Þriðjudagur 22.11.2016 - 07:41 - Lokað fyrir ummæli

Um Landsbankaskýrsluna

Fátt kemur á óvart í skýrslu Ríkisendurskoðunar á eignasölum Landsbankanum. Eigendum bankans mátti vera ljóst strax eftir söluna á Vestia að styrkja þyrfti umgjörð um ákvarðanatöku á sölu eigna og annarra þátta sem falla utan daglegs reksturs bankans. En því miður var ekki gripið til nauðsynlegra aðgerða til að koma í veg fyrir Borgunarklúðrið.

Þó vissulega þurfi að styrkja regluverkið og verkferla þarf einnig að huga hinum mannlega þætti og samskiptum þeirra aðila sem bera ábyrgð á ákvarðanatökunni. Eftir hrun var lögum um hlutafélög breytt með það í huga að taka fyrir hugtakið „starfandi stjórnarformaður“. Sami maður getur ekki bæði starfað sem forstjóri og stjórnarformaður. Fyrir þessu liggja góð rök, t.d. á stjórnarformaður að hafa eftirlit með störfum framkvæmdastjórnar. En þetta nýja ákvæði leysir ekki endilega vandann. Það er vel þekkt í sögu stjórnarhátta fyrirtækja að það getur skapað vandamál þegar samskipti forstjóra og stjórnarformanns verða of náin. Oft er talað um að þessir aðilar setjist einir í flugstjórnarklefann og fari á flug, með aðra stjórnarmenn á almennu farrými. Í þessari stöðu hefur hinn almenni stjórnarmaður fáa möguleika til að grípa inn í atburðarásina og vara eigendur við.

Landsbankaskýrslan afhjúpar veikleika í íslenskum stjórnarháttum. Mun betur þarf að standa að vali og þjálfun stjórnarmanna. Óháðir sérfræðingar þurfa að koma að þeirri vinnu líkt og tíðkast í nágrannalöndunum. Þá þurfa félagsstjórnir og löggjafinn að huga betur að því að vernda starfsmenn sem uppljóstra um raunveruleg vandamál og áhættuþætti.

Flokkar: Stjórnmál og samfélag

Fimmtudagur 3.11.2016 - 13:57 - Lokað fyrir ummæli

Launastefna í öngstræti

Launastefna íslenska ríkisins er komin í öngstræti. Ákvörðun kjararáðs sýnir vel hversu hættuleg íslensk sérviska er. Að vera leiðandi í launum þingmanna á Norðurlöndunum getur ekki verið skynsamleg stefna fyrir örríkið Ísland.

Rökin fyrir að reynslulausir þingmenn skulu fá sömu laun og reyndir dómarar halda ekki. Eru menn búnir að gleyma bankahruninu, en fyrir þann tíma voru íslenskir bankamenn með ein hæstu laun á Norðurlöndunum vegna þess að þeir báru svo mikla ábyrgð! Að láta ábyrgð trompa reynslu og þekkingu þegar kemur að launum er hættulegt eins og sagan ætti að kenna mönnum.

Það sem gerir málið núna enn vandræðalegra er sú fordæmalausa staða sem ríkir hjá íslenskum dómstólum. Dómstólar eru undir gríðarlegu álagi eftir hrunið en framboð af góðum og reyndum dómurum er mjög takmarkað. Framboð af reynslulausum þingmönnum er hins vegar nær ótakmarkað. Þegar kemur að ákvörðun launa verður að horfa heildstætt á viðfangsefnið.

Kjararáð verður að fá að starfa sjálfstætt og alþingi má ekki setja lög sem hindrar ráðið í að vinna skynsamlega og eftir viðurkenndum aðferðum.

Flokkar: Stjórnmál og samfélag

Miðvikudagur 2.11.2016 - 08:32 - Lokað fyrir ummæli

Okkur vantar Elizabeth Warren

Nú eru það ekki bankamenn eða erlendir kröfuhafar sem ógna stöðugleika. Það gerir kjararáð og þeir 5 einstaklingar sem þar sitja og tóku ákvörðun sem þeir geta ekki eða vilja ekki útskýra eða verja.

