, borgargataeða nærþjónustugata en húsagata. Hún er aðalgata og borgargata þó hún sé ekki merkt sem slík á kortum AR2010-2030.

Slóðin að úrskurði ÚUA er að finna á þessari slóð:

http://www.uua.is/?c=verdic&id=1454

ÚUA hafnar kæru eigenda borðsins á grundvelli þess að þarna sé ekki um aðalgötu að ræða og vísar á myndir nr.: 15 og 16 á bls. 183 í aðalskipulaginu. Í mínu eintaki af aðalskipulaginu eru þessar myndir á síðu 171. Þarna er eitthvað misræmi sem ég skil ekki en það hlýtur að vera til skýring á.

Þessi galli á flokkun gatna aðalskipulagsins í vesturbæ Reykjavíkur þarf að lagfæra. Borgin þarf að lagfæra þetta. Hún mætti líka gjarna taka upp þá flokkun gatna sem menn hafa notað s.l. 60 ár en það voru; stofnbrautir, tengibrautir, safnbrautir og húsagötur. Þessi flokkun er góð og gagnsæ. Við þetta má svo bæta einum flokk í viðbót „borgargötum“ eins og þær eru skilgreindar í AR2010-2030 og falla vel að þeirri hugmyndafræði sem þar er lögð fram.

+++

Hér að neðan er yfirlitskort úr aðalskipulaginu AR2010-2030 sem sýnir borgarhluta 1, Vesturbæ.

 

Í vesturbæ sunnan Hringbrautar eru tvö frábær veitingahús. Hvort öðru betra. Annað er Kaffihús Vesturbæjar og hitt er Borðið.

Veitingahúsið Borðið er eitthvað það glæsilegasta hverfisveitingahús sem ég hef kynnst. Þar er góður matur sem reiddur er fram á smekklegan hátt í fallegu umhverfi af eigendunum sem geisla af þjónustulund. Þarna er hægt að kaupa ýmsa matvöru og hluti sem heyra til matargerðar. Þarna er engin hljómsveitarpallur eða myrkir krókar sem einkenna hverfisknæpur af hefðbundinni gerð sem maður þekkir erlendisfrá og menn sitja löngum stundum á sumbli. Þessi tvö veitingahús eru glæsileg hverfisprýði og mikilvæg fyrir félagslíf íbúa svæðisins og tengir þá saman með liðlegum hætti.

Til viðbótar þessu má nefna Stúdentakjallarann og Hámu á Háskólatorgi sem eru góð heim að sækja þó það sé með öðrum hætti.

Að neðan er mynd af Borðinu.

Flokkar: Óflokkað

Fimmtudagur 20.4.2017 - 23:06 - 7 ummæli

VERÖLD — „Tungumál ljúka upp heimum“

Það var upplifun að koma í „Veröld“ hús Stofnunnar Vigdísar Finbogadóttur í dag,  en það verður miðstöð erledra tungumála við Háskóla Íslands.

Húsið er demantur í umhverfinu, fallegt á allan hátt og vel tengt við nærliggjandi byggingar. Flæðið innandyra er heillandi það var gaman að sjá fólkið streyma liðlega um allt húsið þar sem skábrautir og tvö ólík stigahús voru áberandi í öllu flæðinu. Húsið er allt hið glæsilegasta og ekki vafamál að það verður lyftistöng fyrir kennslu og rannsóknir á sviði erlenda tungumála. Stigar og gangar eru bjartir, fallegir og spennandi og starfrænir.

Eins og myndirnar bera með sér er húsið bjart og fallegt og ber arkitektum sínum gott vitni.

En sjón er sögu ríkari. Ég mæli með að sem flestir  leggi leið sina vestur á Mela og upplifi þarna byggingalist í hæsta gæðaflokk

++++

Húsið er hannað af arkitektunmum hjá Andrúm arkitektum þeim Kristjáni Garðarssyni, Haraldi Erni Jónssyni, Gunnlaugi Magnússyni, Hirti Hannessyni.

++++

Yfirskriftin á þessum pistli „Tungumál ljúka upp heimum“ er úr grein eftir Pétur Gunnarsson og heiti á bók sem gefin var út í tilefni dagsins.

++++

Myndina efst í færslunni tók Þráinn Hauksson landslagsarkitekt sem sýnir frú Vigdísi ávarpa hátíðargesti í dag. Hinar myndirnar eru teknar víðsvegar af netinu.

 

21.04.2017 kl. 12:55

Einn álitsgjafi hefur óskað eftir að birt verði hér mynd af tölvuteikningunni sem fylgdi í samkeppninni og húsinu eins og það er.

