Það er fagnaðarefni að í sáttmála nýrrar ríkisstjórnar sé tekið á skipulagsmálum en þar stendur orðrétt:

“Ríkisstjórnin telur mikilvægt að fegra hið manngerða umhverfi, borgir og bæi. Sett verða lög um sérstök verndarsvæði í byggð í samræmi við það sem tíðkast víða í Evrópu og Norður-Ameríku. Markmiðið er að vernda sögulega byggð. Þannig verði framkvæmdir til þess fallnar að styrkja heildarmynd svæðis sem nýtur verndar til samræmis við upprunaleg einkenni þess og auka þannig á menningarlegan styrk þess og aðdráttarafl”.

Þetta er í fyrsta sinn svo ég viti að fjallað sé um skipulagsmál í stjórnarsáttmála ríkistjórnar. Það má því segja að þetta sé óvenjulegt og mun að öllu óbreyttu hafa töluverð áhrif á skipulagsmál í landinu.

Manni sýnist að, hugmyndin um lög um sérstök verndarsvæði í byggð muni styrkja núverandi Mannvirkjastefnu hins opinbera.  En það hefur ekki verið látið reyna á hana þau 6 ár sem liðin eru frá samþykkt hennar þó tilefni hafi verið til, svo um munar.

Sjá einnig:

http://blog.pressan.is/arkitektur/2013/05/21/skipulagsfraedingur-forsaetisradherra/#comments

Flestir sem hugsa eitthvað um skipulagsmál hljóta að fagna því að liklegt er að í vikunni setjist í stól forsætisráðherra landsins  maður sem stundað hefur nám í skipulagshagfræði og skipulagsfræðum.

Ef þetta gengur eftir þá má búast við auknum skilningi í efstu þrepum stjórnsýslunnar á arkitektúr- og skipulagi.

Af þessu tilefni birti ég hér slóð að viðtali sem Egill Helgason átti við Sigmund Davíð Gunnlaugsson, um skipulagsmál fyrir nokkrum misserum.

Þarna kemur fram einlægur áhugi Sigmundar Davíðs á efninu þar sem hann varpar ljósi á hliðar skipulagsmála sem ekki hafa verið áberandi í skipulagsumræðunni hér á landi. Hann upplýsir í viðtalinu að hann sé kominn nokkuð áleiðis með gerð sjónvarpsþátta um þessi mál. En það hefur eitthvað dregist eftir að hann hellti sér í stjórnmálin.

Yfirleitt var vel tekið í hugmyndir  Sigmundar Davíðs sem vöktu verðskuldaða athygli. Einstaka kollegar mínir tóku þeim sjónarmiðum sem komu fram í viðtalinu afar illa upp, einkum þeir sem mest höfðu sinnt skipulagsmálum að því er virtist.

Þetta á enn fullt erindi til allra sem áhuga hafa á  umhverfi sínu og borgarskipulagi.

Í sumar verður unnið að endurbótum á fyrsta áfanga Hverfisgötu. En Hverfisgatan hefur lengi verið í mikilli skipulagslegri óvissu. Hlutverk hennar hefur ekki verið skilgreind sýnist manni. Hún hefur hvorki verið alminnileg umferðagata, verslunargata eða borgargata (Boulevard).

Kannski er það að breytast nú þannig að hún verði bóulevard með þægilegu flæði bifreiða og hjólandi þar sem götutré verða áberandi og á jarðhæð húsa verði verslun og þjónusta. Svona götur eru algengar í borgum Evrópu. Ég nefni Boulevardana inna Periferique i París og t.a.m Vesterbrogade í CPH.

Framkvæmdirnar við Hverfisgötu eru löngu orðnar tímabærar og taka til yfirborðs götu og gangstétta, hitalögnum verður komið fyrir, gatnamót steinlögð og upphækkuð, götutré verða gróðursett, hjólareinar verða beggja vegna götu og margar fleiri bætur verða gerðar.

Það verður spennandi að fylgjast með þessu frábæra framtaki hjá borginni og sjá hvaða afleiðingar þetta hefur hvað varðar hlutverk Hverfisgötu í framtíðinni.