Gaman væri að sjá formann kjararáðs fyrir framan Elizabeth Warren, öldungadeildarþingmann frá Bandaríkjunum. Formaðurinn kæmist ekki upp með neitt múður þar. Því miður eru íslenskir stjórnmálamenn ekki með bein í nefinu þegar kemur að embættismannaelítu landsins. Menn fela sig á bak við „ráðið“ þó auðvitað séu það einstaklingar sem tóku ákvörðunina.

Það er hins vegar algjört lágmark að formaður kjararáðs útskýri vinnubrögð nefndar sinnar og birti þau gögn og rök sem hér liggja að baki. Þá þarf að upplýsa hvort allir 5 nefndarmenn hafi verið þessu samþykkir og hvort einhver þeirra hafi bókað áhyggjur af stöðugleikaógn samfara svona ákvörðun.

Flokkar: Stjórnmál og samfélag

Fimmtudagur 27.10.2016 - 10:51 - Lokað fyrir ummæli

Ríkið leiðir í hálaunastörfum

Ísland er komið í þann vafasama hóp ríkja þar sem meðallaun ríkisstarfsmanna eru hærri en á almennum markaði. Í nýlegum tölum frá Hagstofunni eru 23% ríkisstarfsmanna með heildarlaun yfir 800,000 kr á mánuði en aðeins 19% launamanna á almennum markaði ná þessu marki. Þá er ótrúlegur fjöldi ríkisstarfsmann sem eru með laun yfir 1.300,000 kr á mánuði og hlutfallslega næstum því eins margir og á almennum markaði.

Þegar vinstri flokkarnir tala um jöfnuð þá er ljóst að nýr hálaunaskattur þeirra mun leggjast harðast á ríkisstarfsmenn. Kannski er þetta þáttur í falli Samfylkingarinnar?

Mun heppilegra er að berjast fyrir aukningu á hálaunastörfum á almennum markaði. Það er “win-win” fyrir bæði launþega og ríkið. En þessi leið er ekki á stefnuskrá vinstri flokkanna. Aðeins einn flokkur hefur trúverðuga stefnu í þessu máli og það er Viðreisn.

Tölur Hagstofunnar tala sínu máli. Undanfarin ár hefur verið stöðugur brottflutningur á menntuðum Íslendingum til útlanda en aðflutningur af erlendu starfsfólki í störf sem fæst krefjast háskólamenntunar. Þetta á sinn þátt í að draga launameðaltalið á almennum markaði niður. Fátt bendir til að þessi staða breytist næstu árin eða áratugina! Erum við á leið til fortíðar þar sem embættismannaaðall og auðlindakóngar drottnar yfir launafólki sem vinnur í láglaunastörfum í auðlindageiranum?

Að skattleggja ríkisstarfsmenn til að ná “jöfnuði” er skrýtin efnahagsstefna, sem kjósendur eru ekki að kaupa!

Flokkar: Stjórnmál og samfélag

Mánudagur 24.10.2016 - 09:28 - Lokað fyrir ummæli

Einsleitur hópur frambjóðenda

Þegar litið er yfir aldur, reynslu og menntun þeirra sem eru í kjöri til alþingiskosninga er sláandi hversu einsleitur hópur þetta er.

Algengustu starfsheitin eru kennari, lögfræðingur, stjórnmálamaður og nemi. Tengingar við stóra hópa í þjóðfélaginu eru veikar eða vantar. Fólk á besta aldri er vart að finna í efstu sætum sumra flokka og hjá flokkunum 4 vinstra megin við miðju – borgarstjórnarflokkunum – er mengi vinnuveitenda tómt. Þá er athyglisvert að þó flestir flokkar setji heilbrigðismálin efst á blað er leitandi með ljósi af frambjóðendum með menntun og reynslu úr heilbrigðisgeiranum. Sá tími þegar læknar og annað heilbrigðisfólk með reynslu af aðhlynningu sjúkra sátu á Alþingi virðist liðinn.