Hér koma þær.

Þarna sést að enn er ekki kominn gróður sem hugsaður var þarna. Ég sé fyrir mér einskonar „vísdómstré“á torginu, annaðhvort linditré eins og hið fræga tré á Garði í Kaupmannahöfn. Þarna gæti líka verið myndarlegur (með tíð og tíma) hlynur seins og sá sem stendur á horni Vonarstrætis og Suðurgötu.

Það færi vel á því.

Vigdís mundi planta trénu sem svo stæði þarna í skjólinu næstu 2-300 árin.

Flokkar: Óflokkað

Laugardagur 15.4.2017 - 10:06 - 9 ummæli

Brim – Marshallhúsið – ný notkun eldri húsa.

Ég hef oft haldið því fram hér í þessum pistlum að það eigi almennt ekki að rífa hús heldur að endurnýja þau og aðlaga að nýjum þörfum og nýjum kröfum. Nýlegt dæmi um velheppnað verk sem unnið er samkvæmt þessu er Marshallhúsið úti á Granda. Þar er gömlu húsi breytt þannig að það hentar sérlega vel sem menningarmiðstöð með áherslu á nútíma myndlist.  Jafn óskilt sem það er upphaflegri starfssemi hússins sem var fiskvinnsla.

Nýlega útskrifaðist ungur arkitekt, Baldur Snorrason, frá Konunglegu Dönsku Akademíunni í Kaupmannahöfn. Útskriftarverkefni hans var af svipuðum toga og umbreyting Marshallhússins. Hann leggur til að fiskvinnsluhúsi Brims við Miðbakkann í Reykjavíkurhöfn verði breytt í fjölnotahús með náinni tengingu við hafnarstarfssemi. Þarna er hægt að fylgjast með fiskvinnsu, þar sem fiskur dagróðrabáta er unnin í ásýnd landkrabba, erlendra og innlendra. Þarna er viðhaldi minni báta unnið fyrir opnum tjöldum og þarna er bókasafn, fyrirlestrarsalir og veitingasala, fiskimarkaður, fundarherbergi, sýningarsalir, vinnustofur auk skrifstofa fyrir útgerðarfyritækið Brim.

Þetta er fallega leyst verkefni þar sem virðing er borin fyrir húsina í öllum grunnatriðum um leið og það er fært í nútímahorf og því  breytt þannig að það henti nýrri fjölþættri starfssemi. Þetta er sama hugmyndafræði og notuð var við endurnýjun Marshallhússins úti á Granda.  Í báðum tilfellunum  er markmiðið að varðveita húsin og skerpa á hinni sögulegu vídd og gefa þeim nýtt hlutverk við hæfi.

+++++

Vonandi er að verða hugarfarsbteyting gagnvart eldri byggingum hér á landi. Það hefur mörg áhugaverð byggingin verið látin víkja fyrir leiðinlegum húsum. Ég nefni iðnaðarhúsin gömlu í skuggahverfinu, Völundarhúsin, Kveldúlfsskemmurnar og hús Sláturfélags Suðurlands. Nú er verið að endurskipuleggja gömul iðnaðarhverfi víða og færa nýja starfssemi inn í þau. Þar er sennilega mikilvægustu svæðin Skeyfan, svæðið við Nýbýlaveg og á Kársnesi í Kópavogi eru undir.  Víða erlendis hefur svona umbreyting átt sé stað í mikilli sátt við það sem fyrir er.

++++

Hér að neðan koma nokkrar myndir af lokaverkefni Baldurs Snorrasonar arkitekts og svo í lokin eru 2-3 myndir af Marshallhúsinu sem var endurgert af arkitektunum hjá Kurt & Pi í Reykjavík.

++++

Hér er slóð að heimasíðu Baldurs:

 

https://www.behance.net/gallery/45315229/The-Maritime-Center

 

Efst í færslunni er ljósmynd af Brim skemmunum eins og þær líta út í dag. Og hér strax að ofnn er tölvumynd af húsinu óbreyttu.

 

Að ofan er líkan af Brim skemmunum eftir að þeim hefur verið breytt. Útveggurinn og þekjan er rofin á úthugsuðum stöðum til þess að hleypa dagsbirtu inn í bygginguna. Opið er niður um tvær hæðir á flestum þessarra staða þannig að birtan flæðir um flest rými byggingarinnar

 

 

Að neðan má sjá breytta skemmu og hvar þekjan er rofin og gjár myndaðar í húsið til þess að hleypa dagsbirtunni inn í bygginguna.