Manni finnst að borgarskipulagið megi ekki stoppa við yfirborð götunnar og trjágróðurinn,  heldur skilgreina hlutverk hennar til langrar framtíðar og hliðra til í þeirri þróun hvort heldur þetta verði borgargata (Boulevard) með verslunum eða umferðagata sem þjónar  Laugavegi og svæðunum í grenndinni.

Mér hefur alltaf fundist Hverfisgatan sitja hjá í allri umræðu um borgarlífið. Þegar reitirnir meðfram götunni voru skipulagðir á síðustu árum var ekki tekið á Hverfisgötunni sem heild frá Arnarhól að Hlemm og hlutverki hennar í stærra samhengi, heldur einungis í einhverjum bútum. Það var eiginlega hálf hallærislegt að taka ekki á framtíð götunar samfara þeirri vinnu. En það er annað mál og nú eru aðrir tímar og betri.

Ég vil leyfa mér að varpa fram hugleiðingu um að Hverfisgatan taki við sem verslunargata þar sem viskiptavinir vilja komast að verslunardyrum á bifreið sinni meðan Laugavegurinn sinnti hinum sem vilja njóta þess að ganga í friði frá veggný bifreiðanna.  Laugavegur sem “PPS gata” (sjá slóð neðst). Þetta gæti verið sáttatillaga í langri deilu um bifreiðaumferð um Laugaveg.

Þannig væri hægt að mæta óskum verslunareigenda sem vilja hafa bílaumferð fyrir framan verslanir sínar og hinum sem vilja ekkert frekar en að losna við þá.

Ráðgjafar eru  frá Mannviti og Arkís

Sjá “Laugarvegur PPS gata”:

 http://blog.pressan.is/arkitektur/2012/12/11/laugavegur-a-adventu-pps-gata/

Og um vistgötur:

http://blog.pressan.is/arkitektur/2011/03/30/shered-street-vistgata/

Það leynast víða í deiliskipulagi leyfar af stórhuga hugmyndum sem vöknuðu í hinu svokallaða góðæri hér í Reykjavík. Þessar hugmyndir voru áberandi á hafnarsvæðinu og smituðust jafnvel inn í götureiti eldri hverfa Reykjavíkur.

Þessar hugmyndir stefna sumar í að verða vandamál og sumstaðar eru þær þegar orðnar að nánast óleysanlegu úrlausnarefni.

Eitt dæmi er hús sem nú hefur verið auglýst til sölu af miklum krafti, það er Mýrargata 23.

Mikilvægt er fyrir skipulagsyfirvöld að vinna með festu að því að lagfæra deiliskipulagshugmyndirnar þar sem þess er þörf áður en langt um líður og færa þær nær reykvískum veruleika og þeim staðaranda sem hér ríkir og fólk sækist eftir. 

Efst  færslunni og strax hér að neðan er mynd af húsi sem er komið í sölumeðferð og hannað er í anda liðins tíma. Ég ætla ekki að tjá mig um þessa byggingu sérstaklega en bendi á að það hefur þótt góður siður þegar hannað er inn í eldri byggð að aðlaga nýframkvæmdina að því sem fyrir er eins og frekast er unnt. Það er meira að segja fjallað um þetta í Menningarstefnu um Mannvirki sem ríki og borg stóðu að.

Það er líka annað sem skiptir máli þegar byggðar eru nýbyggingar í grónu miðborgarsamfélagi. Það er að haga hönnuninni þannig að götulíf sé sem líflegast. Það er ekki síst vegna götulífsins og nærþjónustu sem fólk sækir búsetu í borgarumhverfinu.

Algeng aðferð er að staðsetja miðbæjarstarfsemi og nærþjónustu á fyrstu tveim hæðum slíkra húsa. Það gæti verið verslanir, veitingastaðir og þjónusta á jarðhæð og hugsanlega skrifstofur og læknastofur á annarri hæð og svo íbúðir þar fyrir ofan. Meðvitað er stefnt að því að hliðra fyrir gangandi á svona stöðum og gönguleiðir gerðar aðlaðandi og spennandi með ýmsum aðgerðum. Þetta er ekki gert hér af ástæðum sem mér er ekki kunnugt.