Það er stundum sagt að Alþingi eigi að endurspegla þjóðina og vissulega hefur mikill árangur náðst í að bæta kynjahallann en á móti er sá hluti Alþingismanna sem kemur úr heimi raunvísinda og fjármála nánast að hverfa. Mikilvægi raunvísindagreina er hins vegar alltaf að aukast þegar kemur að verðmætasköpun sem er grundvöllur velferðar, og því er áhættusamt að þurrka þessar greinar út af þingi. Líkur á rangri ákvarðanatöku aukast og trúverðugleiki og sjálfstæði þingsins skaðast þar sem þingmenn þurfa í auknum mæli að reiða sig á utanaðkomandi sérfræðinga og embættismenn til að meta forsendur við ákvörðunartöku og lagasetningu í mikilvægum málum.

Það verður athyglisvert að sjá hver verður hin endanlega samsetning Alþings eftir kosningar, en ljóst að nýliðunin verður mikil og einsleitur hópur þingmanna með þrönga aldursdreifingu og litla reynslu sem setur markið á að “endurræsa Ísland” má vanda sig vel ef ekki á illa að fara.

Flokkar: Stjórnmál og samfélag

Föstudagur 21.10.2016 - 11:43 - Lokað fyrir ummæli

Íslendingar plataðir

Enn er mál FIH bankans komið í umræðuna. Hvers vegna tapaði Seðlabankinn um 25 ma kr? Svarið er einfalt. Íslendingar voru plataðir, enn eina ferðina.

Listinn yfir fallnar fjárfestingar Íslendinga erlendis á þessari öld er langur. Yfirleitt er ástæðan sú sama. Erlendir aðilar sem eru að selja hafa yfirburðaþekkingu, reynslu og upplýsingar, en Íslendingar eru óskipulagðir með allt á síðustu stundu. Þetta er eitraður kokteill sem erlendir kaupsýslumenn hafa notað sér óspart til að græða á Íslendingum.

Hvert 10 ára barn getur áttað sig á þessu. Spurningin er einföld. Hver hefur, t.d., yfirburða þekkingu og reynslu af bankarekstri í Danmörku? Íslendingar eða Danir? Þegar aðrir eru með yfirburðaþekkingu og reynslu takmarka menn fjárfestingu við 5%. Þess vegna ættu menn alltaf að vera á varðbergi þegar erlendir aðilar reyna að selja fjárfestingar þar sem reynslu- og upplýsingahallinn er mikill. Í raun eru það aðeins sjávarútvegur og jarðvarmi þar sem Íslendingar hafa yfirburðaþekkingu og reynslu á heimsvísu.

Íslendingar hefðu getað sparað sér mikið tap á þessari öld, ef þeir hefðu aðeins lært af reynslu annarra. Fræg er fjárfestingasaga Breta og Frakka í Bandaríkjunum. T.d., hafa Bretar ítrekað reynt að hasla sér völl á bandarískum smásölumarkaði, en þær tilraunir hafa flestar mistekist með miklu tapi. Fátt kætir bandaríska kaupsýslumenn meira en Evrópubúar með opið tékkhefti sem eru að reyna að komast inn á bandarískan markað. Sama endurtók sig á Íslandi fyrir hrun þegar erlendir fjárfestar stóðu í röðum til að selja Íslendingum eignir á yfirverði. Sagan sýnir að útrás viðskiptamanna smáríkja yfir á þróaða erlenda markaði er þyrni stráð og ótrúlega áhættusöm.

Sjálfsagt er að bíða eftir skýrslu Seðlabankans um FIH bankann, en líklega verður hún tæknileg og menn munu gleyma að skoða ákvörðunarferlið og einsleitan íslenskan þankagang.

Flokkar: Stjórnmál og samfélag

Fimmtudagur 20.10.2016 - 13:29 - Lokað fyrir ummæli

Er myntráð lausnin?

Vaxtaokur og verðtrygging er afleiðing af lélegri efnahagsstjórnun og rangri peningamálastefnu. Það er gríðarlegt hagsmunamál heimilanna að finna stjórnmálamenn sem geta tekið heilstætt á þessum málum og innleitt varanlegar lausnir.