Öllum meginlínum hússins og gluggaskipan er haldið óbreyttu að mestu og eins lengi og þeir standa ekki í vegi fyrir nýrri og breyttri notkun.

 

 

Af sneiðingunum má lesa hvar og hvernig þekjan er rofin og nýjum gólfum er skotið inn á viðeigandi stöðum til þess að mæta nýjum þörfum.

 

Grunnmynd hússins er á sama tíma lifandi og öguð mæð góðu flæði um húsið.

Nýtt útlit þar sem helstu einkennum gömlu byggingarinnar er haldið til haga. Fólk er „dregið“ inn í bygginguna um glufur sem myndaðar hafa verið í húsið.

Innandyra er húsið auðlæsilegt og gegnsætt. Hér sést í fiskiker á fiskimarkaði.

Svipmynd af efri hæð með mikilli ofanbirtu. Bókasafn til vinsri.

Fyrirlestrarsalur.

Kaffitería.

+++++++

MARSHALLHÚSIÐ.

 

Eins og fyrr segir er Marshallhúsið af svipuðum toga og Brim skemmurnar þó svo að það sé eldra og af annarri og vandaðri gerð. Hér hefur eins og í húsi Baldurs Snorrasonar verið haldið í helstu einkenni hússins um leið og því er nánast öllu breytt og færð til nútímans. Þetta er afskaplega vel gert þar sem arkitektarnir hafa ákveðið að gera sem minnst. „Less is more“. Manni finnst eins og allt hafi alltaf verið svona ef frá er talinn barinn.  Nýtt stigahús er  þannig útfært að maður áttar sig varla á að hann hafi ekki alltaf verið þarna.

Veiringastaður á jarðhæð með nýrri tröppu upp á efri hæðir.

Veitingasalur á jarðhæð

Á efri hæðum Marshallhússins eru gallerý og vinnustofur þar sem gestir geta notið myndlistar.

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

Flokkar: Óflokkað

Sunnudagur 9.4.2017 - 18:34 - 9 ummæli

180 þúsund fermetra nýbygging á 19 dögum!

 

 

Nýlega var byggð 57 hæða bygging í Changsha í Kína sem er alls um 180 þúsund fermetrar. Í húsinu er atvinnustarfssemi fyrir um 4000 manns og einar 800 íbúðir. Þeir kalla þetta Sky City sem á að vera að verulegu leiti sjálfbært. Innan byggingarinnar eru götur, stræti og skábrautir milli hæða sem eru samtals 3,6 kílómetrar að lengd. Þetta er að sögn mjög vandað hús hvað allan tæknibúnað  varðar, með 20 cm einangrun og fjórföldu gleri.

En það merkilæegasta við húsið er að það tók bara 19 daga að byggja það frá því að sökklarnir voru lagðir og þar til flutt var inn í húsið fullbyggt.  Það er að segja að það voru byggðar þrjár hæðir á dag. Eða 440 fermetrar á klukkustund allan sólahringinn. Þetta er auðvitað afrek sem er aðdáunarvert og byggist á góðu skipulagi og því að raða verksmiðjuframleiddum einingum saman á byggingastað.

Hér á landi er þetta öðruvúsi. Allt gengur miklu hægar.

T.a.m. halda Skipulagsstofnun Ríkisins og Framkvæmdasýsla Ríkisins því fram að opnun Nýja Landspítalans muni seinka um 10-15 ár  (til 2033-2038) ef farið væri í að finna nýjan og betri stað fyrir spítalann.  Það er að segja að staðarvalið, hönnunin og framkvæmdin muni taka á bilinu 16-21 ár.  Þetta er ótrúleg áætlun sem var kynnt í haust.  Að baki þessarar áætlunar liggja engin aðgengileg gögn eða mat á óvissuþáttum eða samþættingu verkáfanga eða öðru sem gjarna fylgir svona áætlunum.

Hinsvegar vitum við að úrslit í samkepni um Nýjan landspítala var kynnt fyrir um sjö árum og grunnur verður ekki tekinn fyrr en eftir rúmt ár ef frá er talið sjúkrahótelið. Þá verða liðin 8 ár frá samkeppninni.

++++++++

Neðst í færslunni er áhugavert myndband sem sýnir alla framkvæmdina frá grunni og uppúr það til fólk gat gengið til sinna starfa og á sitt heimili að 19 sólahringa verktíma loknum. Allt ferlið er sýnt á rúmum 5 mínútum.

 

Óhætt er að mæla með myndbandinu hér að neðan.

Flokkar: Óflokkað

Eyjan Media ehf. - Kringlunni 4-12, Reykjavík - eyjan(hjá)eyjan.is