Nánar má fræðast um framkvæmdina á þessari slóð: http://www.m26.is/

Rétt er að benda áhugasömum á að fimmtudaginn 16. mai verður haldinn kynningafundur á skipulagi í Vesturbugt Reykjavíkurhafnar. Fundurinn hefst klukkan 17 og verður í Víkinni. Nánar hér: http://www.reykjavik.is/desktopdefault.aspx/tabid-4878/8484_read-36002/

 Hér að neðan er mynd af deiliskipulagi Austurhafnar. Þessar lóðir eru nú til sölu. Það blasir við þegar byggingareitirnir í deiliskipulaginu eru skoðaðir að þeir eru í allt öðrum stærðum og hlutföllum og byggingareitir nærliggjandi byggðar. Þetta þarf að endurskoða. Mikil hætta er á að svona deiliskipulag laði fram byggingar sem ekki verða í takti eða tón við það sem fyrir er í Kvosinni og nálægðum byggðum samanber verðlaunatillaga um höfuðstöðvar Landsbankans sem unnin var í aðdraganda hrunsins og mynd er af hér að neðan.

Að neðan er verðlaunatillagan um höfurstöðvar Landsbankans sem unnin var með hliðsjón af deiliskipulagi sem hönnuðurnir höfðu fyrir framan sig þegar tillagan var gerð. Þetta hús á ekki heima í miðborg Reykjavíkur að mínu mati.

Maður gæti hugsanlega fyrirgefið að svona hús yrði byggt inni við Kirkjusand eða annarsstaðar.

Skipulagsyfirvöld í borg borganna, París, úthýsti svona byggingum út úr borginni og gáfu svona stórhuga fólki tækifæri til þess að sprella við La Defence.

Sjá: http://blog.pressan.is/arkitektur/2012/01/30/paris-la-defense/

 Í lokin er hér mynd úr rammaskipulagi sem borgin lét vinna eftir hrun.  Þetta er skipulag við Miðbakka Reykjavíkurhafnar. Þarna sér maður manneskjulegan reykvískan skala í byggingunum. Útveggir bera svip húsagerðar sem ríkt hefur í borginni um áratugaskeið með heilum veggflötum þar sem sett eru göt fyrir glugga í stað þess sem sjá má í fyrri dæmunum tveim.

Hér má fræðast betur um þetta ágæta skipulag: http://blog.pressan.is/arkitektur/2012/09/13/nytt-rammaskipulag-reykjavikurhofn/

Mig langar að segja skondna sögu af Henning Larsen.

Þegar ég gekk á akademíunni voru deildirnar (bekkirnir(?)) tengdir prófessorunum sem voru allt hetjur í byggingalistinni. Þetta voru allt framsæknir einstaklingar í arkitektastétt sem áttu mikið erindi við samfélagið og auðvitað nemendurna. 

Þetta voru oftast hugsjónamenn sem ekki lágu á skoðunum sínum og létu í sér heyra þegar tilefni og ástæða gafst til. Þeir voru meðvitaðir um ábyrgð sína í umræðunni og samfélaginu. Nemendurnir voru heldur ekki passívir í umræðunni og mótmæltu öllu þegar það átti við.

Það var mikil virðing borin fyrir Det Kongelige Danske Akademi For De Skönne Kunster á þessum árum. Meðlimur konungsfjölskyldunnar var viðstaddur setningu skólans á haustin sem fór fram í Oddfellow Palæet við Bredgade. Spiluð var “klassisk” nútímatónlist við setninguna.

Akademían heyrði undir menningarmálaráðuneytið (kulturministeriet) meðan aðrar æðri menntastofnanir landsins tilheyrðu menntamálaráðuneytinu (undervisningsministeriet). Þessi tengsl við menningarmálaráðuneytið gaf skólanum visst frelsi sem aðrar menntastofnanir höfðu ekki.