Stjórn efnahagsmála hefur batnað frá hruni en peningamálastefnan hefur setið á hakanum. Það er engin lausn að láta Seðlabankann marka langtíma stefnu í peningamálum. Seðlabankinn á að sjá um tæknilega útfærslu á stefnu sem þjóðin ákveður, t.d. í þjóðaratkvæðisgreiðslu.

Í dag virðist peningamálastefnan byggja á einhvers konar flotgengi með verðbólgumarkmiði og stjórnum á fjármagnsflæði. Það getur vel verið að það sé einhver hagfræðilegur elegans yfir þessu mixi en svona stefna þjónar atvinnulífinu og heimilunum illa, en er aftur á móti afskaplega þægileg í útfærslu fyrir Seðlabankann. Það er enginn fyrirsjáanleiki í gengismálum og ekkert gert til að auka hann. Hvers vegna eru ekki gerðar meiri kröfur til Seðlabankans um að halda genginu stöðugu þegar hann er með öll stjórntæki til þess?

Þar sem íslenska krónan verður aldrei frjáls flotgengisgjaldmiðill er spurningin hvernig á að stjórna henni? Stjórnmálamenn verða að mynda sér skoðun á þessu máli og leiða umræðuna. Í þeirri umræðu á Seðlabankinn að miðla upplýsingum og leiðbeiningum.

Nú hefur einn stjórnmálaflokkur komið fram með hugmynd um myntráð sem er næsti bær við upptöku evru. Með myntráði hverfur verðtryggingin og vextir lækka, en málið er ekki alveg svona auðvelt. Myntráð krefst gríðarlegs samfélagslegs aga sem ekki er til staðar á Íslandi í dag. Þá tekur það áratugi að taka upp trúverðugt myntráð, eins og reynslan frá Danmörku og Hong Kong sýnir. En það breytir ekki því að myntráð getur verið skynsamlegt langtíma markmið. Fyrsta skrefið að myntráði er að finna skynsamlegt viðmiðunargengi á körfu helstu viðskiptamynta og láta Seðlabankann síðan fá það markmið að stjórna krónunni að þessu markmiði innan ákveðinna vikmarka, t.d +/- 15% í upphafi sem síðan má þrengja. Þessi leið myndi auka fyrirsjánleika í gengismálum og hjálpa við áætlanagerð í helstu atvinnugreinum landsins. Þá mun vaxtarstig smátt og smátt nálgast vexti í myntkörfu og vægi verðtryggingar minnka. En þetta gerist ekki á einu kjörtímabili, þetta er áratuga verkefni sem næsta kynslóð fær í arf.

Flokkar: Stjórnmál og samfélag

Miðvikudagur 19.10.2016 - 10:30 - Lokað fyrir ummæli

Um gjaldfrjálsa heilbrigðisþjónustu

Gjaldfrjáls heilbrigðisþjónusta er göfugt markmið sem er erfitt og dýrt að uppfylla. Þeir sem hafa kynnst slíku kerfi, t.d. í Bretlandi, vita að það hefur sína kosti og galla.

Í slíku kerfi er kostnaði oftast stjórnað með ítarlegum klínískum leiðbeiningum sem eiga að takmarka notkun á dýrum aðgerðum og lyfjum. Þá er gríðarlegt álag og viðvarandi langir biðlistar vandamál þegar allt er “ókeypis”. Niðurstaðan er að forgangsraða þarf þjónustunni. Fólk á vinnualdri gengur fyrir en aldraðir og öryrkjar sitja eftir. Dýrustu aðgerðirnar og lyfin takmarkast oft við 65 ára aldurinn.

Ein afleiðing af gjaldfrjálsu heilbrigðiskerfi í Bretlandi er að einkarekin heilbrigðisþjónusta blómstra. Vinnuveitendur geta ekki beðið eftir að starfsfólk fái tímanlega heilbrigðisþjónustu. Fyrirtæki bjóða því starfsfólki upp á einkatryggingar. Þannig er hluti af sjúklingum tekinn úr opinbera kerfinu sem aftur léttir á biðlistum þar.

Í umræðunni á Íslandi vill oft gleymast að í þeim löndum þar sem heilbrigðisþjónustan er gjaldfrjáls, gegnir einkarekin þjónusta og prívat sjúkratryggingar mikilvægu hlutverki. Spurningin sem alltaf vaknar er hvers vegna á fólk ekki rétt á að kaupa sér tryggingar fyrir þeirri þjónustu sem ríkiskerfið skammtar eða veitir aðeins gegn greiðslu. Á einkarekin heilbrigðisþjónusta aðeins að vera á færi þeirra sem hafa efni á að fara erlendis og borga fyrir hana úr eigin vasa?

Hvernig gjaldfrjáls heilbrigðisþjónusta verður innleidd á Íslandi skiptir öllu máli. Verður hún fjármögnuð með auknum fjárframlögum eða biðlistum og klínískum skömmtunum? Líklega verður hér um einhverja blöndu að ræða.

Svo ættu kjósendur nú að muna að varasamt er að treysta orðum stjórnmálamanna um gjaldfrjálsa þjónustu. Loforðið um gjaldfrjálsan leikskóla endaði með niðurskurði á mat til leikskólabarna!

Flokkar: Stjórnmál og samfélag

Sunnudagur 16.10.2016 - 14:18 - Lokað fyrir ummæli

Björt Framtíð með Viðreisn?

“…að færa þjóðinni fullveldi sitt og sjálfræði að nýju” er frasi sem þjóðernispopúlistar eru þekktir fyrir. En þessi orð eru nú notuð af Pírötum á Íslandi í kosningabaráttu til Alþingis. Það eru ákveðin vonbrigði að svona orðræða heyrist á þeim bæ, en svo bregðast víst krosstré sem önnur.

Píratar hafa stimplað sig inn sem vinstri flokkur sem vill umbætur. En hvernig hafa Píratar staðið sig í umbótastarfi við stjórn Reykjavíkur á þessu kjörtímabili. Eiga þeir ekki sinn þátt í að skera niður hjá leikskólum og hjá öldruðum á meðan egóverkefni eins og einn dýrasti hjólastígur landsins, upp Grensásveginn, fær forgangsröðun? Því miður virðast Píratar hafa verið litið annað en þægur kjölturakki VG og S við stjórn borgarinnar og því vaknar spurningin, verður þetta eitthvað öðruvísi í ríkisstjórn?

Þá hefur borgarstjórnarþríeykið bætt gráu ofan á svart með því að stimpla kjósendur Sjálfstæðisflokksins og Framsóknar sem óvinnuhæfa. Þeir vilja ekki vinna með þessum flokkum og þar með eru þeir að senda skilaboð um að sumir kjósendur séu jafnari en aðrir. Eiga ekki allir að vera vinir í skóginum?

Hér hefur því skapast tækifæri fyrir Bjarta Framtíð og Viðreisn á miðju íslenskra stjórnmála. Kjósendur sem ekki vilja láta stjórnmálamenn draga sig í dilka eiga val. Björt Framtíð og Viðreisn dekka allt miðjusvæðið og eru því líklegir til að verða í lykilstöðu eftir kosningar.

Kjósendur sem vilja stöðugleika eftir kosningar geta gert margt verra en að kjósa Bjarta Framtíð eða Viðreisn.

Flokkar: Stjórnmál og samfélag

Fimmtudagur 29.9.2016 - 13:55 - Lokað fyrir ummæli

Enginn vill eiga banka

Bankakrísan í Evrópu er hvergi búin. Viðskiptafjölmiðlar eru fullir af fréttum um að stærsti banki Þýskalands, Deutsche Bank, riði nú til falls og að þýska ríkið verði að koma honum til bjargar. Þessu harðneitar stjórn bankans en því harðar sem menn neita sögusögnum því meiri byr fá þær í fjölmiðlum. Hlutabréf Deutsche Bank hafa fallið yfir 50% á einu ári og sýnir það vel þá gríðarlegu áhættu sem fylgir hlutabréfaeign í bönkum. Lítið þarf út af að bera í dag til að hlutabréf í bönkum taki dýfu. Spurningin sem þá vaknar er, hver vill eiga banka?