Til dæmis var látið átölulaust að í kynnigu um kennsluhætti deildar prófessors Henning Larsen var sagt að mikilvægt væri að nemendur lærðu fyrst að vera nánast marxistar áður en þeir snéru sér að því að verða arkitektar. “först röd, så specialist” Eða stílfært í samræmi við kennsluáætlunina “fyrst gerum við þig að komma og svo gerum við þig að arkitekt”

Þetta vakti nokkra athygli á sínum tíma og var eitthvað rætt í Folketinget.

Ég hitti Henning í örfá skipti þó svo að ég hafi oft hlustað á hann tala um byggingalist.

Einu sinni átti ég leið um sundið milli Peter Skramsgade (Heibergsgade)  og innigarðs Charlottenborg við Kongens Nytorv þar sem gipsafsteypan af Valþjófstaðahurðinni var við skúlptúrgarðinn.

Ég var þar með skólafélaga mínum og vinkonu, Kirsten Kjær arkitekt, en þau Hennig voru málkunnug.

Kirsten ávarpar Henning og segir eftir stutt spjall:

“Hvernig getur þú verið kommúnisti? Maður sem ert með lúxus íbúð í miðborginni og býrð í einbýlishúsi við Strandvejen” (eitt snobbaðasta íbúðasvæði Danmerkur) og svo bætir hún við; “ og svo ekur þú um á Jagúar model E…. Hvernig getur þú verið kommonisti þegar þú hagar þér svona?”

Henning staldraði aðeins við þegar hann heyrði spurningu nemans en svaraði svo:

“Mér finnst allir ættu að hafa það eins og ég”, og skellihló.

Síðan þetta gerðist hefur margt breyst og Henning marga fjöruna sopið. Stofa hans hefur breyst út hefðbundinni teiknistofu í fyritæki sem lítur á heiminn allan sem sitt markaðssvæði.  Teiknistofan sem rekin er í hans nafni hlýtur í næsta mánuði virðulegustu verðlaun sem veitt er í veröldinni fyrir byggingalist. Mies van der Rohe verðlaunin sem  veitt eru fyrir HÖRPU.

Efst er afrit af inngangi að skólastefnu deildar prófessors Henning Larsen þar sem stendur efst “först röð, så specialist” og að neðan ljósmynd sem tekin var um það bil sem hönnunar- og hugmyndavinna vegna byggingar HÖRPU var að hefjast. Þar má þekkja fyrir miðju Henning Larsen og Tryggva Tryggvason einn arkitekt Hörpunnar en hann vann á teiknistofu Henning Larsen á námsárum sínum og í byrjun starfsferilsins.  Og svo neðst eru dæmi um verkefni deildarprófessors Henning Larsen veturinn1971-1972. þar sem Marxisminn er í aðalhlutverki.

Sjá einnig:

http://blog.pressan.is/arkitektur/2009/11/30/thrautir-hennings-larsen/

 Borgarnes er eitthvað það fallegasta bæjarstæði sem til er og þegar ekið er inn í plássið verður maður fyrir skemmtilegri upplifun.

Fólk sem hefur hugmyndaflug sér tækifæri allstaðar til þess að skapa einstakan bæ sem hvergi í veröldinni á sér nokkurn líkan.  Það er fallegt að litast um inni í bænum á nesinu og horfa frá honum til sjávar og fjalla. Það er ekki síður fallegt að horfa til Borgarness þegar vegfarendur nálgast að sunnan eða að vestan. Þetta kemur vel fram á ljosmyndinni efst í færslunni.

Þrátt fyrir öll þau gæði sem þarna er að finna í skipulaginu, húsagerðum og bæjarstæði missa flestir af upplifuninni. Í hugum flestra er Borgarnes bara einhver stærsta vegasjoppa landsins.

Fólk hugsar til Borgarness sem áningarstaðar þar sem gert er nauðsynlegt stans. Fylllt er á bílinn, kastað vatni og gripin pylsa eða annað áður en, geyst er áfram eftir þjóðveginum eins fljót og frekast er unnt.

Það er synd vegna þess að Borgarnes hefur alla burði til þess að vera áhugaverður endastaður ferðalags um byggðir og óbyggðir landins og stoppa í nokkra klukkutíma eða daga.

Skipulagsleg ringulreið á sjoppusvæðinu þar sem ægir saman byggingum sem hafa risið uppúr malbiksflæminu að því er virðist nánast hugsunarlaust. Byggingarnar standa þarna án þess að tala saman og eru ekki í nokkurri snertingu við anda staðarins eða umhverfið.

Þessi uppbygging  hefði  ekki þurft að vera svona ef fólk hefði vandað sig í deiliskipulagi og allri umhverfishönnun. Þekktir eru áningastaðir erlendis af þessari stærðargráðu sem gott er að heimsækja.

Yst á nesinu er Brákarey  sem er um 4,5 hektari að stærð er ævintýraleg.   Hún er rúsínan í pylsuendanum og kóróna þessa staðar. Brákarey hefur vegna sögu sinnar í atvinnusögunni einstakann sjarma sem vert er að huga vel til að nýta þau tækifæri sem þar er að finna. Einbreið brúin gefur manni sérstaka tilfinningu þegar farið er út i þennan klett sem rís uppúr leirunum.

Lesandi síðunnar sendi nokkrar myndir af  því sem hann kallaði “Vegasjoppuþorpið Borgarnes”. Þar á meðal var myndin að neðan sem er af af líkani sem var gert í samræmi við deiliskipulagstillögu vegna Brákareyjar.

Hér er slóð að sérstaklega vönduðum vef sem fjallar um Borgarnes og Borgarbyggð:

http://www.gjafi.is/borgarbyggdungar/

Hér er slóð að færslu um umhverfi sem sprettur upp úr malbikinu eins og manneskjan sé ekki til:

http://blog.pressan.is/arkitektur/2010/12/05/%e2%80%9cef-thu-att-tvo-peninga-%e2%80%9d/

 Í deiliskipulagstillögunni að neðan er gert ráð fyrir menningarstarfssemi og mikilli íbúðabyggð í Brákarey.

Skilningsleysi höfundanna á sögu staðarins og staðnum sjálfum og þeim tækifærum sem þar eru, var svo mikið að þeir lögðu til að allar gömlu byggingarnar vikju og í þeirra stað byggt sögulaust nýtt umhverfi. Ekki er hægt að lesa af tillögunni að innblástur sé fengin úr þessu einstaka umhverfi og þarf nokkuð til ef líta á framhjá því við skipulagsgerðina.

Sem betur fór kom hrunið og tafði framkvæmdirnar.

Ef ég skil rétt á þeim sem sendu síðunni myndirnar urðu tafir á framkvæmdum vegna þess að brúin út í Brákarey er einbreið og menn voru að leita leiða til að breikka hana. Sem betur fer tókst það ekki. Í mínum huga er einmitt tækifæri falið í einbreiðri brú. Tækifærið fellst í því að gera þarna bílfríjan bæjarhluta á 4,5 hektara…dásamlegt.

Berið líkanið saman við myndina efst í færslunni.

Þó mig gruni ástæðuna, þá hef ég aldrei skilið hvers vegna verkfræðingar eru sífellt að færa verksvið sitt inná sérsvið arkitekta. Þessar tvær stéttir vinna mikið saman en verkefnin og nálgunin eru gjörólík.

Arkitektar bera virðingu fyrir sérþekkingu verkfræðinga og eru almennt ánægðir með hvernig þeir vinna verk sín en þeim finnst hálf hallærislegt þegar þeir taka að sér arkitektavinnu.

Verkfræðingar viðast ekki skilja sérþekkingu arkitekta nægjanlega svo maður alhæfi smávegis og þetta skilningsleysi nær inn í háskólana. Sennilega væri þessu öðruvísi háttað ef t.a.m. arkitektanám á Íslandi hefði verið vistað við Háskóla Íslands eins og Arkitektafélagið ályktaði um á sínum tíma.