Þeir sem eru spenntir fyrir að eignast hlut í banka ættu að hlusta á orð bankastjóra Credit Suisse, Tidjane Thiam. Á nýlegri ráðstefnu bankamanna velti hann upp þeirri spurningu hvort núverandi viðskiptamódel banka væri sjálfbært? Þetta er hin mikla spurning sem fjárfestar og aðrir verða að íhuga vel.

Bankarekstur er ekki eins og annar rekstur. Hugtakið “samkeppni” er tálsýn í bankarekstri. Nýir aðilar eiga nær enga möguleika að hasla sér þar völl, framboð af bankaþjónustu er allt of mikið, kostnaður of hár og arðsemi of lág miðað við áhættu. Nýjar tölur sýna að fyrir bankahrunið var meðalarðsemi banka í Evrópu um 15% en í dag mælist hún um 5% á sama tíma og áhætta og ábyrgð hluthafa hefur margfaldast. Viðbrögð hluthafa er að selja bankaeignir úr hlutabréfasafni sínu. Þeir hafa val. Þeir færa sig einfaldlega yfir í aðrar eignir sem gefa meira af sér og eru áhættuminni. En þar sem bankarekstur er nauðsynlegur öllum hagkerfum eru margir farnir að draga þá ályktun að ríkisvaldið verði að koma þar að sem kjölfesta. Öðruvísi verði framtíð öruggrar bankaþjónustu ekki tryggð.

Í þessum mikla mótvindi sem umlykur bankarekstur og skorti á skýrri framtíðarsýn er erfitt að fara út í einkavæðingu banka. Fáir kaupendur eru að hlutafé banka, nema kannski einstaka spekúlant eða þeir sem eru plataðir til að fjárfesta. Fagfjárfestar hafa meiri áhuga á einstökum eignum banka sem gefa betri og öruggari hagnaðarvon.

En hvað með íslensku bankana? Þeir eru mun betur fjármagnaðir en bankar á meginlandinu. En það mikla fjármagn sem ríkisvaldið hefur bundið á efnahagsreikningi bankanna væri ef til vill betur notað í annað, svo sem heilbrigðiskerfið. Það er erfitt að telja fólki trú um að mikilvægara sé fyrir ríkið að halda úti tveimur ríkisbönkum og Íbúðarlánasjóði á meðan heilbrigðiskerfið sveltur? Og það sem gerir málið flóknara er að það er alls ekki gefið að ríkið geti fengið bókfært virði bankanna til baka, krónu fyrir krónu. Í dag fá, t.d. eigendur Deutsche Bank, 20 evrur fyrir hverjar 100 evrur af bókfærðu virði. Enginn veit hverjar heimtur íslenska ríkisins verða við einkavæðingu bankanna, en líklegt er að þær munu varla verða meiri en 60-80% ef kaupendur finnast! (Það er því ekki amalegt fyrir starfsmenn Landsbankans að geta selt sín bréf á bókfærðu virði áður en bréfin fara á almennan markað)! Þó íslenskir bankar séu vel fjármagnaðir er kostnaður þeirra of hár, framboðið mikið og samþjappað og arðsemin lág, þrátt fyrir gríðarlega hátt vaxtarstig og verðtryggingu.

Ef ríkið ætlar sér að hámarka söluvirði bankaeigna og á sama tíma tryggja öruggan bankarekstur til framtíðar verða menn að stokka upp kerfið. Gera það bæði einfaldara og ódýrara, og sníða þjónustuna að íslenskum aðstæðum. Að reka bankakerfi fyrir rúmlega 330,000 íbúa í þremur glæsihöllum á höfuðborgarsvæðinu á viðskiptamódeli frá síðustu öld er bruðl og vitleysa.

Flokkar: Stjórnmál og samfélag

Eyjan Media ehf. - Kringlunni 4-12, Reykjavík - eyjan(hjá)eyjan.is