Að mínu mati er vinna verkfræðinga  auðveldari en arkitekta vegna þess að þeir byrja á vinnunni þegar arkitektarnir eru búnir að taka 80% ákvarðananna.

Verkfræðingarnir geta oftast reiknað sig til útkomu eða fylgt verkferlum sem leiða þá áfram til einhverrrar niðurstöðu.

 Það geta arkitektar ekki.

Þeir byrja bókstaflega á auðu blaði. Þeir verða að vinna sig að niðurstöðunni svipað og vísindamenn gera með tilgátum sínum sem þeir þurfa svo að sannreyna. Oftast, eins og hjá vísindamönnum,  þarf margar tilgátur áður en komið er á réttu brautina. Svona er þetta í hverju einasta arkitektaverkefni. Og arkitektaverkefni er nánast aldrei endurtekið.

Þeir þurfa alltaf að byrja upp á nýtt og á auðu blaði.  Öll hús og öll skipulög eru einstök.

Því er ég að velta þessu öllu  fyrir mér?

Jú, ástæðan er sú að kollegar mínir hafa átt við mig orð og fundið að því að ég réttlætti nýlega að landslagsarkitektar eru að færa sig inn á verksvið sem arkitektar sinntu áður. Þeir taka að sér skipulagsvinnu, bæði aðal- og deiliskipulög.

Svar mitt er að mér finnst það í lagi vegna þess að landslagsarkitektinn nálgast lausn sína með aðferðarfræði arkitektsins .

Þessu er öðruvísi farið með verkfræðinga þegar þeir taka að sér arkitektavinnu. Þeir nálgast verk sitt með öðrum hætti en arkitektar. Það er oft sagt að verkfræðingar viti mikið um lítið  meðan arkitektarnir viti lítið um mikið, og sjái heildarmyndina því betur en t.a.m. verkfræðingar.

Ég nefni nokkur dæmi um verkefni sem heyra til arkitekta en verkfræðingar hafa  tekið að sér.

Arkitektar eru menntaðir í því að gera þarfagreiningar fyrir byggingar. Þótt ótrúlegt sé þá, hika verkfræðingar ekki við að leiða slíka vinnu.

Arkitektar og landslagsarkitektar eru  lærðir í að vinna með mannvirki í landslaginu. Þrátt fyrir þetta hika verkfræðingar ekki við að staðsetja mannvirki í landinu án aðkomu sérfræðinga á borð við arkitekta og landslagsarkitekta. Sjáið bara veginn og mislægu gatnamótin við Gálgahraun.

Verkfræðingar hafa ítrekað tekið að sér að semja keppnislýsingar í arkitektasamkeppnum þó svo að þeir hafi aldrei nokkurntíman tekið þátt í slíkri keppni nema sem ráðgjafar á þröngum  sérsviðum.

Verkfræðingar eru nánast búnir að taka af arkitektum vinnuna við að hafa verkefnastjósn eða eftirlit með framkvæmdum sem hannaðar eru og hugsaðar af arkitektum.

Og í lokin vil ég nefna að verkfræðingar eru svo kotrosknir að þeir hika ekki við eð gera tilboð í skipulagsvinnu sem ætti alfarið að vera á höndum arkitekta og landslagsarkitekta.  Verkfræðingar eiga ekki að vera í skipulagi öðruvísi en ráðgafar á sérsviðum sínum þar sem þeir leggja t.d. fram tölulegar upplýsingar um flutningsgetu gatna og klóakleiðslna svo dæmi séu tekin.

Í nýlegu “örútboði” hjá Reykjavíkurborg um gerð hverfaskipulags buðu einar 7 öflugar verkfræðistofur þjónustu sína í þessa vinnu, sem er á sérsviði arkitekta og landslagsarkitekta.

Þurfa verkfræðingar ekki að halda aðeins aftur af sér hvað þetta varðar og skilgreina takmörk sín og verksvið betur? Þurfa verkkaupar ekki líka að hugsa sinn gang þegar þeir fela öðrum en arkitektum arkitektaverkefni?

Það gengur auðvitað ekki að sveitarfélög, opinberir aðilar og einkaaðilar feli verkfræðingum arkitektastörf og öfugt!

Hér er slóð að færslunni sem er tilefni þessarra skrifa.:

fhttp://blog.pressan.is/arkitektur/2013/04/18/landslagsarkitektar/.

Myndirnar sem fylgja færslunni eru af fyrirhuguðum vegi í Gálgahrauni sem ber keim af verkfræðilegri nálgun exelskjalsins þar sem flutningsgeta og umferðahraði virðast vera megin forsendur hönnunarinnar. Allt annað víkur.

Mies van der Rohe verðlaunin eru þau virtustu í sem veitt er fyrir byggingalist í Evrópu. Þó svo að þau séu eingöngu veitt húsum sem byggð eru í álfunni eru þau almennt talin þau virtust í heiminum öllum og tvímælalaust þau eftirsóttustu.

Í morgun var tilkynnt að tónlistar og ráðstefnuhúsið HARPA hafi hlotið verðlaunin í ár.

Ástæða er til þess að óska öllum sem að byggingunni stóðu til hamingju með árangurinn. Það er mikill fengur af að hér á landi standi bygging sem hlotið hefur slíka upphefð.

Það er eftir þessu tekið um alla heimsbyggðina.

Hér er slóð að Facebook síðu stofnunar Mies van der Rohe.

https://www.facebook.com/#!/media/set/?set=a.360112664100542.1073741826.294138800697929&type=1

Sjá einnig:

http://blog.pressan.is/arkitektur/2013/04/04/hin-eftirsottu-mies-verdlaun-til-islands/

Ljósmyndin efst í færslunni er tekin af Binna ljósmyndara. Þess er rétt að geta að svæðið framan við HÖRPU sem teiknað er á landslagsteiknistofunni Landslag ehf. var veitt verðlaun fyrir að vera “Best nordic public space” á síðasta ári.

kl.:16:05 var þessu bætt við færsluna:

Eftirfarandi kemur fram á síðu “DANSK ARKITEKTUR CENTER”  þar sem stendur að þetta sé í fyrsta sinn sem danskir arkitektar vinna til þessarra merku verðlauna. Það kom mér reyndar á óvart, en kíkjum á innganginn:

“And the Mies van der Rohe Award 2013 goes to…” Harpa – Reykjavik Koncertsal og Konferencecenter, tegnet af Henning Larsen Architects i samarbejde med Batteriið Arkitekter og Studio Olafur Eliasson. Det dansk-islandske team har med Harpa skabt et identitetsgivende ikonbyggeri i tæt samspil med naturen og byen, og den indsats er nu blevet hædret med EU’s officielle pris for moderne arkitektur – Mies van der Rohe-prisen 2013. Det er første gang prisen gives til danske arkitekter”.

Slóðin að tengli DAC:

http://www.dac.dk/da/service-sider/nyheder/2013/april/danske-arkitekter-vinder-mies-van-der-rohe-award-2013/

Það er alltaf gaman að skoða gamlar framtíðarhugmyndir í skipulagsmálum.

Myndin að ofan sýnir eina slíka sem málsmetandi menn í skipulagsumræðunni lögðu fram í byrjun árs 2006.

Þarna er gert ráð fyrir að þróun borgarskipulagsins og að framtíðarbyggingaland borgarinnar verði á landfyllingum við Örfyrisey/Akurey og í Geldinganesi, Engey og Viðey.

Ekki er gert ráð fyrir uppbyggingu í Vatnsmýri sem virðist vera frátekin fyrir votlendi og friðland fugla auk þess að verða e.k. “Central Park” borgarinnar.

Þetta er svodið flott teikning frá spennandi sjónarhól.

Sem betur fer varð þetta ekki ofaná frekar en hugmyndir frá 1963 sem kynntar vor hér á vefnum fyrir nokkru.

Nú stendur borgin fyrir örútboði á endurskipulagi 8 hverfa borgarinnar. Ég fyrir minn hlut er bjartsýnn á að þegar niðurstöður þeirrar vinnu lggur fyrir mun koma í ljós alveg ný mynd af skipulagi borgarinnar með nýjum tækifærum. Þar munu, ef vel tekst til, opnast raunhæfir möguleikar til þess að skapa betri byggð á grunni og í anda þess sem fyrir er. Þvert á teikninguna efst í myndinni og hugmyndir frá 1962 sem áður var getið.

 Hér er slóð að hugmyndum arkitekta frá árinu 1963.

http://blog.pressan.is/arkitektur/2013/01/17/reykjavik-1963-framtidarhugmyndir/

Kowloon Wall City í Hong Kong var sennilega þéttasta byggð í veraldarsögunni. Borgarhlutinn var einnig kallaður “The dark City”

Þar bjuggu um 50 þúsund manns sem samsvarar um 19 þúsund á hektara. Þetta samsvarar því að um 13 þúsund manns ættu heimili sitt á Austurvelli sem er tæpir 7000 fermetrar. Eða svo annað dæmi sé tekið að það ættu 21 þúsund manns heima í Grjótaþorpinu

Það komu hvorki arkitektar né verkfræðingar að byggingunum svo ekki sé talað um skipulagsfræðinga eða aðra borgarfræðinga. Þetta var eitt dæmi um “architecture without architects”. Þrátt fyrir mikla fátækt bjó fólk við mikið öryggi þarna og var hamingjusamt að sögn þeirra sem þar bjuggu. Fólkið sem var það fátækasta í borginni lifði í sátt við eiturlyfjasala og melludólga.

Þegar byggðin var hvað þéttust bjuggu þarna um 50 þúsund manns á 2,7 heturum sem er svipuð lóðarstærð og BÚR lóðin í vesturbæ Reykjavíkur (Aflagrandi) þar býr nú sennilega einungis um 600 manns þó svo að það sé eitt af þéttari svæðum borgarinnar.

Ég kom þarna árið 1973 þegar í hverfinu bjó einungis um 10 þúsund manns. Okkur þótti hverfið einkennast af þvotti og þvottasnúrum sem voru allsráðandi á öllum útveggjum húsanna. Þeir sem komu um Kai Tak flugvöllinn tóku eftir þessari þéttu byggð sem blasti við.

Hverfið var rifið árið 1993, fyrir réttum 20 árum og gerður var borgargarður á borð við Klambratún okkar Reykvíkinga  í þess stað. Klambratún sem er um 12 ha sem gæti hýst 240 þúsund manns samkvæmt  hugmyndafræði Kowloon Wall City. Það slagar upp í alla íslensku þjóðina.

Þetta er svo ótrúlegur þéttleiki að því verður vart trúað. Heimildir mínar eru að mestu fengnar af eftirfarandi slóð South China Morning Post þar sem má lesa reynslusögur fyrrum óbúa þarna:

http://www.scmp.com/news/hong-kong/article/1191748/kowloon-walled-city-life-city-darkness

Kowloon Wall City er ótrúleg andstaða við eftirfarandi dæmi um Kína nútímans. Skoðið tengilinn:

http://blog.pressan.is/arkitektur/2012/03/19/staersta-draugaborg-i-heimi/

22.04.2013.

Lesandi síðunnar benti á eftirfarandi slóð í athugasemdarkerfinu. Þetta er myndband sem sýnir aðstæður skömmu áður en húsin(ið) voru rifin.

http://www.youtube.com/watch?v=Lby9P3ms11w

Ef smellt er á tengilinn að neðan opnast mjög skemmtileg teikning með upplýsingum um þetta merkilega hverfi þar sem var að finna alla þá þjónustu sem heyrir til 50 þúsund manna byggðar. Þarna voru skólar, iðnaður og “red light district” með ópíumsölum, næturklúbbum og pútnahúsum o.þ.h.

Endilega kíkið á teikninguna.

https://www.scmp.com/sites/default/files/2013/03/16/scm_news_1.1.nws_backart1_1_0.jpg